II UZ 19/97 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 29 kwietnia 1997 r.

II UZ 19/97

Przed doręczeniem wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem stronie,

która w terminie tygodniowym tego zażądała nie rozpoczyna się bieg terminu do

wniesienia kasacji.

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Zbigniew

Myszka (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia

1997 r. sprawy z powództwa Albina R. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w G. o prawo pobierania świadczeń w zbiegu,

na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 14 stycznia 1997 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku postanowieniem z dnia 14 stycznia 1997 r. odrzucił kasację Albina R. wniesioną od wyroku tego

Sądu z dnia 6 grudnia 1996 r., ponieważ ubezpieczony wbrew przymusowi adwokackoradcowskiemu określonemu w art. 3932 § 1 KPC wniósł kasację osobiście, a ponadto

wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga kwoty pięciu tysięcy złotych (art. 393 pkt 1

KPC).

Postanowienie to zaskarżył zażaleniem ubezpieczony, który wskazując na

naruszenie przepisów art. 130 i 395 KPC, a także art. 25 KPC, domagał się uchylenia

zaskarżonego postanowienia i doręczenia mu odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku z dnia 6 grudnia 1996 r. wraz z uzasadnieniem. Ubezpieczony wskazał, że w

dniu 10 grudnia 1996 r. złożył w Sądzie Apelacyjnym pismo kwestionujące ?dotychczasowe wyroki Sądów@, które zawierało także wniosek o ustanowienie pełnomocnika

z urzędu. W dniu 2 stycznia 1997 r. Sąd Apelacyjny ustanowił ubezpieczonemu

adwokata z urzędu, którego wyznaczyła Rada Adwokacka w G. w dniu 10 stycznia

1997 r., informując o tym Sąd Apelacyjny w dniu 14 stycznia 1997 r. Sąd ten w tym

samym dniu odrzucił kasację wniesioną osobiście przez ubezpieczonego i doręczył

postanowienie wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu w dniu 22 stycznia 1997 r.

Zażalenie kwestionuje możliwość uznania za kasację pisma ubezpieczonego z dnia 10

grudnia 1996 r., ponieważ zawierało ono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z

urzędu, do którego przychylił się Sąd Apelacyjny. Równocześnie termin do wniesienia

kasacji otwiera wyłącznie data doręczenia stronie wyroku z uzasadnieniem, dlatego

pismo ubezpieczonego winno być potraktowane jako wniosek strony o doręczenie, co

umożliwiałoby wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wniesienie kasacji. Nadto Sąd

Apelacyjny samodzielnie i poza rozprawą sprawdził wartość przedmiotu sporu, przez co

naruszył tryb określony w art. 3935 KPC.

Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie jest uzasadnione.

Prawo do wniesienia kasacji nabywa strona z chwilą wydania niekorzystnego dla

niej rozstrzygnięcia. Z treści art. 3934 KPC wynika, że kasację wnosi się do sądu, który

wydał zaskarżane orzeczenie, w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia

stronie skarżącej. Jeżeli orzeczenia nie doręcza się z urzędu, to kasacja przysługuje

stronie tylko wtedy, gdy przed upływem tygodnia od ogłoszenia sentencji zażądała

doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (art. 387 § 3 zdanie pierwsze KPC). W

konsekwencji strona, która zaniechała wystąpienia z takim żądaniem, nie jest

uprawniona do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wstępnym warunkiem uruchomienia procedury kasacyjnej jest zatem złożenie

przez stronę wniosku o doręczenie kwestionowanego orzeczenia z uzasadnieniem,

skoro termin do wniesienia kasacji biegnie od dnia doręczenia stronie skarżącej

orzeczenia z uzasadnieniem. Bez doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem nie może

być mowy o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a przeto

nieracjonalne było odrzucenie kasacji przed rozpoczęciem biegu tego terminu.

Trafnie wskazuje składający zażalenie, że pismo ubezpieczonego określone jako

"odwołanie@, które zawierało pozytywnie rozstrzygnięty przez Sąd Apelacyjny wniosek

o ustanowienie adwokata z urzędu dla wniesienia kasacji, wskazywało na jednoznaczną

wolę wypełnienia formalnych warunków procedury kasacyjnej. Skoro pismo to wpłynęło

przed upływem tygodnia od ogłoszenia sentencji kwestionowanego wyroku, to implicite

zawierało ono wniosek o doręczenie tego orzeczenia z uzasadnieniem, co obligowało

Sąd Apelacyjny do dokonania takiego doręczenia stronie lub pełnomocnikowi

ustanowionemu dla niej z urzędu (art. 387 § 3 KPC). Dopiero od dnia doręczenia

żądanego orzeczenia z uzasadnieniem rozpoczyna bieg miesięczny termin do

wniesienia kasacji, której wypełnienie warunków formalnych deklaruje ustanowiony dla

strony skarżącej pełnomocnik z urzędu.

Wobec niedopuszczalności odrzucenia kasacji przed rozpoczęciem biegu

miesięcznego terminu do jej wniesienia, Sąd Najwyższy jedynie sygnalizuje bezpodstawność przyjęcia przez Sąd Apelacyjny ograniczenia ratione valoris (art. 393 pkt 1

KPC) dopuszczalności skargi kasacyjnej ubezpieczonego. Spór o prawo do zbiegających się świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest sporem o ustalenie, ponieważ

postępowanie sądowe zmierzające do ustalenia uprawnień do zbiegających się świadczeń weryfikuje jedynie ustawowe przesłanki kreujące z mocy prawa te uprawnienia. W

konsekwencji spory te dotyczą ustalenia prawa, a orzeczenia sądowe zapadłe w ich

wyniku mają znaczenie deklaratoryjne. W takim postępowaniu chodzi zatem o ustalenie

prawa do świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego, a nie o zasądzenie tych

świadczeń w konkretnej wysokości, co ma charakter pochodny (wtórny) w stosunku do

ewentualnego i zasadniczego ustalenia prawa do pobierania w zbiegu świadczeń z

ubezpieczenia społecznego. Zresztą z reguły nie występują spory o samą wysokość

świadczeń w zbiegu, ponieważ jest ona ustawowo określona.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie, co

obliguje Sąd Apelacyjny do doręczenia wyroku tego Sądu z dnia 6 grudnia 1996 r. wraz

z uzasadnieniem adwokatowi z urzędu ustanowionemu dla strony skarżącej, a stronie

otworzy miesięczny termin do wniesienia kasacji.