II UZ 3/11 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 2 marca 2011 r.

II UZ 3/11

W sprawie o ponowne obliczenie renty rodzinnej wartość przedmiotu

sporu ustala się według art. 22 k.p.c., a żądanie wyrównania tego świadczenia

na podstawie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z

2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) za okres 3 lat poprzedzających datę złożenia

wniosku, nie stanowi odrębnego roszczenia w rozumieniu art. 19 § 1 i art. 21

k.p.c.

Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy

Kwaśniewski, Jolanta Strusińska-Żukowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca

2011 r. sprawy z wniosku Walerii M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychOddziałowi w L. o wysokość renty rodzinnej, na skutek zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2010 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

We wniosku złożonym 8 lipca 2009 r. w Zakładzie Ubezpieczeń SpołecznychOddziale w L. wnioskodawczyni Waleria M. wystąpiła o przeliczenie renty rodzinnej

zgodnie z ustawą z dnia 4 września 2008 r. (Dz.U. Nr 192, poz. 1180). Decyzją z 23

lipca 2009 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni przeliczenia podstawy wymiaru ostatnio przyjętej do obliczenia wysokości świadczenia oraz przeliczenia podstawy

wymiaru w myśl art. 111 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni wskazała, że okres pracy górniczej jej zmarłego męża bezspornie wynosi 18 lat i 5 miesięcy, czyli 221 miesięcy i taką ilość należy przeliczyć wskaźnikiem 1,5.

Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z 4 listopada 2009 r. oddalił to odwołanie,

a Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10 marca 2010 r. oddalił apelację wnioskodawczyni. Od tego orzeczenia wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną, określając wartość przedmiotu zaskarżenia na 10.200 zł. W dniu 30 sierpnia 2010 r. doręczono pełnomocnikowi wnioskodawczyni wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej przez - między innymi - przedstawienie szczegółowych zasad

i sposobu wyliczenia podanej wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik złożył pismo procesowe zawierające wyliczenia renty rodzinnej wnioskodawczyni za okres od 1991 r., w oparciu o

„zmienne średnie krajowe”, wskazując, że różnica pomiędzy wyliczoną rentą, a wypłaconą przez organ rentowy w 2007 r. wyniosła 11.138,28 zł, a w roku 2010 wyniesie 13.325,28 zł. Na żądanie Sądu organ rentowy wyliczył hipotetyczną wysokość

renty rodzinnej wnioskodawczyni na datę wydania spornej decyzji i przy przyjęciu

przelicznika 1,5 do pracy górniczej w rozmiarze 221 miesięcy, wskazując, że wynosi

ona 1843 zł miesięcznie, a przy przyjęciu przelicznika 1,8 - 2.108 zł.

Postanowieniem z 10 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na 3.744 zł i odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd

stwierdził, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość renty rodzinnej,

przy czym - zdaniem wnioskodawczyni - okres pracy górniczej męża winien być w

rozmiarze 221 miesięcy przeliczony przelicznikiem 1,5, a maksymalnie 1,8. Spór

dotyczy więc prawa majątkowego, odnośnie do którego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 398 2 §

1 k.p.c.). Renta rodzinna jest świadczeniem powtarzającym się, stąd o wartości

przedmiotu zaskarżenia decyduje wartość dochodzonego świadczenia za okres 1

roku, zgodnie z art. 22 k.p.c. Ewentualnych wyrównań za okres dłuższy niż rok nie

wlicza się do tak rozumianej wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia

2005 r., I UZ 76/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66). Na dzień wydania zaskarżonej decyzji wysokość renty rodzinnej wyliczonej przez organ rentowy wynosi od marca

2009 r. - 1.796, natomiast dochodzona renta w najkorzystniejszym wariancie, przy

zastosowaniu przelicznika 1,8 do 221 miesięcy pracy górniczej wynosi 2.108 zł. W

świetle powyższego różnica w skali miesiąca wynosi 2.108 zł minus 1.796 zł, co daje

312 zł. Pomnożone przez 12 miesięcy, stanowi to 3.744 zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił postanowieniu Sądu Apelacyjnego obrazę przepisów prawa procesowego, tj.

art. 22 k.p.c., przez błędną jego wykładnię i zastosowanie, polegające na bezzasadnym przyjęciu, że wnioskodawczyni dochodzi prawa do świadczenia okresowego,

podczas gdy wnioskodawczyni ma już prawo do emerytury, a przed Sądem dochodzi

konkretnego roszczenia pieniężnego za okres 3 lat i do jej sytuacji ma zastosowanie

art. 19 k.p.c., a także naruszenie zasady równości stron polegające na dopuszczeniu

przeciwnika procesowego do wyliczania wartości przedmiotu sporu.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że za stanowiskiem wnioskodawczyni przemawia fakt, że w przypadku

uwzględnienia roszczenia, Sąd zasądzi na jej rzecz stosowną kwotę tytułem wyrównania renty za okres nieprzedawnionych 3 lat.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione. Wartość przedmiotu sporu w odniesieniu do

roszczenia ubezpieczonego o ponowne ustalenie wysokości renty rodzinnej podlega

ustaleniu na podstawie art. 22 k.p.c., zgodnie z którym w sprawach o prawo do

świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za

jeden rok. A zatem, jak wskazał Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną (która w niniejszej

sprawie jest równa wartości przedmiotu sporu) wylicza się w ten sposób, że od kwoty

stanowiącej wysokość świadczenia, do której zdaniem odwołującego się powinno

ono zostać wyrównane, odejmuje się kwotę świadczenia aktualnie otrzymywanego i

następnie obliczoną w stosunku miesięcznym różnicę, stosownie do zasad określonych w art. 22 k.p.c., określa się w stosunku rocznym. Wbrew wyrażonemu w zażaleniu poglądowi, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną nie ulega zwiększeniu o „stosowną kwotę tytułem wyrównania renty za okres nieprzedawnionych 3

lat”. Zakładając, że to niejasne określenie odnosi się do wypłaty kwoty wyrównania

wynikającej z art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr

153, poz. 1227 ze zm.), należy wyjaśnić, że wynikająca z tego przepisu kwota świadczenia za okres od miesiąca złożenia pierwotnego wniosku lub wydania decyzji z

urzędu, nie dłuższego jednak niż za okres 3 lat wstecz, liczonych od daty zgłoszenia

wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie zwiększa określonej w art. 22 k.p.c.

wartości przedmiotu sporu i w rezultacie wartości przedmiotu zaskarżenia skargą

kasacyjną. Zasądzenie i wypłata tej kwoty wynika bowiem z rozpoznania przez sąd

zgłoszonego w odwołaniu od decyzji roszczenia o ponowne ustalenie wysokości

renty jako świadczenia powtarzającego się. Zawarte w nim żądanie wyrównania

świadczenia za wskazany w art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach

okres poprzedzający złożenie wniosku nie jest więc samodzielnym roszczeniem o

świadczenie pieniężne w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c. Wyrównanie to jest bowiem

objęte roszczeniem o ponowne obliczenie renty i przysługuje pod warunkiem zaistnienia okoliczności wskazanych w hipotezie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach. W związku z tym nie podlega ono zliczeniu na zasadzie określonej w

art. 21 k.p.c. z kwotą wynikającą z ustalenia wartości przedmiotu sporu na podstawie

art. 22 k.p.c. (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2005 r., I

UZ 76/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66).

W rezultacie należy stwierdzić, że w sprawie o ponowne obliczenie renty rodzinnej wartość przedmiotu sporu ustala się na podstawie art. 22 k.p.c., a żądanie

wyrównania tego świadczenia na podstawie art. 133 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za

okres 3 lat poprzedzających datę złożenia wniosku nie stanowi odrębnego roszczenia w rozumieniu art. 19 § 1 i art. 21 k.p.c.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art.

art. 39814 w związku z 3941 § 3 k.p.c.