II UZ 11/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UZ 11/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z wniosku M. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanego M. M.

o ustalenie istnienia bądź nieistnienia ubezpieczeń społecznych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 maja 2012 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 listopada 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację M.

R.od wyroku Sądu Okręgowego z 11 sierpnia 2011 r. w sprawie o ustalenie,

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, z udziałem zainteresowanego M.

M., powołując się na art. 373 k.p.c. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że 11 sierpnia

2011 r. profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej będący radcą prawnym, po

ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy, wniósł o sporządzenie jego uzasadnienia.

Wniosek ten złożył w formie ustnej do protokołu. Sąd Apelacyjny uznał, że art. 466

k.p.c. dający prawo do ustnego zgłoszenia w sądzie wniosku o doręczenie wyroku z

uzasadnieniem nie dotyczy pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym i

uznał za nieskuteczny wniosek pełnomocnika o sporządzenie uzasadnienia

zgłoszony do protokołu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1)

art. 87 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na wyjściu

przez Sąd Apelacyjny poza dopuszczalne granice wykładni, skonstruowaniu normy

nieprzewidzianej przez ustawodawcę i oparcie rozstrzygnięcia na tej normie; 2) art.

466 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że

uniemożliwia on profesjonalnemu pełnomocnikowi złożenie wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku ustnie do protokołu rozprawy publikacyjnej; 3) art. 328 w

związku z art. 466 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu,

że pełnomocnik ubezpieczonej nie złożył skutecznie wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku; 4) art. 328 § 2 w związku z art. 361 k.p.c., poprzez

sporządzenie uzasadnienia bez wyjaśnienia w stopniu wystarczającym podstawy

prawnej rozstrzygnięcia; 5) art. 369 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie; 6) art.

369 § 2 k.p.c., poprzez jego zastosowanie pomimo niezaistnienia przesłanek jego

zastosowania; 7) art. 373 w związku z art. 370 k.p.c., poprzez ich zastosowanie

pomimo niezaistnienia przesłanek ich zastosowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w postępowaniu zwykłym strona

lub reprezentujący ją pełnomocnik może złożyć wniosek o sporządzenie

uzasadnienia wyroku do protokołu posiedzenia wyznaczonego w celu jego

publikacji, gdyż art. 328 § 1 k.p.c. nie zawiera żadnego ograniczenia w tym

względzie. W ocenie skarżącej dokonana przez Sąd Apelacyjny interpretacja art.

466 k.p.c. pogarsza sytuację procesową strony działającej przez profesjonalnego

pełnomocnika w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w

stosunku do sytuacji procesowej takiej strony w postępowaniu zwykłym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 125 § 1 k.p.c. pisma procesowe obejmują wnioski i

oświadczenia stron składane poza rozprawą. Przepis ten wskazuje ogólną zasadę

obowiązującą w postępowaniu cywilnym, z której wynika, że czynności procesowe

poza rozprawą dokonywane są w formie pism procesowych. Posiedzenia jawne

dzielą się na rozprawy oraz inne posiedzenia jawne niebędące rozprawami.

Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym (art. 326 § 2 k.p.c.), lecz po

zamknięciu rozprawy (art. 316 § 1 in principio k.p.c.), co oznacza, że wniosek

strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składany jest poza rozprawą i musi

być złożony w formie pisma procesowego. Wyjątek od tej zasady ustanowiony

został w art. 466 k.p.c., zgodnie z którym pracownik lub ubezpieczony działający

bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić w sądzie właściwym ustnie do

protokołu

powództwo

oraz

treść

środków

odwoławczych

i

innych

pism

procesowych. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu w postępowaniu

zwykłym wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może być złożony w

formie ustnej do protokołu. O formie tego wniosku decyduje bowiem art. 126 k.p.c.,

a nie art. 328 § 1 k.p.c. Wskazać nadto należy, że wykładnia językowa art. 466

k.p.c. jest jednoznaczna. Przepis ten dotyczy pracownika lub ubezpieczonego

działającego bez adwokata lub radcy prawnego. Odstępstwo od jasnego i

oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem mogą

uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe względy prawne, społeczne,

ekonomiczne lub moralne. Przepis art. 466 k.p.c. ma na celu przyznanie

podmiotom procesowym, z reguły nieposiadającym wiedzy prawniczej, uprawnień

pozwalających na odstępstwo od formalnych wymagań obowiązujących w

postępowaniu

cywilnym.

Udział

profesjonalnego

pełnomocnika

po

stronie

pracownika lub ubezpieczonego powoduje, że względy, dla których ustanowiono

powyższy przywilej, przestają istnieć (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21

kwietnia 2005 r., I PZ 44/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz.16). W przypadku strony

działającej przez adwokata lub radcę prawnego gwarancją skutecznego dokonania

czynności procesowej jest właśnie fachowe zastępstwo, nie ma zatem w takim

przypadku potrzeby odformalizowania reguł dotyczących czynności procesowych

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99,

OSNAPiUS 2001 nr 15, poz. 488). Prawidłowo zatem przyjął Sąd Apelacyjny, że

wniosek o uzasadnienie wyroku zgłoszony przez radcę prawnego ustnie do

protokołu nie był prawnie skuteczny. Stąd dwutygodniowy termin do wniesienia

apelacji, stosownie do art. 369 § 2 k.p.c., biegł od dnia, w którym upłynął termin do

żądania uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia apelacji

upłynął 1 września 2011 roku, zaś profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej wniósł

apelację 19 października 2011 roku, a więc po upływie ustawowego terminu, zatem

odrzucenie apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. przez

Sąd drugiej instancji uznać należało za zasadne.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak sentencji.