II UZ 129/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 129/12

POSTANOWIENIE

Dnia 19 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku A. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.

z udziałem zainteresowanych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. i M. R.

o składki na ubezpieczenie zdrowotne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 lutego 2013 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 października 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Sąd Apelacyjny III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni A.

R. od wyroku tego Sądu z dnia 26 czerwca 2012 r., wydanego w sprawie z

udziałem zainteresowanych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. i M. R.,

którym oddalono apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia 25 stycznia 2012 r., oddalającego jej

odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w E. z dnia 8

czerwca 2011 r., stwierdzającej, że podstawa wymiaru składek za zainteresowaną

M. R. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz wnioskodawczyni (płatnika

składek) za okresy: od maja do czerwca 2010 r., za wrzesień 2010 r. oraz od

listopada do grudnia 2010 r. - wynosi 0,00 zł.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że przedmiotem sprawy, w której

wniesiona została skarga wnioskodawczyni, były należności składkowe na

ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zawartych umów zlecenia z zainteresowaną.

„Bezsporne w sprawie jest, że wysokość składek wynosiła (…) kwotę 164,44 zł”.

Tymczasem w myśl art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach majątkowych, których wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach z

zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż dziesięć tysięcy

złotych.

W zażaleniu wnioskodawczyni domagała się jego uchylenia i nadania biegu

skardze kasacyjnej, podnosząc zarzut naruszenia art. 398 2 § 1 k.p.c. zdanie drugie

„przez błędną interpretację tego przepisu do sytuacji z niniejszej sprawy przez

przyjęcie, że sprawa ma charakter majątkowy, gdyż w rzeczywistości sprawa

dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, przy którym kryteria

określone w przepisie art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie pierwsze nie mają tu

zastosowania”.

W ocenie wnoszącej zażalenie, „nie było spornym w sprawie, iż

zainteresowane podlegały ubezpieczeniom zdrowotnym w spornych okresach, a

istotą sporu było kto ma odprowadzić składki należne za nie z tego tytułu”. W

zażaleniu wskazano, że sprawa o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego

jest sprawą, w której kasacja jest dopuszczalna na podstawie art. 3982 § 1 zdanie

drugie k.p.c. - „z uwagi na zakres podmiotowy i przedmiotowy ubezpieczenie

zdrowotne ma charakter ubezpieczenia społecznego” (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 października 2004 r., I UZ 35/04, OSNP 2005 nr 7 poz.

101).

Wnosząca

zażalenie

podkreśliła,

że

organ

rentowy

w

wyniku

przeprowadzenia jednej kontroli u jednego płatnika, sporządził jeden protokół

pokontrolny i w „zestawieniu osób świadczących usługi w ramach umów cywilnoprawnych na rzecz własnego pracodawcy wykazanych w miesięcznych raportach

rozliczeniowych” umieścił łącznie 316 osób. Na tej podstawie „zamiast sporządzić

jedną Decyzję i objąć nią wszystkie 316 osób sporządza 316 Decyzji w tym celu,

by ewentualnie utrudnić lub uniemożliwić dochodzenia praw w postępowaniu

kasacyjnym”. Tymczasem - w razie objęcia jedną decyzją wszystkich 316 osób „mogłyby mieć zastosowanie przepisy o współuczestnictwie jednolitym - art. 73 § 2

k.p.c. - i wówczas wartość sporu, kwota należnych składek na ubezpieczenie

zdrowotne za wszystkie 316 osób byłaby to kwota ponad 200.00,- złotych, która

wówczas również spełniałaby warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej w oparciu

o przepis art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie pierwsze”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Co najmniej mało precyzyjne zażalenie jest uzasadnione, ponieważ

wprawdzie Sądy obu instancji oznaczyły przedmiot postępowania jako sprawę „o

składki na ubezpieczenie zdrowotne”, ale orzekły w niej na podstawie art. 8 ust. 2a

w związku z art. 16 ust. 1a opozycji do art. 9 ust. 1 w związku z art. 32 i art. 66 ust.

1 pkt 1a i art. 69 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po uznaniu, że

zainteresowana M. R. nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów

zlecenia zawartych z prowadzącą pozarolniczą działalność wnioskodawczynią A.

R., ale podlegała temu ubezpieczeniu z tytułu pracowniczego zatrudnienia w

zainteresowanym Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w E. W istocie rzeczy

przedmiotem

osądu

było

przede

wszystkim

ustalenie

niepodlegania

zainteresowanej ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów zlecenia zawieranych

z wnioskodawczynią, czego konsekwencja były „zerowe” podstawa i wymiar

składek na ubezpieczenie zdrowotne z tego negatywnego uznania. Kontrowersje

dotyczące

„konfiguracji”

wymienionych

podmiotów

stosunku

ubezpieczenia

zdrowotnego wymagały przesądzenia tego, z którym z wymienionych podmiotów

(wnioskodawczynią czy zainteresowanym Szpitalem) M. R. pozostawała w

stosunku ubezpieczenia zdrowotnego i który z nich był zobowiązany do opłacania

składek na ubezpieczenie zdrowotne od przychodów uzyskiwanych z umów

nazwanych umowami zlecenia, w zakresie których zainteresowana M. R.

wykonywała usługi zlecenia na rzecz wnioskodawczyni A. R., prowadzącej

zarejestrowaną pozarolniczą działalność w zakresie usług pielęgniarskich i

lekarskich, pozostając równocześnie w stosunku pracy z zainteresowanym

Szpitalem, w którym świadczyła „tożsame” - w ramach pracowniczego zatrudnienia

- czynności, objęte spornymi umowami zlecenia. Jeżeli osąd sprawy „o składki na

ubezpieczenie zdrowotne”, co do których wysokości nie było sporu, zależy od

ustalenia zgodnego z prawem tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, to sprawa

dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego i ma charakter kasacyjny

bez względu na wartość kasacyjnego zaskarżenia (art. 398 2 § 1 zdanie drugie

k.p.c.).

W spornym zakresie Sądy obu instancji uznały, że na podstawie art. 8 ust.

2a ustawy systemowej „właściwym” podmiotem oraz płatnikiem składek na

ubezpieczenie zdrowotne jest zainteresowany pracodawca, który nie zawierał

„dodatkowych” (obok stosunku pracy) umów zlecenia z zainteresowaną M. R., która

świadczyła usługi medyczne za pośrednictwem „osoby trzeciej” (wobec stosunku

pracy) - prowadzącej pozarolniczą działalność wnioskodawczyni A. R. W ocenie

Sądu

Najwyższego,

sprawa

z

zakresu

ubezpieczeń

społecznych,

której

przedmiotem są niesporne co do wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne,

ale sporna jest „podmiotowa konfiguracja” stosunku ubezpieczenia zdrowotnego,

ma charakter sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego między

właściwymi podmiotami stosunku ubezpieczenia zdrowotnego. W tym zakresie Sąd

Najwyższy przyznał rację twierdzeniu wnoszącej zażalenie, że „w rzeczywistości

sprawa dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego”, co uzasadniało

zreformowanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w

związku z art. 39816 k.p.c.