II USK 200/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II USK 200/21 POSTANOWIENIE Dnia 18 sierpnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z wniosku J. W.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w W.‎o odsetki od emerytury,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 sierpnia 2021 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 4 października 2019 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od skarżącego na rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 4 października 2020 r., oddalił apelację J. W. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 7 lipca 2019 r., mocą którego oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział w W. z 9 lutego 2017 r., odmawiającej ubezpieczonemu prawa do wypłaty odsetek w związku z realizacją emerytury po wyroku Sądu Okręgowego w W. z 28 czerwca 2013 r.Wyrok Sądu Apelacyjnego w całości zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik odwołującego się. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne na tle art. 118 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2021 r., poz. 291, dalej jako ustawa emerytalna), a mianowicie konieczne jest ustalenie terminu do spełnienia świadczenia i wynikającego stąd opóźnienia w spełnieniu świadczenia na rzecz odwołującego się zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 423, dalej jako ustawa systemowa). W ocenie skarżącego, organ rentowy już na etapie postępowania przedsądowego dysponował wiedzą odnośnie do stanowiska i miejsca pracy odwołującego się, a przeprowadzone postępowanie sądowe tylko ten stan rzeczy potwierdziło.

Dlatego pozwany bezprawnie odmawiał prawa do wypłaty świadczenia przez okres 4 lat, co świadczy, że opóźnienie świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną ze formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej).

Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941). Istotne zagadnienie prawne może odnosić się zarówno do prawa procesowego, jak i materialnego. Zagadnienie prawne powinno wyrażać problem prawny, którego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2012 r., III SK 10/12, LEX nr 1228616; z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, LEX nr 1230170; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109).Jeżeli zagadnienie prawne było już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, skarżący powinien wykazać, że wystąpiły okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934).Wyżej opisane wymogi nie zostały przez skarżącego spełnione.

Przede wszystkim istotne zagadnienie prawne nie może powstać na tle całej normy zakodowanej w treści art. 118 ustawy emerytalnej, bowiem ten przepis składa się z kilku ustępów, które dotyczą różnej problematyki. Identycznie rzecz wygląda z powołaniem się na art. 85 ustawy systemowej. Braków tych nie konwalidują podstawy kasacyjne (ich uzasadnienie), bowiem one na obecnym etapie nie podlegają badaniu.Po wtóre, w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zupełnie pomija się dorobek judykatury, na tle którego wyjaśniano już rolę i znaczenie takich pojęć jak „wyjaśnienie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji” czy „nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji”.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, kiedy organ rentowy ponosi odpowiedzialność za odmowę przyznania świadczenia (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 24 marca 2011 r., I UZP 2/11, OSNP 2011 nr 19-20, poz. 255; z dnia 6 lipca 2011 r., II UZP 5/11, OSNP 2011 nr 23-24, poz. 301 oraz wyroki: z dnia 7 kwietnia 2010 r., I UK 345/09, OSNP 2011 nr 19-20, poz. 257; z dnia 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 293). Generalnie chodzi więc o sytuacje, w których niezbędne okoliczności faktyczne uzasadniające nabycie prawa zostały ustalone w postępowaniu przed organem, a odmowa przyznania świadczenia jest wynikiem błędu w wykładni lub zastosowaniu prawa materialnego.

Tymczasem Sąd Apelacyjny wyjaśnił, w jakim momencie i dlaczego doszło do ustalenia wysokości świadczenia odwołującego się dopiero w postępowaniu sądowym. Warto też pamiętać, że w postępowaniu emerytalno-rentowym dowodem jest tylko to, co prawo za dowód uznaje i jako dowód dopuszcza. Przepisy rozporządzenia regulującego postępowanie o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, zawierające ograniczenia dowodowe, nie mają (z kolei) zastosowania w postępowaniu sądowym, opartym na zasadzie swobodnej oceny dowodów.

W świetle powyższego brak jest podstaw do jednoznacznego i oderwanego od stanu faktycznego konkretnej sprawy zajęcia stanowiska, co do możliwości i powinności przeprowadzenia przez organ dowodów „analogicznych jak przeprowadzone w trakcie postępowania sądowego". Skarżący dostrzega, że postępowanie sądowe było skomplikowane (na przykład dowód z opinii biegłego), lecz uważa, iż skoro potwierdziły się założenia odwołującego się, to mamy do czynienia z wadliwym procedowaniem przez pozwanego. Tak ujęta fraza w żaden sposób nie składa się na istotne zagadnienie prawne, zaś inne podstawy przesądu nie zostały przytoczone w sprawie, a więc nie mogą stanowić pola do oceny procedowania zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c.