Supreme Court dismisses military pensioner's appeal on insufficient work period for new pension rules.

II USK 191/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z odwołania M. Ż.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku‎o prawo do emerytury,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 czerwca 2025 r.,‎skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 1062/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża M. Ż. kosztami pełnomocnika organu rentowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W wyroku z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 1062/23, Sąd Apelacyjny w Gdańsku – w sprawie z odwołania M. Ż. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku – oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt VII U 22/22, w którym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie M. Ż. od decyzji organu rentowego z dnia 3 listopada 2021 r., w której ZUS Oddział w Gdańsku odmówił ubezpieczonemu M. Ż. ustalenia wysokości emerytury według nowych zasad tj. w oparciu o przepis art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251), ponieważ ubezpieczony nie spełnia warunków do przyznania emerytury powszechnej na postawie art. 27 ustawy emerytalnej, gdyż nie osiągnął 25-letniego okresu zatrudnienia, a jedynie 9 lat, 11 miesięcy i 2 dni.Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego ubezpieczony zaskarżył skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano przyczynę przyjęcia skargi określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wskazano, że „skarga ma duże znaczenie społeczne. Jak ważnym jest dbanie o obywatela, a w szczególności o zabezpieczenie społeczne wojskowych pokazują nam dzisiejsze czasy wojny. Rola wojskowego jest dzisiaj specjalna, gdyż jest to osoba gotowa bronić kraju i oddać życie za kraj. Nie można więc po spełnieniu swojego obowiązku zostać ulokowana w luce prawnej, uzasadnianej jako społeczne koszty reformy emerytalnej.

Trudno jest więc w tym kontekście mówić, iż nie doszło do naruszenia zasady równości. Trudno doszukać się tu tych samych cech relewantnych - na które powołują się Sądy I i II instancji, dających możliwość odmiennego kształtowania sytuacji prawnej ubezpieczonych, gdy osoba taka jak…” M. Ż. „…oprócz służby ojczyźnie musiała by dodatkowo pracować, aż do starości, aby móc skorzystać z dodatkowego świadczenia emerytalnego. Nie o to jednak chodziło w reformie emerytalnej. Niesprawiedliwym społecznie jest więc twierdzenie, że Ubezpieczony jest zabezpieczony socjalnie, ponieważ posiada już prawo do emerytury wojskowej…”.W ocenie skarżącego „w świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego sprawy, zdaniem Ubezpieczonego Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował wskazane powyżej przepisy prawa.

Zatem mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem nie sposób odmówić racji stanowisku Ubezpieczonego”.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o:

1. odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. oddalenie skargi kasacyjnej;

3. zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz pozwanego organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07;

LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Postulowana w uzasadnieniu wniosku „oczywista zasadność” skargi kasacyjnej nie została sprecyzowana we wskazaniu konkretnego przepisu prawa, z naruszeniem którego skarżący wiązałby wystąpienie sugerowanej przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Poza prostym powołaniem się na „wskazane powyżej przepisy prawa” brakuje w uzasadnieniu wniosku tak konkretnego wskazania, o które przepisy prawa chodzi jak i odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, którą skarżący wykazałaby walor oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wypada przypomnieć, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu na etapie tzw.

„przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 maja 2008 r., I UK 16/08, LexPolonica nr 3058328).Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że przedmiotem sporu było prawo ubezpieczonego do obliczenia emerytury na podstawie nowych zasad, czyli na podstawie art. 55 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251).

Sąd Apelacyjny uwzględnił to, że skarżący (ur. 4 września 1945 r.) od 1996 r. jest uprawniony do emerytury wojskowej. Świadczenie to przysługuje ubezpieczonemu w pełnej wysokości tj. 75,00 % podstawy wymiaru. Do wysługi emerytalnej wojskowy organ emerytalny przyjął wyłącznie okres służby wojskowej od dnia 23 lipca 1963 r. do dnia 30 czerwca 1996 r. Po zwolnieniu ze służby, w okresie od 1 lipca 1996 r. do dnia 31 maja 2006 r. ubezpieczony był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w T. S.A. Po dniu 1 sierpnia 2006 r. ubezpieczony jest zgłoszony wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Zaskarżoną decyzją pozwany odmówił ubezpieczonemu M. Ż. ustalenia wysokości emerytury według nowych zasad, tj. w oparciu o przepis art. 55 ustawy emerytalnej, ponieważ ubezpieczony nie spełnia warunków do przyznania emerytury powszechnej na postawie art. 27 ustawy emerytalnej, gdyż nie osiągnął 25-letniego okresu zatrudnienia, a jedynie 9 lat, 11 miesięcy i 2 dni.Przedstawione wyżej ustalenia stanowiły punkt odniesienia do zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego – przy czym ich dokładna analiza interpretacyjna została bardzo szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

W konkluzji Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w momencie wnoszenia przez ubezpieczonego składek do systemu powszechnego z tytułu zatrudnienia, nie było wiadomo, że jego składki nie będą miały wpływu na przyszłe świadczenie emerytalne. Gdyby ubezpieczony nadal pozostał w zatrudnieniu lub dobrowolnie opłacał składki na ubezpieczenia społeczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą do osiągnięcia 25 lat składkowych i nieskładkowych, nabyłby prawo do świadczenia emerytalnego na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej.

Sąd drugiej instancji podkreślił, że w świetle obowiązujących przepisów prawa i aktualnego stanowiska judykatury ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.) (uchwała Sądu Najwyższego składu siedmiu sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., III UZP 7/21, OSNP 2022 nr 6, poz. 58).W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawiono przekonującej argumentacji polemicznej, uwzględniającej podstawy zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji; argumentacji wykazującej walor oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 102 k.p.c.[SOP] ‎