II USK 117/22 · Sąd Najwyższy

II USK 117/22 POSTANOWIENIE Dnia 5 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z odwołania C. G. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku‎o prawo do renty,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 kwietnia 2023 r.,‎skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt III AUa 169/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od organu rentowego na rzecz C. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. ]

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 lutego 2017 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku odmówił wnioskodawczyni C. G. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.W wyroku z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt VII U 3042/17, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił odwołanie ubezpieczonej od powyższej decyzji organu rentowego.Powyższy wyrok Sądu Okręgowego ubezpieczona zaskarżyła apelacją.W wyroku z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt III AUa 169/20, Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił zaskarżony wyrok i przyznał C.

G. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 kwietnia 2017 r. do 31 grudnia 2021 r.Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego organ rentowy zaskarżył skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza przepisy postępowania – Sąd II instancji zmienił zaskarżony wyrok i za podstawę zmiany przyjął ujawnione w trakcie postępowania pogorszenie stanu zdrowia będące następstwem istniejącego schorzenia narządu ruchu ubezpieczonej, gdy w istocie to pogorszenie nie było przedmiotem oceny przez lekarza orzecznika ZUS i Komisji Lekarskiej ZUS, a w konsekwencji nie było przedmiotem oceny dokonanej przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku jest w sposób oczywisty sprzeczny z zasadą orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie.W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczona wniosła o:

1. odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. oddalenie skargi – w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania, 3. zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna organu rentowego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Uzasadnienie wniosku o przyjęcie do rozpoznania rozpatrywanej skargi kasacyjnej opiera się na założeniu, że Sąd drugiej instancji w zaskarżonym wyroku za podstawę jego zmiany przyjął ujawnione w postępowaniu sądowym okoliczności (pogorszenie stanu zdrowia ubezpieczonej), które nie były przedmiotem oceny dokonanej przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji.Skarżący nie uwzględnia w swoich twierdzeniach zasadniczego stanowiska zaskarżonego wyroku, że wnioskodawczyni otrzymywała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy ubezpieczona do dnia 30 maja 2016 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku przyznał C. G. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 kwietnia 2017 r. do 31 grudnia 2021 r. na podstawie art. 61 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że prawo do renty, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony ponownie stał się niezdolny do pracy, z zastrzeżeniem art. 101a. Prawo to (do przywrócenia renty) powstaje w dniu zaistnienia ponownej niezdolności do pracy – art. 100 ustawy emerytalnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 20 lutego 2006 r., I UK 170/05, OSNP 2007 nr 1–2, poz. 30), przy czym ustawa ta nie wymaga, aby niezdolność do pracy powstała z tych samych przyczyn; możliwe jest więc powstanie niezdolności do pracy rozumieniu art. 61 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej na skutek innej choroby (z wyjątkiem wypadku przy pracy).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 27 stycznia 2010 r. (I UZP 12/09, OSNP 2010 nr 13–14, poz. 166), ponieważ prawo do renty powstaje z mocy ustawy po spełnieniu wszystkich wymaganych nią warunków (art. 100 ust. 1), ziszczenie się przesłanek określonych w art. 61 wywołuje ten skutek, że ex lege następuje przywrócenie prawa do renty niezależnie od tego, czy było ono ustalone decyzją organu rentowego, czy też nie.Fakt istnienia określonych schorzeń sam przez się nie przesądza jeszcze o istnieniu z tego powodu niezdolności do pracy, lecz decyduje ich nasilenie na tyle ograniczające sprawność organizmu, że osoba tymi schorzeniami dotknięta utraciła w znacznym stopniu zdolność do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji - art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1988 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych bądź do pracy jakiejkolwiek - art. 12 ust. 2 ustawy.

Moment powstania tak rozumianej niezdolności do pracy ustala, co do zasady, organ rentowy, rozpatrując nowy wniosek na gruncie art. 61 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednak – uwzględniając ekonomikę procesu oraz istotę orzekania w sposób merytoryczny przez sąd drugiej instancji, nie mogło być uznane za oczywiście wadliwe ustalenie zaskarżonego wyroku, iż ubezpieczona zachowała prawo do przywrócenia jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w trybie art. 61 ustawy emerytalnej w związku z art. 57 i art. 12 tej ustawy, gdyż jej niezdolność częściowa do pracy ze strony schorzenia narządu ruchu powstała przez upływem 18 miesięcy, liczonych od dnia 1 czerwca 2016 r., tj. przed dniem 30 września 2017 r.W skardze nie przedstawiono więc odpowiedniego wywodu wykazującego oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. [SOP] [ał]