II UZ 27/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 27/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku A. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 sierpnia 2011 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 16 marca 2011 r.,

1. uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania,

2. odmawia przyznania pełnomocnikowi wnioskodawcy

wyznaczonemu z urzędu radcy prawnemu A. R. przyznania

kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 16 marca 2011 r., Sąd Apelacyjny odrzucił, na

podstawie art. 3982 § 1 k.p.c., jako przedmiotowo niedopuszczalną, skargę

kasacyjną wnioskodawcy A. K. od wyroku tego Sądu z dnia 9 czerwca 2010 r. w

sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość emerytury.

Sąd uznał, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna z uwagi na niższą niż

dziesięć tysięcy zł wartość przedmiotu zaskarżenia, wskazując że w sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych, których przedmiotem są

prawa majątkowe,

dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości

przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej dziesięć tysięcy zł. W skardze

kasacyjnej, skarżący oznaczył tę

wartość na dwadzieścia cztery tysiące zł.,

wskazując na żądanie Sądu, że jest to różnica pomiędzy oczekiwanym przez

wnioskodawcę świadczeniem a pobieranym dotychczas, w wysokości 2.000 zł

miesięcznie, za okres roku. Powyższe określenie wartości przedmiotu zaskarżenia

jako niezgodnie z art. 22 k.p.c. Sąd uznał za dowolne, przyjmując, że przedmiotem

żądania jest ewentualna różnica w wysokości przyznanej i dochodzonej emerytury,

której w okolicznościach sprawy, ani Sąd samodzielnie, ani organ rentowy nie są w

stanie nawet hipotetycznie ustalić wartości dochodzonej emerytury ze względu na

brak jakichkolwiek danych o wysokości uzyskiwanych przez wnioskodawcę

zarobków. Wnioskodawca na dzień wydania zaskarżonej decyzji pobiera emeryturę

w kwocie 1.385 zł., z tego względu określenie na użytek postępowania ze skargi

kasacyjnej, iż oczekuje emerytury o 2.000 zł. wyższej, a więc w kwocie 3.385 zł jest

w okolicznościach sprawy całkowicie dowolne, tym samym skarga kasacyjna jest

przedmiotowo niedopuszczalna zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jego

uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 3986 § 1 w

związku z art. 3984 § 3 zdanie 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. w związku z art. 368 § 2

k.p.c. i art. 391 k.p.c., zgodnie z którymi dla oznaczenia przedmiotu zaskarżenia

stosuje się art. 19-24, art. 25 i 26 k.p.c. Nadto pełnomocnik wskazał, że podana

wartość przedmiotu zaskarżenia została tak określona na użytek postępowania

apelacyjnego (w piśmie procesowym z dnia 3 lutego 2010 r.) i nie uległa zmianie w

postępowaniu kasacyjnym, przy czym nie została ona poddana sprawdzeniu w

trybie art. 25 k.p.c., przytoczył również orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące

możliwości i trybu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia, a także jej

tożsamości z wcześniej określoną wartością przedmiotu sporu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione, mimo że nie wszystkie zarzuty w nim

podniesione w są trafne. Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o prawa majątkowe, w których

wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy zł jest

niedopuszczalna. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej oznaczył

wartość przedmiotu zaskarżenia na dwadzieścia cztery tysiące zł, jednak podana

kwota wzbudziła wątpliwości Sądu Apelacyjnego, który wskazując na jej dowolność

i brak uzasadniającego ją wyliczenia, uznał, niedopuszczalność skargi.

Sąd Najwyższy wielokrotnie już wyjaśniał, że dla określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego miarodajna jest wyłącznie wartość przedmiotu

podlegającego

rzeczywistemu

rozpoznaniu

i

rozstrzygnięciu,

co

wyklucza

dowolność stron przy jej oznaczaniu (por. wyrok z dnia 13 czerwca 1997 r., I CKN

46/97,

niepublikowane).

wnoszącego

skargę

W

uzasadnionych

kasacyjną

wartość

przypadkach

przedmiotu

wskazana

zaskarżenia

przez

podlega

sprawdzeniu przez sąd apelacyjny, który bada, czy jej oznaczenie nastąpiło

zgodnie z regułami określonymi w art. 19-24 k.p.c. (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 października 2000 r., II UZ 124/00, OSNAPiUS 2002 r. nr

12, poz. 294). Z kolei w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98,

(OSNAPiUS 1999 r. nr 8, poz. 291) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że Sąd drugiej

instancji nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do sprawdzenia – w razie

wątpliwości – wskazanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia. Uprawnienie

sądu obejmuje nie tylko skontrolowanie danych składających się na tę wartość, lecz

także sposobu jej obliczenia, natomiast nie nakłada powinności jej samodzielnego

ustalania. W sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, zwrócenie się do

organu rentowego o ustosunkowanie się do wskazanej w skardze kasacyjnej

wartości przedmiotu zaskarżenia jest uprawnionym sposobem jej weryfikacji.

W ocenie Sądu Najwyższego, w aktualnym stanie sprawy, brak możliwości

stwierdzenia dopuszczalności skargi kasacyjnej, bowiem warunkująca ją wartość

przedmiotu zaskarżenia nie została ani ustalona, ani ewentualnie sprawdzona w

sposób

odpowiadający

przepisom,

w

związku

z

czym

Sąd

Najwyższy,

uwzględniając zażalenie, postanowił jak w sentencji (art. 3941 § 3 k.p.c. w związku

z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.).

Wniosek ustanowionego dla ubezpieczonej pełnomocnika z urzędu – radcy

prawnej A. R. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nie zawierający

oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone przez stronę w całości lub w

części, Sąd Najwyższy oddalił, jako nieuzasadniony (por. § 16 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U.

Nr 163, poz.1349 ze zm. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14

października 1998 r., II CKN 687/98, OSNC 1999, nr 3, poz.63).