II UZ 28/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 28/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku Z. Ś.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 sierpnia 2011 r.,

zażalenia wnioskodawcy na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 31 stycznia 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 27 października 2006 r.

stwierdził, że Z. Ś., jako członek zarządu „S.R. W.” Spółki z o.o., odpowiada

osobiście za jej zaległości z tytułu:

- nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2003 r. do

lipca 2004 r. oraz od września 2004 r. do stycznia 2005 r. w kwocie 218.582,05

złotych z odsetkami od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji;

- nieopłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2003 r. do

lipca 2004 r. oraz od września 2004 r. do stycznia 2005 r. w kwocie 32.554,52

złotych wraz z odsetkami od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji;

- nieopłacenia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych za okres od czerwca 2003 r. do lipca 2003 r. oraz od września 2003

r. do lipca 2004 r. i od września 2004 r. do stycznia 2005 r. wraz z odsetkami od

dnia wymagalności do dnia wydania decyzji.

Uwzględniając odwołanie Zbigniewa Świergota, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r. zmienił zaskarżoną

decyzję i zwolnił odwołującego z osobistej odpowiedzialności za zaległości Spółki z

tytułu

nieopłaconych

zdrowotne

oraz

składek

Fundusz

na

Pracy

ubezpieczenia

i

Fundusz

społeczne,

ubezpieczenie

Gwarantowanych

Świadczeń

Pracowniczych i zasądził na jego rzecz od organu rentowego kwotę 7.200 złotych

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 31

stycznia 2011 r. oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku

Sądu pierwszej instancji i zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującego

kwotę 2.700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Jako

podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wskazano art. 98 k.p.c. oraz

przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.).

Zażalenie na zawarte w wyroku postanowienie o kosztach postępowania

apelacyjnego wniósł odwołujący, domagając się zmiany orzeczenia i zasądzenia

na jego rzecz od organu rentowego dalszej kwoty 2.700 złotych tytułem spornych

kosztów wraz z kosztami postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. strona

przegrywająca sprawę powinna zwrócić stronie przeciwnej koszty wynagrodzenia

adwokata. W przypadku sporu o odpowiedzialność za zaległości składkowe opłata

za czynności adwokata ustalana jest stosownie do przepisu § 6 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), czyli w odniesieniu

do wartości przedmiotu sprawy, który w niniejszym przypadku wynosił 263.438,42

złote. W świetle § 13 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia należne

stronie koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym odpowiadają

zatem 75% stawki minimalnej wynoszącej 7.200 złotych, co daje kwotę 5.400

złotych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota niniejszego problemu sprowadza się do pytania o wysokość należnych

odwołującemu się Z. Ś. kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed

Sądem Apelacyjnym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zakończonym

wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r., mocą którego oddalono apelację Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lipca 2010 r. Do zwrotu tychże kosztów przez

organ rentowy żalący się – jako strona wygrywająca sprawę - jest uprawniony z

mocy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. W myśl § 2 ust. 1 i 2 oraz

§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1348 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem) zasądzając opłatę za czynności

adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład

pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie

się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty stanowią zaś

określone w kolejnych rozdziałach rozporządzenia stawki minimalne, których

wysokość zależy od wartości przedmiotu sprawy lub jej rodzaju. W świetle § 13 ust.

1 pkt 2 rozporządzenia stawki minimalne za prowadzenie sprawy w postępowaniu

apelacyjnym przez sądem apelacyjnym wynoszą 75% stawki minimalnej, a jeżeli w

pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% stawki

minimalnej, w obu wypadkach nie mniej niż 120 złotych.

Pozostaje zatem rozważyć kwestię stawki minimalnej opłaty za czynności

adwokacie należnej w rozpoznawanej sprawie.

Wypada

przypomnieć,

zainicjowane odwołaniem Z. Ś.

że

niniejsze

postępowanie

sądowe

zostało

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddziału w […] z dnia 27 października 2006 r. stwierdzającej, że odwołujący jako

członek zarządu „S. R. W.” Spółki z o.o. odpowiada osobiście za jej zaległości z

tytułu:

- nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2003 r. do

lipca 2004 r. oraz od września 2004 r. do stycznia 2005 r. w kwocie 218.582,05

złotych z odsetkami od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji;

- nieopłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2003 r. do

lipca 2004 r. oraz od września 2004 r. do stycznia 2005 r. w kwocie 32.554,52

złotych wraz z odsetkami od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji;

- nieopłacenia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych za okres od czerwca 2003 r. do lipca 2003 r. oraz od września 2003

r. do lipca 2004 r. i od września 2004 r. do stycznia 2005 r. wraz z odsetkami od

dnia wymagalności do dnia wydania decyzji.

W judykaturze wyrażany jest pogląd, iż chociaż sprawę o zaległe składki na

ubezpieczenia społeczne można niewątpliwie zakwalifikować rodzajowo do spraw z

zakresu ubezpieczeń społecznych, to nie ma żadnych powodów, aby poprzez § 5

rozporządzenia (przyjmujący kryterium podobieństwa rodzajowego spraw) do

wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem w takiej sprawie stosować §

12 ust. 2 tegoż aktu, ustanawiającego stałą stawkę minimalną w wysokości 60

złotych, a nie § 6 rozporządzenia, łączącego stawki minimalne z wartością

przedmiotu sprawy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1993 r., II UZP 5/93,

OSNCP 1993 nr 11, poz. 194 oraz postanowienie z dnia 5 czerwca 2009 r., I UZP

1/09, niepublikowane).

Warto nadmienić, że do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia stosuje

się przepisy o wartości przedmiotu sporu. Obowiązuje przy tym zasada, iż wartość

przedmiotu zaskarżenia nie może być wyższa od wartości przedmiotu sporu.

Przedmiot zaskarżenia nie jest bowiem samodzielny, lecz stanowi pochodną

przedmiotu sporu (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2001 r., II

UKN 249/00, LEX nr 551037 i z dnia 22 kwietnia 2002 r., II UZ 11/02, OSNP wkł.

2002, nr 17, poz. 7).

W niniejszym przypadku pierwotna wartość przedmiotu sporu, będąca

zgodnie z art. 19 § 1, art. 20 i art. 21 k.p.c. zsumowaną kwotą dochodzonych

roszczeń pieniężnych, bez odsetek, pożytków i kosztów, odpowiadała łącznej

kwocie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz

Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wymienionych w

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tj. kwocie 263.438,42 złotych. Jednakże

jak wynika z uzasadnień wyroków Sądów obydwu instancji, po wydaniu

zaskarżonej

decyzji

skutecznie

prowadzone

przez

Naczelnik

kontynuowano

Urzędu

postępowanie

Skarbowego

na

egzekucyjne,

wniosek

Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela, wskutek czego zaległość składkowa

płatnika zmalała do kwoty 131.417,86 złotych plus odsetki. Ta kwota stanowi

ostateczną wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia apelacyjnego.

Wprawdzie zmiana wartości przedmiotu sporu nastąpiła jeszcze w trakcie

postępowania przed Sądem Okręgowy, jednak w myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia, w

razie zmiany w toku postępowania wartości przedmiotu sprawy stanowiącej

podstawę obliczenia opłat za czynności adwokackie, bierze się pod uwagę wartość

zmienioną, poczynając od następnej instancji. Słusznie zatem Sąd Okręgowy ustalił

należne odwołującemu koszty zastępstwa procesowego za pierwszą instancję od

pierwotnej wartości przedmiotu sporu, czyli kwoty 263.438,42 złotych, a Sąd

Apelacyjny obliczył koszty w postępowaniu drugoinstancyjnym według ostatecznej

wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia apelacyjnego, tj. kwoty 131.417,86 złotych.

W świetle § 13 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia, wynagrodzenie

adwokata za prowadzenie niniejszej sprawy w postępowaniu apelacyjnym wynosi

więc 2.700 złotych.

Wobec prawidłowości zaskarżonego postanowienia należało orzec o

oddaleniu zażalenia stosowanie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 394¹ § 3 k.p.c.