II UZ 15/11 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 17 czerwca 2011 r.

II UZ 15/11

Sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru

składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jest

sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z

dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.).

W konsekwencji, koszty wynikające z uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w takiej sprawie, nie stanowią kosztów niezbędnych do celowego

dochodzenia praw lub celowej obrony (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Romualda

Spyt (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca

2011 r. sprawy z wniosku S.-T. Spółki z o.o. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. z udziałem Jana B. o ubezpieczenie społeczne, na skutek

zażalenia organu rentowego na postanowienie zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2010 r. […]

1. z m i e n i ł zaskarżone postanowienie i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału we Wrocławiu na rzecz Jana B. kwotę 120 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu.

2. oddalił wniosek organu rentowego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2010 r.

oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z

dnia 22 czerwca 2009 r. w ten sposób, że ustalił, iż podstawa wymiaru składek na

ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe Jana B. z tytułu

zatrudnienia w „S.-T." Spółce z o.o. z siedzibą przy ul. A. w W. w styczniu 2009 r.

wynosiła 1.126,00 zł oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w

W. - na rzecz wnioskodawcy - „S.T." Spółki z o.o. - kwotę 137 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu, w tym 120 zł zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym. Pełnomocnik organu rentowego wniósł zażalenie na postanowienie o

zasądzeniu kosztów procesu powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa

w postępowaniu apelacyjnym na rzecz wnioskodawcy w kwocie 17 zł. Zarzucił

naruszenie przepisów art. 98 k.p.c., przez zasądzenie od pozwanego organu

rentowego kosztów procesu w kwocie 137 zł będącej sumą zasądzonych kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 120 zł oraz opłaty

skarbowej w wysokości 17 zł za pełnomocnictwo procesowe, przy jednoczesnym

pominięciu przez Sąd treści art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585

ze zm.), na podstawie którego organ rentowy zwolniony jest od ponoszenia opłat

skarbowych.

W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że „w ocenie organu rentowego Sąd

Apelacyjny uznając, że do kosztów procesu zaliczane są wszelkie koszty ponoszone

przez podmioty postępowania, w tym także opłata skarbowa od pełnomocnictwa

procesowego, bezpodstawnie jednak obciążył organ rentowy jako stronę

przegrywającą proces kwotą 17 zł stanowiącą wyżej wskazaną opłatę skarbową,

gdyż pominął treść art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

zgodnie z którym w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład

nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Ustawodawca w przepisie tym wprost

uregulował tę kwestię, która nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione, ale z innych przyczyn niż wskazywane przez

skarżącego. Stosownie do treści art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W myśl § 3 tego artykułu, do

niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata (także radcę

prawnego) zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone

w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty

nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie powinno budzić wątpliwości, że ciążący na stronie reprezentowanej przez adwokata (radcę prawnego) obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa należy do kosztów

niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Uiszczenie tej

opłaty - w sytuacji, w której strona nie korzysta z odpowiedniego zwolnienia w tym

zakresie - stanowi dopełnienie wymagania przewidzianego w obowiązujących przepisach prawa i jest zarazem warunkiem formalnoprawnej zgodności sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa z prawem. Tym samym uiszczenie opłaty skarbowej od

dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika jest poniesieniem wydatku,

który z obiektywnego punktu widzenia jest konieczny do realizacji praw strony w postępowaniu sądowym. Skoro ustawodawca w art. 98 § 3 k.p.c. zaliczył wynagrodzenie jednego adwokata do kosztów niezbędnych, to nie inaczej - aczkolwiek na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. - należy zakwalifikować koszt poniesionej przez stronę opłaty

skarbowej ściśle związanej z udzieleniem temu adwokatowi pełnomocnictwa procesowego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 2/03,

OSNC 2003 nr 12, poz. 161).

Skarżący całkowicie błędnie wywodzi, że jego ustawowe zwolnienie od opłaty

skarbowej oznacza, że nie ma on obowiązku zwrotu kosztów procesu w takiej części,

w jakiej pokrywają one tę opłatę, do której zobowiązana byłaby strona przeciwna.

Tak więc opłata skarbowa od pełnomocnictwa udzielonego przez stronę przeciwną

(odwołującego się), byłaby wydatkiem pełnomocnika tej strony i wchodziłaby w skład

kosztów procesu, gdyby obowiązek jej uiszczenia wynikał z przepisów obowiązującego prawa. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o

opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), nie podlega opłacie skarbowej

złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu,

wypisu lub kopii w sprawie z ubezpieczenia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że

niniejsza sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jest sprawą z

zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uiszczania opłaty

skarbowej od pełnomocnictwa. W konsekwencji przyjąć należy, że koszty uiszczonej

opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które z mocy ustawy nie podlega tej opłacie,

nie stanowią kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej

obrony i nie ma podstaw do zasądzenia równowartości tej opłaty od strony przegrywającej proces.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398 116 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w sposób wynikający

z sentencji. Biorąc zaś pod uwagę, że zmiana zaskarżonego postanowienia nie jest

wynikiem podzielenia zarzutów skarżącego, które okazały się oczywiście bezzasadne, lecz na skutek dostrzeżenia uchybienia niewytkniętego w zażaleniu, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że wniosek o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów

postępowania zażaleniowego nie może zostać uwzględniony (art. 109 § 2 k.p.c.).