II USK 602/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II USK 602/21 POSTANOWIENIE Dnia 7 września 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania K. M.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.‎z udziałem zainteresowanej Ż. K.‎o ustalenie podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 września 2022 r.,‎skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku‎z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt III AUa 837/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od K. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 13 grudnia 2019 r., powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U z 2022 r., poz.1009) w związku z art. 83 § 1 k.c. stwierdził, że K. M. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 października 2017 r. jako pracownik u płatnika składek Ż. K..Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 15 października 2020 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej od powyższej decyzji.Sąd Apelacyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2021 r., oddalił apelację ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego i rozstrzygnął o kosztach postępowania.Ubezpieczona zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 § 1 k.c. oraz art. 22 § 1 k.p., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu że o pozorności stosunku pracy świadczy:a. brak wykształcenia kierunkowego w zakresie księgowości, przy wykonywaniu pracy w księgowości,b. brak potrzeby zatrudnienia dodatkowej osoby przez pracodawcę,c. brak materialnych efektów pracy w postaci wytworzonych dokumentów, podpisów, dowodów przyjmowania dokumentów od klientów, księgowania do systemu, spinania dokumentów do teczek czy też numerowania deklaracji, podczas gdy z art. 22 k.p. w żaden sposób nie wynika, aby istotnym elementem stosunku pracy były jej efekty materialne.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że jest ona uzasadniona w stopniu oczywistym, gdyż zaskarżony wyrok rażąco narusza prawo.

Wadliwość orzeczenia Sądu Apelacyjnego, przejawia się w rażącym naruszeniu prawa materialnego - art. 83 § 1 k.c. oraz art. 22 § 1 k.p., polegającym na przyjęciu, iż o pozorności stosunku pracy odwołującej się - jako osoby wykonującej prace księgowe - świadczy:a. brak materialnych efektów pracy w postaci wytworzonych dokumentów, podpisów, dowodów przyjmowania dokumentów od klientów, księgowania do systemu, spinania dokumentów do teczek czy też numerowania deklaracji świadczy o pozorności umowy o pracę, podczas gdy z art. 22 k.p. w żaden sposób nie wynika, aby istotnym elementem stosunku pracy były jej efekty materialne,b. brak wykształcenia kierunkowego w zakresie księgowości przy wykonywaniu pracy księgowej,c. brak potrzeby zatrudnienia dodatkowej osoby przez pracodawcę.Organ rentowy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie od odwołującej się na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).Odnosząc się do powoływanej w skardze przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).

Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość” i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).Z podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku (którą Sąd Najwyższy jest związany na mocy art. 39813 § 2 k.p.c.) wynika, że mimo zawarcia umowy o pracę oraz wypełnienia formalności z tym związanych - strony nie miały zamiaru tej umowy realizować i faktycznie nie miało miejsce świadczenie pracy w reżimie pracowniczym.

Do tego wniosku doprowadziły Sąd Apelacyjny, między innymi, takie okoliczności jak: brak materialnych efektów pracy, brak wykształcenia kierunkowego w zakresie księgowości przy wykonywaniu pracy księgowej, brak potrzeby zatrudnienia dodatkowej osoby przez pracodawcę. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że oświadczenie woli stron złożone zostało jedynie dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.).Należy wyjaśnić, że pozorność czynności prawnej jest okolicznością faktyczną niepodlegającą kontroli kasacyjnej w ramach podstawy określonej w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 listopada 1996 r., II UKN 9/96, OSNAPiUS 1997 nr 11, poz. 201; z dnia 23 stycznia 1997 r., I CKN 51/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 79; z dnia 27 lipca 2000 r., IV CKN 91/00, LEX nr 52450; z dnia 3 marca 2006 r., II CK 428/05, LEX nr 180195; z dnia 18 maja 2006 r., II UK 164/05, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2006 nr 9, s. 33 oraz z dnia 5 czerwca 2009 r., I UK 21/09 (LEX nr 515699).Tymczasem skarżący chce, aby Sąd Najwyższy ocenił trafność ustalenia faktycznego o pozorności umowy o pracę, wywodząc, że przywołane okoliczności nie mogą prowadzić do takiego wniosku.

Tym samym postawione zarzuty kasacyjne i oparte na nich twierdzenia o oczywistej zasadności skargi, choć odwołują się do naruszenia prawa materialnego, w rzeczywistości kontestują podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku, wskazując, że wyżej wymienione i powołane przez Sąd Apelacyjny okoliczności nie mogą prowadzić do wniosku, że strony umowy o pracę złożyły oświadczenia woli dla pozoru.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na mocy art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2018 r., poz. 265).[as]