II USK 708/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II USK 708/21 POSTANOWIENIE Dnia 6 października 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania L. G., T. G., W. P.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie‎o przeniesienie odpowiedzialności za składki,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6 października 2022 r.,‎skargi kasacyjnej odwołującego się W. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt III AUa 767/19, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 18 marca 2021 r., III AUa 767/19 oddalił apelację L. G., T. G., W. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 października 2018 r., XIV U 938/14 w sprawie z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Warszawie (organ rentowy) o przeniesienie odpowiedzialności za składki.Oddalając apelację w zakresie istotnym dla postępowania w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd drugiej instancji nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego przepis ten, wbrew wywodom apelacji nie dotyczy przedawnienia zaległości z tytułu składek. W związku z art. 31 ustawy systemowej ocena Sądu obejmuje zachowanie terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej), a nie przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji (art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 24 ust. 5d ustawy systemowej). Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, nie stanowi elementu stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji ustalającej taką odpowiedzialność.

Kwestia ewentualnego przedawnienia zobowiązania składkowego aktualizuje się dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej obciążenia osoby trzeciej (poszczególnych byłych wspólników spółki cywilnej) za zaległości składkowe. Z tego względu prawidłowość decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za składki ocenia się według stanu z daty jej wydania.W dalszej kolejności Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że w kwestii odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsyła do art. 118 Ordynacji podatkowej.

Artykuł ten statuuje zaś dwa terminy przedawnienia: pierwotnie pięcioletni a obecnie dziesięcioletni termin do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, biegnący od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa (§ 1) oraz trzyletni termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z takiej decyzji, biegnący od końca roku kalendarzowego, w który została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (§ 2). Na datę wydania spornych decyzji, przepis art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej stanowił, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat, a w przypadku, o którym mowa w art. 117b § 1 - jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym miała miejsce dostawa towarów, upłynęły 3 lata.

Z treści cytowanego wyżej przepisu Ordynacji wynika jednoznacznie, że organ rentowy był uprawniony do wydania spornych decyzji, albowiem pierwsze z zaległości składkowych powstały w 2008 r. (w lutym 2008 r.), czyli licząc od końca roku 2008 r. termin na wydanie decyzji w stosunku do tych zaległości upłynął 31 grudnia 2013 r., a decyzje zostały wydane 10 grudnia 2013 r. W stosunku do późniejszych należności termin do wydania decyzji ulegał stosownemu przesunięciu.W. P. (skarżący) zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pełnomocnik skarżącego powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa materialnego, to jest „czy wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, obejmuje doręczenie takiej decyzji stronie, czy też oznacza ono wyłącznie sporządzenie i podpisanie decyzji przez organ, lub moment jej wyekspediowania, co ma istotne znaczenie dla określenia przedawnienia dochodzenia od osób trzecich zaległych składek?”.W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik skarżących podniósł, że „w orzecznictwie sądowym i doktrynie występowały rozbieżne poglądy na okoliczność wydania decyzji, czy przez powyższe pojęcie należy również uznać doręczenie decyzji stronie”.

Kwestia ta ma istotne znaczenie dla określenia przedawnienia w dochodzeniu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż w niniejszej sprawie decyzja została sporządzona i podpisana przez organ rentowy w dniu 10 grudnia 2013 r. a doręczona stronie 4 stycznia 2014 r. Zdaniem pełnomocnika skarżących, twierdzenie Sądu Apelacyjnego, że przez wydanie decyzji należy rozumieć jej podpisanie, nie znajduje oparcia w brzmieniu przepisów prawnych, gdyż aktualnym stanie prawnym z przepisów prawa nie wynika, że momentem istotnym dla rozpoczęcia biegu przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej jest jej podpisanie, wysłanie czy też doręczenie.

Zdaniem skarżącego nie można dokonywać wykładni treści § 1 art. 118 Ordynacji podatkowej w oderwaniu od wykładni § 2 art. 118 tej ustawy. W ocenie skarżącego byłoby niespójne, gdyby pięcioletni termin z § 1 art. 118 Ordynacji podatkowej liczono do dnia wydania decyzji (tj. sporządzenia i podpisania) a trzyletni termin z § 2 tego samego artykułu od dnia jej doręczenia. W konsekwencji należy stwierdzić, że doręczenie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej powinno nastąpić do końca roku kalendarzowego, w którym minęło 5 lat od powstania zaległości podatkowej, a przedawnienie zobowiązania powstałego na podstawie takiej decyzji następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym ową decyzję doręczono.

To samo zdarzenie (doręczenie decyzji) jest istotne dla biegu terminów opisanych w § 1 i 2 art. 118 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego norma prawna zawarta w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej jest normą kompetencyjną dla organów podatkowych czy też organów rentowych do podejmowania określonych czynności prawnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zaskarżony wyrok opiera się na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym ostatnio chociażby w uzasadnieniu wyroku z 8 kwietnia 2021 r., III FSK 2962/21 (LEX nr 3172135) dotyczącego wykładni art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak przytoczono w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wykładnia tego przepisu w zakresie rozróżnienia między „wydaniem” decyzji a jej „doręczeniem” została już dokonana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienie z 3 lutego 2012 r., II UK 263/11, LEX nr 1215441; wyrok z 7 kwietnia 2010 r., I UK 340/09, LEX nr 602209; wyrok z 16 listopada 2009 r., II UK 111/09, OSNP 2011/11-12/164; postanowienie z 2 grudnia 2011 r., III UK 56/11, LEX nr 1647079; wyrok z 22 listopada 2010 r., III UK 27/10, LEX nr 786815).

Z orzecznictwa tego wynika, że pod pojęciem "wydanie" decyzji z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej rozumie się sporządzenie aktu zawierającego elementy wyszczególnione w art. 210 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, którego wyrazem jest w szczególności złożenie pod decyzją podpisu przez upoważnioną osobę oraz opatrzenie datą jej wydania. Pojęcie „wydania decyzji” nie obejmuje zatem obowiązku jej doręczenia i jest czymś innym niż takie doręczenie. Stanowisko to zachowuje aktualność a podtrzymano je ostatnio chociażby w wyroku Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USKP 111/21), gdzie przypomniano, że rozbieżności w wykładni art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie rozumienia pojęcia „wydanie” decyzji usunęła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2007 r.

I FPS 5/07 (ONSA i WSA 2008 nr 2, poz. 22), zgodnie pojęcie wydania decyzji nie oznacza jej doręczenia. Pogląd ten został zaaprobowany w doktrynie (zob. M. Ciecierski: Glosa do uchwały I FPS 5/07, Glosa 2008 nr 3, poz. 134, zob. także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie całej Izby Finansowej z 14 grudnia 2009 r., I FPS 7/09, ZNSA 2010 nr 2, poz. 114).W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, przywołanym powyżej, nie przedstawiono żadnych argumentów nawiązujących do rozbieżnych wypowiedzi w doktrynie lub orzecznictwie sądowym wydanym na podstawie art. 118 Ordynacji podatkowej, które podważałaby prawidłowość powyższej wykładni w kontekście dokonanego przez prawodawcę rozróżnienia terminologicznego w brzmieniu art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Skoro w jednej jednostce redakcyjnej posłużono się sformułowaniem „wydanie decyzji” a w drugiej „doręczenie decyzji”, oczywiste jest, że oba zwroty znaczą coś innego. Z dyrektyw wykładni językowej i systemowej wypływa bowiem nakaz jednakowego rozumienia takich samych pojęć użytych w tym samym akcie prawnym i nienadawania różnym nazwom tego samego znaczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 7 kwietnia 2010 r., I UK 340/09, LEX nr 602209; z 30 marca 2017 r., II UK 267/16, LEX nr 2306377).Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.[as]