II UZ 31/98 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 11 maja 1998 r.

II UZ 31/98

W sprawach o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy we własnym

gospodarstwie rolnym, w których przedmiotem sporu jest uznanie zdarzenia za

wypadek, kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, tj. wysokość ewentualnego odszkodowania.

Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja

1998 r. sprawy z wniosku Bronisławy S. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w O. o jednorazowe odszkodowanie, na

skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 27 stycznia 1998 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 10 grudnia 1996 r. Oddział Regionalny Kasy Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego w O. odmówił wnioskodawczyni Bronisławie S. prawa

do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku jej męża Józefa

uznając, że poszkodowany przerwał drogę z miejsca wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej a domem przez to, że wprawił się w

znaczny stan nietrzeźwości (3‰) i został potrącony przez motocykl.

Wyrokiem z dnia 22 maja 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie oddalił odwołanie wnioskodawczyni, zaś wyrokiem z dnia

8 października 1997 r. Sąd Apelacyjny oddalił jej apelację.

Kasację od powyższego wyroku wywiódł ustanowiony z urzędu pełnomocnik

wnioskodawczyni, który mimo wezwania Sądu nie wskazał wartości przedmiotu zaskarżenia, wobec czego postanowieniem z dnia 27 stycznia 1998 r. Sąd Apelacyjny

kasację odrzucił.

Zażalenie na to postanowienie domaga się jego uchylenia podnosząc, że Sąd

Apelacyjny rozpoznawał apelację bez dociekania wartości przedmiotu sporu, zatem

uznał, iż toczący się spór jest sporem o ustalenie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione. Wprawdzie wnioskodawczyni dochodzi przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci męża wskutek wypadku w

związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jednakże jest oczywiste, że przyczyną odmowy wypłaty tego odszkodowania jest uznanie przez organ rentowy, a

następnie przez Sądy obu instancji, iż zdarzenie w wyniku którego Józef S. poniósł

śmierć nie jest wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem zerwany został - wskutek nadużycia alkoholu - związek z czynnościami zawodowymi. Przedmiotem sporu jest zatem ustalenie, czy nastąpił wypadek przy pracy w rolnictwie, natomiast odszkodowanie i jego wysokość jest kwestią wtórną. Spór o odszkodowanie

może się toczyć w razie uznania zdarzenia za wypadek w sytuacji, gdy uprawniony

do odszkodowania nie jest usatysfakcjonowany jego wysokością (mimo zryczałtowanej wysokości odszkodowania). Wówczas spór będzie sporem o świadczenie a dopuszczalność kasacji będzie uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia. Natomiast w przedmiotowej sprawie spór dotyczy ustalenia wypadku i odpowiada w

swym charakterze sporowi o ustalenie treści (sprostowanie) protokołu powypadkowego w sprawach wypadków przy pracy. Co do tych ostatnich nie występowały wątpliwości, iż są to sprawy o ustalenie, w których wartość przedmiotu zaskarżenia nie

jest jednym z warunków dopuszczalności kasacji.

Tym samym uznać należy, że w sprawach o odszkodowanie z tytułu wypadku

przy pracy we własnym gospodarstwie rolnym, w których przedmiotem sporu jest

uznanie zdarzenia za wypadek kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39318 w związku z art.

397 § 2 KPC postanowił, jak w sentencji.

Notka

W dotychczasowym orzecznictwie zdecydowanie przeważał odmienny pogląd, że sprawa o

zasądzenie konkretnej kwoty pieniężnej (np. jednorazowego odszkodowania) jest sprawą o świadczenie, choćby przesłanką roszczenia było ustalenie prawa - patrz np.: postanowienie z dnia 19 stycznia

1998 r., I PZ 56/97 (OSNAPiUS 1999 r. nr 3, poz. 93); postanowienie z dnia 5 września 1997 r., I

PZ 31/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 13, poz. 398); postanowienie z dnia 12 czerwca 1997 r., I PKN

213/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 9, poz. 274), a w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego:

postanowienie z dnia 10 października 1996 r., II UKN 4/96 (OSNAPiUS 1997 r. nr 8, poz. 138);

postanowienie z dnia 8 stycznia 1997 r., II UKN 40/96 (OSNAPiUS 1997 r. nr 16, poz. 301);

postanowienie z dnia 14 stycznia 1997 r., II UKN 51/96 (OSNAPiUS 1997 r. nr 17, poz. 329); wyrok z dnia 7 lutego 1997 r., II UKN 83/96 (OSNAPiUS 1997 r. nr 20, poz. 406).