II UZ 34/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 34/06

POSTANOWIENIE

Dnia 21 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku E. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 grudnia 2006 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w S.

z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt III AUa …/06,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w S. – Wydział III

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił zażalenie ubezpieczonego E. S. na

postanowienie tego Sądu z dnia 18 lipca 2006 r. odrzucające skargę kasacyjną

ubezpieczonego od wyroku z dnia 10 kwietnia 2006 r., wydanego w sprawie

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o rentę z tytułu

niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z

art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje

zastępstwo procesowe, które dotyczy także czynności procesowych związanych z

postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej

instancji. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że przymus ten dotyczy

wszelkich czynności w postępowaniu kasacyjnym oraz zażaleniowym i to już we

wstępnej fazie tych postępowań. Ubezpieczony osobiście złożył zażalenie na

postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę kasacyjną, wnosząc o jego

uchylenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej, dołączając przy tym dowód uiszczenia

opłaty podstawowej od skargi kasacyjnej, wobec czego należało je uznać za

wniesione z naruszeniem art. art. 871 § 1 k.p.c. i z tych powodów podlegało

odrzuceniu.

Na to postanowienie ubezpieczony, reprezentowany przez profesjonalnego

pełnomocnika, złożył na podstawie art. 394 § 1 k.p.c. zażalenie „w związku z

odrzuceniem zażalenia ubezpieczonego związanego z odrzuceniem skargi

kasacyjnej (kończące postępowanie w sprawie) z powodu nie terminowego

wpłacenia kwoty 30 zł jako kosztów sądowych”, wnosząc „o dopuszczenie skargi

kasacyjnej, bo spełniły się wszystkie przesłanki formalne”. Wnoszący zażalenie

podkreślił, że w przedmiotowej sprawie występował przed Sądem pierwszej i

drugiej instancji samodzielnie. Natomiast składając kasację zwrócił się o jej

sporządzenie do uprawnionego prawnika, zgodnie z pouczeniem Sądu drugiej

instancji i „nieświadomie poinformował adwokata, że jest zwolniony z kosztów

sądowych (faktycznie żadnych nie ponosił), a dopiero nowa ustawa, która weszła w

życie w marcu 2006 r. wprowadziła symboliczne opłaty dla pracowników i

ubezpieczonych”. Równocześnie ubezpieczony nie wyłożył adwokatowi, co wskazał

w poprzednim zażaleniu, kwoty niezbędnej do opłacenia kosztów, a upoważnił go

jedynie do sporządzenia kasacji, zgodnie z pouczeniem. Sąd drugiej instancji nie

poinformował go o ewentualnych kosztach wniesienia kasacji. Następnie

ubezpieczony wpłacił należną kwotę 30 zł i z potwierdzeniem dokonanej wpłaty

wniósł samodzielnie zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu

kasacji. Przy czym

ponownie nie został pouczony o istnieniu przymusu

adwokackiego przy wnoszeniu zażalenia. Ubezpieczony wskazał, że braki formalne

(wpłata opłaty sądowej) wypełnił (zażalenie z dnia 26 lipca 2006 r.), a pozostałe

uchybienia formalne wynikają z braku jego wiedzy oraz braku pouczeń przez Sąd

drugiej instancji dla osoby występującej bez prawnika.

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie może być uwzględnione, ponieważ Sąd drugiej instancji

prawidłowo argumentował, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje przymus adwokacko-radcowski (art. 871 § 1 k.p.c.), którego

ubezpieczony nie dochował wnosząc „osobiste” zażalenie z dnia 22 sierpnia 2006 r.

Po rozprawie apelacyjnej ubezpieczony był poinformowany, że od wyroku Sądu

Apelacyjnego może wnieść skargę kasacyjną sporządzoną przez pełnomocnika

będącego adwokatem lub radcą prawnym oraz że wniesienie skargi osobiście

spowoduje jej odrzucenie. Do tego pouczenia ubezpieczony dostosował się

składając „kasację” z dnia 4 lipca 2006 r. sporządzoną przez adwokata, który z racji

profesjonalnego przygotowania prawniczego powinien był poinformować swego

mocodawcę (ubezpieczonego) o obowiązku uiszczenia opłaty podstawowej od

wniesionej skargi kasacyjnej, a ponadto jako pełnomocnik ustanowiony pismem z

dnia 4 lipca 2006 r. (k. 193 akt) powinien był zwrócić ubezpieczonemu uwagę na

ustawowe obowiązkowe zastępstwo strony w każdym postępowaniu przed Sądem

Najwyższym (art. 87 § 1 k.p.c.), skoro zostało mu doręczone postanowienie o

odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 8 lipca 2006 r. Tymczasem postępowanie

zażaleniowe zostało wywołane zażaleniem z dnia 26 lipca 2006 r., sporządzonym

osobiście

przez

ubezpieczonego,

które

zakończyło

się

zaskarżonym

postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 3 sierpnia 2006 r. odrzucającym

zażalenie ubezpieczonego nie z powodu nieuiszczenia obowiązkowej opłaty

podstawowej, jak bezzasadnie utrzymywał pełnomocnik ubezpieczonego w

zażaleniu z dnia 22 sierpnia 2000 r., ale wyłącznie z powodu niedochowania

przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 871 k.p.c.) wskutek niedopuszczalnego

wniesienia „osobistego” zażalenia z dnia 26 lipca 2006 r., do czego autor

rozpoznawanego zażalenia z dnia 22 sierpnia 2006 r. w ogóle nie odniósł się.

Ponadto zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c., sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie

opłaty pismo wniesione przez adwokata podlegające opłacie, a przepis ten stosuje

się do środków odwoławczych i środków zaskarżenia podlegających opłacie

podstawowej, o której mowa w art. 35 i 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm., por uchwałę

Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2006 r., II UZP 11/06, dotychczas

niepublikowana). Z powyższego wynika, że Sąd drugiej instancji nie miał obowiązku

poinformowania ubezpieczonego „o ewentualnych kosztach wniesienia kasacji”, o

czym powinien był wiedzieć jego ustanowiony pełnomocnik z racji legitymowania

się statusem adwokata, który powinien znać przepisy prawa (art.. 1302 § 3 k.p.c.).

Ponadto nie ma przepisu ustawowego, który nakazywałby kolejne pouczanie - o

obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy wnoszeniu

zażalenia do Sądu Najwyższego - ubezpieczonego, jako strony, która była

pouczona o takiej powinności po wydaniu wyroku przez Sąd drugiej instancji i

ustanowiła pełnomocnika procesowego, który powinien był zwrócić uwagę

ubezpieczonemu na ustawowe obowiązkowe zastępstwo strony w każdym

postępowaniu przed Sądem Najwyższym (art. 87 § 1 k.p.c.), a zatem także w

postępowaniu zażaleniowym, zwłaszcza że tylko pełnomocnikowi ubezpieczonego

doręczono odpis postanowienia z dnia 18 lipca 2006 r. (art. 133 § 3 k.p.c.). Zresztą

wiedza prawnicza ustanowionego pełnomocnika budzi istotne wątpliwości,

ponieważ zamiast skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik

ubezpieczonego sporządził jej namiastkę w postaci „kasacji” i to z powołaniem się

na nieobowiązujące w dacie sporządzenia tego pisma procesowego: art. 392 § 1,

3931 pkt 1 i 2 oraz art. 3933 k.p.c. Taka namiastka (pozór) skargi kasacyjnej i tak

powinna być odrzucona, zważywszy że nie zawierała ona konstrukcyjnego, tj.

ustawowo koniecznego wymagania, jakim było sformułowanie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c.), co

wymagałoby od jej autora wskazania i uzasadnienia okoliczności, o jakich mowa w

art. 3989 § 1 k.p.c., tj. wskazania i uzasadnienia, że w sprawie występuje istotne

zagadnienia prawne (pkt 1), zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (pkt 4), czego w sporządzonej namiastce „kasacji”

ewidentnie zabrakło.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w

sentencji.