II UZ 3/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 3/05

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Andrzej Kijowski

SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku A. .

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W.

o składki na ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2005 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 3 grudnia 2004 r., sygn. akt III AUz …/04,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w W. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2004 r. (III AUz

…/04) oddalił zażalenie wnioskodawcy – A.K. na postanowienie Sądu Okręgowego

w W. z dnia 16 sierpnia 2001 r. (VIII U …/2001) odrzucające jego zażalenie na

postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 kwietnia 2001 r. umarzające

postępowanie w sprawie wnioskodawcy przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych – Oddziałowi w W., która uprzednio została zawieszona na zgodny

wniosek obu stron. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 sierpnia 2004 r. Sąd

Apelacyjny w W. stwierdził w szczególności, że: „przedmiotem kontroli Sądu

Apelacyjnego jest postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 16 sierpnia 2001 r. o

odrzuceniu zażalenia wnioskodawcy A. K. (...) Bezspornym jest, iż odpis

postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 30 kwietnia 2001 r. został doręczony

wnioskodawcy

w

dniu

maja

2001

r.,

co

wnioskodawca

potwierdził

własnoręcznym podpisem. Tygodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął więc

z dniem 7 czerwca 2001 r., co słusznie podkreślił Sąd I instancji. Wnioskodawca

złożył osobiście w Biurze Podawczym Sądu Okręgowego w W. pismo nazwane

‘odwołaniem’, które w istocie stanowiło zażalenie na postanowienie Sądu I instancji

umarzające postępowanie, dopiero w dniu 12 czerwca 2001 r. (data prezentaty

sądu), a więc z naruszeniem tygodniowego terminu do wywiedzenia zażalenia.

Przyczyny, dla jakich strona nie zachowała terminu procesowego, nie mają wpływu

na bieg terminu ustawowego, a w konsekwencji także na skutek uchybienia

terminowi, jakim po myśli art. 167 k.p.c. jest bezskuteczność czynności procesowej,

podjętej przez stronę po upływie terminu. Natomiast niezawiniony charakter

przyczyn, dla jakich doszło do niezachowania terminu procesowego, może być

podstawą żądania przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 168 i następne k.p.c.

Za przyczynę taką w szczególności mogłoby zostać uznane wadliwe pouczenie,

dokonane przy doręczeniu orzeczenia. Jednakże o przywróceniu terminu orzeka

sąd na wniosek strony i przy zaistnieniu dalszych przesłanek formalnych i

merytorycznych, zaś wnioskodawca wniosku o przywrócenie terminu do złożenia

zażalenia nie składał.”

W kasacji od powyższego postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 23

sierpnia 2004 r., doręczonego wnioskodawcy w dniu 20 października 2004 r.,

pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie art. 357 § 2 k.p.c. „poprzez jego

błędną wykładnię”, naruszenie art. 394 § 2 k.p.c. „poprzez uznanie, że minął termin

wskazany w tym przepisie na wniesienie zażalenia” oraz naruszenie art. 385 k.p.c.

„poprzez uznanie, że zażalenie jest bezzasadne”, wnosząc równocześnie o

uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie poprzedzającego go

postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 16 sierpnia 2001 r. i przekazanie

sprawy temu Sądowi Okręgowemu „w celu prawidłowego zawiadomienia

wnioskodawcy o przysługujących mu środkach zaskarżenia na postanowienie tegoż

Sądu z dnia 30.04.2001 r.” W uzasadnieniu kasacji pełnomocnik powoda podniósł

w szczególności, że: „bezspornym jest, iż Sąd Okręgowy w W. nie pouczył

prawidłowo wnioskodawcy o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia

środka zaskarżenia na swoje postanowienie z dnia 30.04.2001 r.; że powyższe

postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy 31.05.2001 r.; że wnioskodawca

wniósł zażalenie na powyższe postanowienie w dniu 12.06.2001 r. (data prezentaty

sądu). Kwestią sporna jest upływ terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego, podobnie jak Sądu Okręgowego termin upłynął z dniem 07.06.2001

r., a więc z naruszeniem tygodniowego terminu przewidzianego w art. 394 § 2

k.p.c.,

który liczy

się

od

daty

doręczenia

postanowienia.

(...)

Zdaniem

wnioskodawcy termin do wniesienia zażalenia nie upłynął, bowiem wobec braku

prawidłowego pouczenia nie rozpoczął w ogóle biegu. Zagadnienie, czy brak

pouczenia wymaganego przez art. 357 § 2 k.p.c. powoduje, iż termin określony w

art. 394 § 2 k.p.c. nie rozpoczyna biegu (na co powołuje się obecnie

wnioskodawca), czy też może stać się jedynie podstawą do przywrócenia

uchybionego terminu w trybie art. 168 k.p.c. (jak wskazał w obecnej sprawie Sąd

Apelacyjny) był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w

uchwale z dnia 03.05.1966 r., II CO 12/66 (OSNCP 1966/11 poz. 182)

jednoznacznie stwierdził, iż: ‘termin do wniesienia zażalenia na postanowienie

wydane na posiedzeniu niejawnym nie rozpoczyna biegu dla strony występującej w

sprawie bez adwokata przed doręczeniem jej pouczenia o dopuszczalności,

terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, przewidzianego w art. 357 § 2

k.p.c.’ (...) Warto również wskazać na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia

15.05.1997 r., I PZ 18/97 (OSNAPiUS 1998/11 poz. 333), według którego:

‘doręczenie

stronie

wydanego

na

posiedzeniu

niejawnym

postanowienia

kończącego postępowanie w sprawie bez pouczenia o dopuszczalności, terminie i

sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 357 § 2 k.p.c.) powoduje, że termin

do wniesienia kasacji od tego postanowienia nie rozpoczyna biegu.’”

Sąd Apelacyjny w W. postanowieniem z dnia 3 grudnia 2004 r. (AUz 220/04)

odrzucił kasację wnioskodawcy z tej przyczyny, że nie czyni ona zadość

wymaganiu formalnemu określonemu w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. Natomiast

wnioskodawca wniósł do Sądu Najwyższego zażalenie na powyższe postanowienie

Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 3 grudnia 2004 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym

określonym w art. 3933 k.p.c., w tym – poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia – powinna ona zawierać także „przedstawienie okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.), które stanowią

odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego. Oznacza to w

szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie, której ona dotyczy,

bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c. – a

contrario), bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie” (art. 393 § 1

pkt. 2 k.p.c. – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza

prawo” albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 k.p.c.). Wnoszący

kasację nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej treści jednego lub

kilku ustawowych sformułowań, do którego lub których pragnie nawiązać, jako do

„okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji”, lecz obowiązany jest do

profesjonalnego

prawniczego

uzasadnienia

wskazanej

lub

wskazanych

„okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji” i to w kontekście okoliczności

faktycznych i prawnych tej sprawy, której kasacja ta dotyczy. Niespełnienie tego

wymagania kasacji stanowi tzw. brak istotny kasacji, bowiem kasacja taka nie czyni

zadość wymaganiu formalnemu określonemu w art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c., a to w

konsekwencji skutkować musi jej odrzuceniem. Tymczasem w kasacji w niniejszej

sprawie w jej petitum, oraz w jej uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał

jedynie na podstawy kasacji i ich uzasadnienie, natomiast w ogóle pominął

przedstawione okoliczności, które miałyby uzasadniać jej przyjęcie do rozpoznania.

Tym samym kasacja powyższa podlegała odrzuceniu z przyczyn formalnych,

bowiem nieprzedstawienie w kasacji „okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie”

(art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.) jest brakiem konstrukcyjnym, który nie podlega

konwalidacji i przesądza o bezskuteczności tej czynności procesowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 14 i art.

39321 w związku z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Teza:

Nie przedstawienie w kasacji „okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie”

(art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.) jest brakiem formalnym, który nie podlega konwalidacji i

przesądza o odrzuceniu kasacji (art. 3937 § 2 w związku z art. 3935 k.p.c.).