II UZ 14/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 14/10

POSTANOWIENIE

Dnia 2 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku D. L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej Z. Spółdzielni Mieszkaniowej

o zwrot składek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 czerwca 2010 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 marca 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 marca 2010 r., Sąd Apelacyjny odrzucił na

podstawie art. 3982 § 1 k.p.c., jako przedmiotowo niedopuszczalną, skargę

kasacyjną wnioskodawczyni D. L. od wyroku tego Sądu z dnia 12 listopada 2009 r.,

w

sprawie

przeciwko

Zakładowi

Ubezpieczeń

Społecznych,

przy

udziale

zainteresowanej Z. Spółdzielni Mieszkaniowej, o zwrot składek. Sąd uznał, że

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna gdy się zważy, że wnioskodawczyni

określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.373 zł, tymczasem w

sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o

jego uchylenie, zarzucając

że rozpatrywana sprawa jest sprawą o objęcie

obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a wobec tego, zgodnie z art. 398 2 § 1

skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. W

ocenie pełnomocnika przedmiotem decyzji organu rentowego, a następnie

postępowania sądowego była kwestia objęcia wnioskodawczyni w okresie od dnia 1

lipca 2005 r. do dnia 31 października 2007 r. obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego, a w konsekwencji zasadność pobierania składek na to ubezpieczenie.

Żądanie zwrotu kwoty 5.373 zł nie było jedynym, ani nawet głównym przedmiotem

sprawy, a ponadto wartość pobranych składek znacznie przekracza kwotę 10.000

zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione, mimo że nie wszystkie zarzuty w nim

podniesione są trafne. Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o prawa majątkowe, w których

wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł jest niedopuszczalna. W

rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej oznaczył wartość przedmiotu

zaskarżenia na 5.373 zł, a więc na kwotę niższą od limitującej dopuszczalność

skargi, a podana kwota nie wzbudziła wątpliwości Sądu Apelacyjnego, który uznał

że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Stanowisko to, na tym etapie

postępowania, nie może być uznane za prawidłowe. Przede wszystkim należy

zauważyć, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji były

odwołania wnioskodawczyni od dwóch decyzji organu rentowego, z dnia 21

sierpnia 2006 r. oraz dnia 3 kwietnia 2008 r., które postanowieniem Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 3 lutego 2009 r.,

zostały połączone do wspólnego prowadzenia i rozpoznania. Decyzją z dnia 21

sierpnia 2006 r. organ rentowy odmówił zwrotu żądanej przez wnioskodawczynię

kwoty 5.373 zł wpłaconej do ZUS przez płatnika składek (Z. Spółdzielnię

Mieszkaniową) tytułem składek na ubezpieczenie społeczne za okres od dnia 1

lipca 2005 r. do maja 2006 r., jak i odmówił zaprzestania pobierania dalszych

składek na ubezpieczenie od wpłat stanowiących podstawę ich wymiaru. Z kolei

decyzją z dnia 3 kwietnia 2008 r. organ rentowy po rozpatrzeniu wniosku z dnia 13

grudnia 2007 r. odmówił doliczenia do stażu pracy wnioskodawczyni okresu od 1

lipca 2005 r. do dnia 31 października 2007 r., uznając że wypłata zaległych

wynagrodzeń w powyższym okresie nie stanowi podstawy do przeliczenia stażu

pracy. Wyrokiem z dnia 14 maja 2009 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Z. zmienił w pkt I wyroku zaskarżoną decyzję z dnia 3 kwietnia 2008

r., doliczając wnioskodawczyni okres opłacanych składek na ubezpieczenie

społeczne po dniu 1 lipca 2005 r. z tytułu dodatkowych wynagrodzeń uzyskanych w

związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego przed przejściem na emeryturę,

do okresów składkowych uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń z

ubezpieczeń

społecznych,

natomiast

w

pkt

II

wyroku

oddalił

odwołanie

wnioskodawczyni od decyzji ZUS z dnia 21 sierpnia 2006 r. Powyższy wyrok,

zaskarżył apelacją w części (jedynie co do pkt I) organ rentowy. Tym samym

rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, oddalające odwołanie wnioskodawczyni

od decyzji z dnia 21 sierpnia 2006 r. jest prawomocne. Natomiast wyrokiem z dnia

12 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji

z dnia 3 kwietnia 2008 r., a rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną

przez wnioskodawczynię. Tym samym należy uznać, że błędnie została oznaczona

wartość przedmiotu zaskarżenia, a Sąd nie mając wątpliwości co do prawidłowości

wyliczenia tej kwoty, nie dokonał jej sprawdzenia w trybie przewidzianym

przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, tj. poprzez sprawdzenie na

posiedzeniu niejawnym wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 398 21 w związku z

art. 368 § 2 zdanie trzecie k.p.c.). W miejsce tego Sąd Apelacyjny wskazał jedynie,

że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia

jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, w sposób niepoddający się kontroli. Sąd

Najwyższy wielokrotnie już wyjaśniał, że dla określenia wartości przedmiotu

zaskarżenia

kasacyjnego

podlegającego

miarodajna

rzeczywistemu

jest

wyłącznie

rozpoznaniu

i

wartość

rozstrzygnięciu,

przedmiotu

co

wyklucza

dowolność stron przy jej oznaczaniu (por. orzeczenie z 13 czerwca 1997 r., I CKN

46/97,

niepublikowane).

wnoszącego

skargę

W

uzasadnionych

kasacyjną

wartość

przypadkach

przedmiotu

wskazana

zaskarżenia

przez

podlega

sprawdzeniu przez sąd apelacyjny, który bada, czy jej oznaczenie nastąpiło

zgodnie z regułami określonymi w art. 19-24 k.p.c. (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 października 2000 r., II UZ 124/00, OSNAPiUS 2002 r. nr

12, poz. 294). Z kolei w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98,

(OSNAPiUS 1999 r. nr 8, poz. 291) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że Sąd drugiej

instancji nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do sprawdzenia – w razie

wątpliwości – wskazanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia. Uprawnienie

sądu obejmuje nie tylko skontrolowanie danych składających się na tę wartość, lecz

także sposobu jej obliczenia, natomiast nie nakłada powinności jej samodzielnego

ustalania. W sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, zwrócenie się do

organu rentowego o ustosunkowanie się do wskazanej w skardze kasacyjnej

wartości przedmiotu zaskarżenia jest uprawnionym sposobem jej weryfikacji. Gdy

się zważy przedmiot orzeczenia Sądu pierwszej instancji (pkt I wyroku), którym

doliczono wnioskodawczyni do okresów składkowych uwzględnianych przy

ustalaniu prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, okres opłacanych

składek na ubezpieczenie społeczne po dniu 1 lipca 2005 r. z tytułu dodatkowych

wynagrodzeń uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego

przed przejściem na emeryturę, zaskarżony apelacją organu rentowego, wartość

przedmiotu

zaskarżenia

stanowi

roczna

(art.

k.p.c.)

różnica

między

świadczeniem przyznanym przez organ rentowy, a świadczeniem dochodzonym

przez wnioskodawczynię, z uwzględnieniem dodatkowego „stażu emerytalnego”,

stąd też zarzuty zażalenia, wskazujące, że przedmiotem postępowania sądowego

jest objecie wnioskodawczyni obowiązkiem ubezpieczenia społecznego nie są

trafne.

W aktualnym stanie sprawy brak możliwości stwierdzenia dopuszczalności

skargi kasacyjnej, bowiem warunkująca ją wartość przedmiotu zaskarżenia nie

została ani ustalona, ani ewentualnie sprawdzona w sposób odpowiadający

przepisom, w związku z czym Sąd Najwyższy, uwzględniając zażalenie, postanowił

jak w sentencji (art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze

k.p.c.).