II UZ 2/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 2/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku W. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2011 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 10 listopada 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 17 października 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

odmówił wnioskodawcy W. P. ponownego ustalenia wysokości emerytury w oparciu

o art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskodawca domagając się

zmiany zaskarżonej decyzji i przeliczenia emerytury przy uwzględnieniu kwoty

bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do emerytury.

Wyrokiem z dnia 15 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 27 stycznia 2009 r. oddalającego odwołanie wnioskodawcy od

powyższej decyzji organu rentowego.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego

przez wnioskodawcę jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazano kwotę 10.079

zł. Przewodniczący Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego

pismem z dnia 22 października 2010 r. wezwał skarżącego do przedstawienia

szczegółowych zasad i sposobu wyliczenia podanej w skardze wartości przedmiotu

zaskarżenia. W wykonaniu tego wezwania pełnomocnik skarżącego wskazał, że

wnioskodawca domaga się wyliczenia emerytury przy zastosowaniu kwoty bazowej

obowiązującej w dacie nabycia prawa do emerytury wynoszącej 1.977,20 zł. nie

tylko w odniesieniu do części socjalnej, ale i do części stażowej emerytury. Tak

wyliczona

emerytura

powinna

wynosić

2.878,84

zł.

Wartość

przedmiotu

zaskarżenia w sprawie stanowi różnica za okres roku pomiędzy dochodzonym

świadczeniem, a wyliczonym przez organ rentowy w kwocie 2.039 zł. Różnica ta w

skali miesiąca wynosi 839,84 zł., co za okres jednego roku daje kwotę 10.078,08 zł.

Postanowieniem z dnia 10 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny: ustalił wartość

przedmiotu zaskarżenia w kwocie 4.920 zł. (pkt I.); odrzucił skargę kasacyjną

wnioskodawcy. W uzasadnieniu postanowienia wskazuje się, że przedmiotem

sprawy jest spór o wysokość emerytury. Jest to zatem sprawa o prawo majątkowe,

w której dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem

wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł. (art. 398 2 § 1

k.p.c.). Emerytura jest świadczeniem powtarzającym się, dlatego o wartości

przedmiotu zaskarżenia decyduje wartość dochodzonego świadczenia za okres 1

roku stosownie do art. 22 k.p.c. Rozpoznawane odwołanie dotyczy decyzji

ustalającej wysokość emerytury w kwocie 2.449 zł., a nie kwoty 2.039 zł., na którą

powołał się wnioskodawca. Różnica w tym zakresie wynika wyłącznie stąd, że

wnioskodawca wskazał na to samo świadczenie ale w jego wymiarze “netto”. Sąd

Apelacyjny uznał, że wartością przedmiotu zaskarżenia w sprawie jest różnica

pomiędzy świadczeniem ustalonym przez organ rentowy a świadczeniem, którego

domaga się wnioskodawca oraz, że jest ona niższa niż 10.000 zł. W konsekwencji

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy jako niedopuszczalną na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c.

Powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego wnioskodawca zaskarżył

zażaleniem. Żalący się zarzucił naruszenie art. 3982 k.p.c. i wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a także

o zasądzenie na jego rzecz od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego według norm przepisanych prawem.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w toku postępowania przed Sądami

pierwszej i drugiej instancji ubezpieczony uznawał, że w zaskarżonej decyzji

przyjęto wysokość świadczenia w kwocie 2.039,37 zł. Według żalącego się “skoro

obowiązuje reguła utrwalenia niezakwestionowanej przez pozwanego lub nie

sprawdzonej przez sąd wartości przedmiotu sporu na okres całego postępowania

we

wszystkich

instancjach,

to

powyższa

wartość

pozostaje

aktualna

w

postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna

przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w sprawach o

przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego, natomiast w pozostałych sprawach z tego zakresu

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych (art. 398 2 k.p.c.). Sąd

Najwyższy niejednokrotnie już wyjaśniał, że sprawy z zakresu ubezpieczeń

społecznych, w których przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego jest wysokość

świadczenia emerytalno-rentowego są sprawami o świadczenie, w których

dopuszczalność zaskarżenia kasacyjnego podlega ograniczeniu ze względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia. Jeżeli więc przedmiotem sporu jest różnica

pomiędzy

świadczeniem

w

wysokości

wyliczonej

przez

wnioskodawcę

a

należnością ustaloną przez organ rentowy, wartością przedmiotu zaskarżenia jest

suma

kwot

stanowiących

miesięczne

różnice

pomiędzy

świadczeniem

dochodzonym a pobieranym za okres jednego roku (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 14 stycznia 1997 r., II UKN 51/97 - OSNAPiUS 1997 Nr 17,

poz. 329, z dnia 24 czerwca 2009 r., II UZ 19/09 - LEX nr 519958, z dnia 21 lipca

2009 r., II UZ 26/09, LEX nr 537026).

W judykaturze Sądu Najwyższego wskazuje się, że dla określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego miarodajna jest wyłącznie wartość przedmiotu

podlegającego

rzeczywistemu

rozpoznaniu

i

rozstrzygnięciu,

co

wyklucza

dowolność stron przy jej oznaczaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

13 czerwca 1997 r., I CKN 46/97, niepublikowane). W uzasadnionych przypadkach

wskazana przez wnoszącego skargę kasacyjną wartość przedmiotu zaskarżenia

podlega sprawdzeniu przez sąd apelacyjny, który bada, czy jej oznaczenie

nastąpiło zgodnie z regułami określonymi w art. 19–24 k.p.c. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2000 r., II UZ 124/00, OSNAPiUS 2002

r. nr 12, poz. 294). Z kolei w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98,

(OSNAPiUS 1999 r. nr 8, poz. 291) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że Sąd drugiej

instancji nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do sprawdzenia - w razie

wątpliwości - wskazanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r,. II UZ 10/10 – Lex nr

611822).

Żalący się uzasadnienie zażalenia opiera na twierdzeniu, że decyzją, która

określała wysokość przyznanego mu przez organ rentowy świadczenia (2.039,37

zł.) była decyzja organu rentowego z dnia 22 listopada 2006 r. i że ustalona w tej

decyzji wysokość świadczenia powinna być brana pod uwagę przy określeniu

wartości przedmiotu zaskarżenia. Tymczasem w świetle podstawy faktycznej

zaskarżonej w sprawie decyzji organu rentowego i odpowiadającej podstawie

odwołania nie budzi wątpliwości, że wysokość świadczenia emerytalnego

ubezpieczonego została ustalona w decyzji organu rentowego z dnia 1 marca 2008

r. na kwotę 2.449 zł. Wnioskodawca zaś domagał sie przyznania emerytury w

wysokości 2.878, 84 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia stanowiła zatem różnicę

za okres roku pomiędzy dochodzonym przez wnioskodawcę świadczeniem a

świadczeniem wyliczonym przez organ rentowy w decyzji z dnia 1 marca 2008 r.

Nie budzi wątpliwości, że tak wyliczona wartość przedmiotu zaskarżenia (5.158,08

zł) jest niższa niż 10.000 zł. W konsekwencji nie ma znaczenia to, że Sąd

Apelacyjny omyłkowo przyjął, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota

4.920 zł. Omyłka ta nie ma znaczenia, ponieważ – jak to wyżej wskazano – wartość

przedmiotu zaskarżenia w sprawie jest niższa niż 10. 000 zł.

W

tym

stanie

rzeczy,

stanowisko

Sądu

Apelacyjnego

zawarte

w

zaskarżonym postanowieniu jest trafne (art. 398 § 2 k.p.c.), co biorąc pod uwagę,

należało orzec jak w postanowieniu, zgodnie z art. 398 14 k.p.c. w związku z art.

3941 § 3 k.p.c.