II USK 304/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II USK 304/21 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z wniosku T. Sp. z o.o. w W. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddziałowi w W. ‎z udziałem zainteresowanego T.R. ‎o podstawę wymiaru składek,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 października 2021 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 7 kwietnia 2020 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2020 r., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 września 2019 r. w ten sposób, że oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, III Oddział w W. z dnia 23 sierpnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne) T.R. jako pracownika u płatnika składek T. Sp. z o.o. za okres od czerwca 2017 r. do września 2017 r.W sprawie ustalono, że T.R. w dniu 5 maja 2017 r. zawarł umowę o pracę z odwołującą się spółką, na stanowisku kierowcy, najpierw na okres próbny, a następnie umowa ta uległa wydłużeniu do 31 lipca 2020 r., z wynagrodzeniem 2.000 zł brutto.

W ramach zawartej umowy T.R. zajmował się załadowaniem towaru, dowiezieniem go do miejsca docelowego i rozładowaniem. W tym samy dniu T.R. zawarł umowę zlecenia ze spółką współpracującą, której przedmiotem było kierowanie pojazdami mechanicznymi tej spółki, sprzedaż i marketing jej produktów, jak również prace załadunkowe i rozładunkowe.Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że T.R. świadczył w istocie pracę na rzecz T. Sp. z o.o., a więc na rzecz swojego pracodawcy, wobec czego spełnił on definicję pracownika na gruncie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2021 r., poz. 423). W uzasadnieniu wskazał, że w badanym okresie odwołująca się spółka finansowała działalność spółki T., opłacając co miesiąc fakturę za usługi świadczone w oparciu o umowę o świadczenie usług z dnia 16 stycznia 2015 r. Tym samym ubezpieczony był faktycznie wynagradzany przez osobę trzecią (spółkę T.) ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Powyższe oznacza w ocenie Sądu Apelacyjnego, że to właśnie odwołująca się spółka T. była głównym beneficjentem pracy wykonywanej przez ubezpieczonego - na podstawie umowy z 16 stycznia 2016 r. o świadczenie usług zawartej ze spółką T..Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wobec treści umowy o świadczenie usług z dnia 16 stycznia 2015 r., Sąd Apelacyjny przyjął, że spółka dominująca, czyli spółka T. (która posiadała większość udziałów w spółce T.) działała w warunkach określonych w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.Skargę kasacyjną wwiódł pełnomocnik odwołującej się spółki, zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w całości.

We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, wskazał na szereg szczegółowych kwestii, ujmując je w postaci występującego w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, mianowicie czy i jakie skutki prawne - w zakresie poza systemem ubezpieczeń społecznych - ma fakt uznania za pracownika w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.Organ rentowy, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od odwołującej na jego rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest wyłącznie problem o charakterze prawnym, a nie faktycznym lub wynikającym ze stwierdzonych przez skarżącego uchybień Sądu. Jego rozstrzygnięcie powinno stwarzać przy tym realne i poważne trudności, a także mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia innych spraw. Skarżąca winna jest w tym przypadku przedstawić pogłębioną argumentację prawną, bowiem zagadnienie prawne musi mieć charakter ściśle jurydyczny, powstały na tle konkretnego przepisu prawa.

Nie może ono odnosić się do subiektywnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek skarżącej o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej określonych kryteriów.W świetle art. 8 ust. 2a ustawy systemowej pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło lub zlecenia zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727; z 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266; z 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117; z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015 nr 5, poz. 68; z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708; z 27 kwietnia 2017 r., I UK 182/16, LEX nr 2279009).

W powołanych wyżej orzeczeniach Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy, w tym na wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Praca wykonywana na rzecz pracodawcy to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią.

Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Tak też było w sprawie.

Sąd Apelacyjny podkreślił, że zainteresowany T.R. świadczył w istocie pracę na rzecz T. Sp. z o.o., a więc na rzecz swojego pracodawcy.Z punku widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708). W wyroku z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie można przyjąć, by pracodawcy nie obciążały skutki finansowe w postaci obowiązku częściowego pokrycia z własnych środków kosztów składek na obowiązkowe ubezpieczenia pracownika, wynikające z korzystania z efektów pracy świadczonej na rzecz pracodawcy w ramach dodatkowej umowy cywilnoprawnej zawartej z pośrednikiem.

Dla uniknięcia lub złagodzenia tych skutków pracodawca - zlecając osobie trzeciej (zleceniodawcy pracownika) wykonanie określonych usług - powinien skalkulować, że będzie na nim ciążył obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne pracownika.Podsumowaniem wcześniej wyrażonych uwag jest teza uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2021 r., III UZP 6/21, zgodnie z którą finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.O kosztach procesu orzeczono w myśl art. 39821 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. as