II UZ 17/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 17/12

POSTANOWIENIE

Dnia 24 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku A. K. i M. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2012 r.,

zażalenia wnioskodawczyni Moniki Rataj na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 listopada 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację M.

R. od wyroku Sądu Okręgowego z 11 sierpnia 2011 r. w sprawie A. K. i M. R., o

ustalenie

obowiązku

ubezpieczenia,

przeciwko

Zakładowi

Ubezpieczeń

Społecznych, powołując się na art. 373 k.p.c. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że 11

sierpnia 2011 r. profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej, będący radcą prawnym,

po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy, wniósł o sporządzenie jego

uzasadnienia. Wniosek ten złożył w formie ustnej do protokołu. Sąd Apelacyjny

uznał, że art. 466 k.p.c. dający prawo do ustnego zgłoszenia w sądzie wniosku o

doręczenie wyroku z uzasadnieniem nie dotyczy pełnomocnika procesowego

będącego radcą prawnym i uznał za nieskuteczny wniosek pełnomocnika o

sporządzenie uzasadnienia zgłoszony do protokołu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M.R. zarzuciła naruszenie: 1) art.

87 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na wyjściu

przez Sąd Apelacyjny poza dopuszczalne granice wykładni, skonstruowaniu normy

nieprzewidzianej przez ustawodawcę i oparcie rozstrzygnięcia na tej normie; 2) art.

466 k.p.c., poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że

uniemożliwia on profesjonalnemu pełnomocnikowi złożenie wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku ustnie do „protokołu rozprawy publikacyjnej”; 3) art. 328 w

związku z art. 466 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu,

że pełnomocnik ubezpieczonej nie złożył skutecznie wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku; 4) art. 328 § 2 w związku z art. 361 k.p.c., poprzez

sporządzenie uzasadnienia bez wyjaśnienia w stopniu wystarczającym podstawy

prawnej rozstrzygnięcia; 5) art. 369 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie; 6) art.

369 § 2 k.p.c., poprzez jego zastosowanie pomimo niezaistnienia przesłanek jego

zastosowania; 7) art. 373 w związku z art. 370 k.p.c., poprzez ich zastosowanie

pomimo niezaistnienia przesłanek ich zastosowania.

Wskazując

na

powyższe

zarzuty,

skarżąca

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w postępowaniu zwykłym strona

lub reprezentujący ją pełnomocnik może złożyć wniosek o sporządzenie

uzasadnienia wyroku do protokołu posiedzenia wyznaczonego w celu jego

publikacji, gdyż art. 328 § 1 k.p.c. nie zawiera żadnego ograniczenia w tym

względzie. W ocenie skarżącej dokonana przez Sąd Apelacyjny interpretacja art.

466 k.p.c. pogarsza sytuację procesową strony działającej przez profesjonalnego

pełnomocnika w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w

stosunku do sytuacji procesowej takiej strony w postępowaniu zwykłym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 125 § 1 k.p.c. pisma procesowe obejmują wnioski i

oświadczenia stron składane poza rozprawą. Przepis ten wskazuje ogólną zasadę

obowiązującą w postępowaniu cywilnym, z której wynika, że czynności procesowe

poza rozprawą dokonywane są w formie pism procesowych. Posiedzenia jawne

dzielą się na rozprawy oraz inne posiedzenia jawne niebędące rozprawami.

Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym (art. 326 § 2 k.p.c.), lecz po

zamknięciu rozprawy (art. 316 § 1 in principio k.p.c.), co oznacza, że wniosek

strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składany jest poza rozprawą i musi

być złożony w formie pisma procesowego. Wyjątek od tej zasady ustanowiony

został w art. 466 k.p.c., zgodnie z którym pracownik lub ubezpieczony działający

bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić w sądzie właściwym ustnie do

protokołu

powództwo

oraz

treść

środków

odwoławczych

i

innych

pism

procesowych.

Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w zażaleniu w postępowaniu zwykłym wniosek o

sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może być złożony w formie ustnej do protokołu. O formie

tego wniosku decyduje bowiem art. 125 k.p.c., a nie art. 328 § 1 k.p.c. Wskazać

nadto należy, że wykładnia językowa art. 466 k.p.c. jest jednoznaczna. Przepis ten

dotyczy pracownika lub ubezpieczonego działającego bez adwokata lub radcy

prawnego. Odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego

jego jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i

doniosłe względy prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Przepis art. 466

k.p.c. ma na celu przyznanie podmiotom procesowym, z reguły nieposiadającym

wiedzy prawniczej, uprawnień pozwalających na odstępstwo od formalnych

wymagań obowiązujących w postępowaniu cywilnym. Udział profesjonalnego

pełnomocnika po stronie pracownika lub ubezpieczonego powoduje, że względy,

dla których ustanowiono powyższy przywilej, przestają istnieć (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 21 kwietnia 2005 r., I PZ 44/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz.16). W przypadku strony

działającej przez adwokata lub radcę prawnego gwarancją skutecznego dokonania

czynności procesowej jest właśnie fachowe zastępstwo, nie ma zatem w takim

przypadku potrzeby odformalizowania reguł dotyczących czynności procesowych

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99,

OSNAPiUS 2001 nr 15, poz. 488). Prawidłowo zatem przyjął Sąd Apelacyjny, że

wniosek o uzasadnienie wyroku zgłoszony przez radcę prawnego ustnie do

protokołu nie był prawnie skuteczny. Stąd dwutygodniowy termin do wniesienia

apelacji, stosownie do art. 369 § 2 k.p.c., biegł od dnia, w którym upłynął termin do

żądania uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia apelacji

upłynął 1 września 2011 roku, zaś profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej wniósł

apelację 19 października 2011 roku, a więc po upływie ustawowego terminu, zatem

odrzucenie apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. przez

Sąd drugiej instancji uznać należało za zasadne.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak sentencji.