II URN 63/95 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 14 lutego 1996 r

II URN 63/95

Obowiązkiem organu rentowego jest odnotowanie w dniu oznaczonym

prezentatą, umieszczaną na korespondencji przy jej wpływie, czy odwołanie

strony od decyzji organu rentowego zostało doręczone osobiście, czy też nadesłane przez pocztę (rodzaj listu i data nadania).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Maria

Tyszel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 14 lutego 1996 r. sprawy z wniosku Barbary S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w P. o wysokość emerytury, na skutek rewizji nadzwyczajnej

Ministra Sprawiedliwości [...] od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8

sierpnia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 21

kwietnia 1995 r., [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temuż Sądowi.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 10 stycznia 1995 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

P. załatwił odmownie wniosek Barbary S. z dnia 23 września 1994 r. o wznowienie

postępowania w trybie przewidzianym przepisem art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze

zm.).

Sąd Wojewódzki po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni, odrzucił je postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1995 r. [...], jako wniesione po upływie ustawowego

terminu przewidzianego przepisem art. 4779 §1 k.p.c. Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny i zażalenie wnioskodawczyni, na zasadzie art. 397 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art.

387 k.p.c., oddalił kwestionowanym postanowieniem.

Wprawdzie według ustaleń Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik wnioskodawczyni

odebrał odpis zaskarżonej decyzji w dniu 8 lutego 1995 r. (co potwierdza dowód

odebrania przesyłki), jednakże odwołanie od tej decyzji zostało wniesione dopiero w

dniu 14 marca 1995 r., chociaż pismo to nosi datę 8 marca 1995 r. Wnioskodawczyni

nie przedłożyła dowodu wcześniejszego nadania przesyłki, nie twierdzi nawet, że taki

dowód posiada. Przekroczenie terminu nie jest wprawdzie nadmierne, ale Sąd

Wojewódzki miał podstawę do odrzucenia odwołania na zasadzie art. 477 9 § 1 k.p.c.

W rewizji nadzwyczajnej od tego postanowienia Minister Sprawiedliwości

zarzucił, że zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 3 § 2,

art. 165 § 1 i § 2 oraz art. 4779 § 1 k.p.c., wobec czego wnosił o jego uchylenie, o

uchylenie poprzedzającego go postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu i o przekazanie sprawy temuż Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienia

wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności przepisów wskazanych

we wnioskach rewizyjnych. Zgodnie z art. 4779 § 1 k.p.c. odwołanie od decyzji organów

rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję lub do sporządzonego

przez ten organ protokołu w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji.

W niniejszej sprawie jest na tle dowodów zawartych w aktach sprawy niesporne,

że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 10 stycznia 1995 r.

została doręczona pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 8 lutego 1995 r. Spór

dotyczy tylko daty wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 10 stycznia

1995 r., w szczególności czy zostało ono wniesione w terminie miesiąca od doręczenia

odpisu decyzji. Jak wynika z akt sądowych odwołanie od zaskarżonej decyzji,

doręczonej pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 8 lutego 1995 r. zostało

zarejestrowane w ZUS w dniu 14 marca 1995 r., a więc termin do wniesienia odwołania

został przekroczony o 5 dni.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Poznaniu pełnomocnik wnioskodawczyni twierdził, że odwołanie zostało

wniesione w dniu 8 marca 1995 r., czyli z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 4779 k.p.c. Pomimo tego twierdzenia Sąd Apelacyjny rozpoznający

zażalenie, po uzyskaniu z Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. informacji,

że organ rentowy nie jest w stanie (...) potwierdzić czy odwołanie zostało złożone

osobiście przez pełnomocnika, czy też zostało przesłane pocztą uznał, że zostało ono

wniesione po upływie ustawowego terminu i oddalił zażalenie.

Słusznie podniesiono w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, że obowiązkiem

Sądu Apelacyjnego było uzyskanie od pełnomocnika wnioskodawczyni wyjaśnienia, czy

złożył odwołanie osobiście, czy też przesłał je pocztą i jakie posiada dowody uzasadniające twierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Ponieważ Sąd

Apelacyjny takiego wyjaśnienia nie zażądał, niezbyt zrozumiałe jest stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że: "Wnioskodawczyni nie przedłożyła dowodu wcześniejszego nadania przesyłki, nie twierdzi nawet, że taki dowód

posiada, choć zna przyczyny odrzucenia swego odwołania."

W postępowaniu przed Sądem Najwyższym pełnomocnik wnioskodawczyni

przedłożył kserograficzną odbitkę pocztowej książki nadawczej, z której wynika, że do

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., w dniu 8 marca 1995 r. została

wysłana przesyłka polecona. Pełnomocnik twierdzi, że zawierała ona 27 odwołań, w

tym również odwołanie wnioskodawczyni.

Sąd Najwyższy podziela pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że kwestia

daty wniesienia odwołania wnioskodawczyni wymaga wyjaśnienia w postępowaniu

przed Sądem Wojewódzkim, dlatego w całej rozciągłości uwzględnił rewizję nadzwyczajną.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd uzyska wyjaśnienie z organu rentowego, jakiej sprawy (lub spraw) dotyczyła przesyłka polecona, nadana w dniu 8 marca

1995 r. przez pełnomocnika wnioskodawczyni. Na tę samą okoliczność należy przesłuchać w charakterze świadka osobę odpowiedzialną w kancelarii adwokackiej za

wysyłkę korespondencji. Przy ocenie wyników tego postępowania Sąd orzekający

weźmie pod uwagę, że to organ rentowy ma obowiązek odnotowania, czy w dniu

określonym prezentatą pismo zostało doręczone osobiście, czy też nadesłane przez

pocztę zwłaszcza, gdy wpływa listem poleconym.

O ile wyniki tego postępowania nie dadzą wystarczających podstaw do poczynienia wskazanych ustaleń, Sąd orzekający rozważy, czy nie zachodzą przesłanki do

odstąpienia od odrzucenia odwołania na podstawie art. 477 9 § 3 k.p.c.

W sytuacji, gdy przekroczenie terminu nie jest nadmierne, obowiązkiem Sądu

określonym w art. 4779 § 3 k.p.c. jest przed odrzuceniem odwołania wyjaśnienie

przyczyn tego przekroczenia i ocena, czy były to przyczyny niezależne od odwołującego

się. Sformułowanie "przyczyny niezależne" jest sformułowaniem szerszym od "braku

winy strony" w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. i pozwala na uwzględnienie także

niektórych przyczyn zawinionych. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie

taką przyczyną może być sposób wysyłania przez pełnomocnika listem poleconym pism

dotyczących różnych osób i spraw, co może utrudnić, a nawet uniemożliwić ich

identyfikację, konieczną - jak w niniejszej sprawie - dla ustalenia zachowania lub przekroczenia terminu. Podkreślić jednak należy, że takie działanie pełnomocnika nie może,

bez wyjaśnienia sprawy, uzasadniać rozstrzygnięcia niekorzystnego dla wnioskodawczyni.

Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów oraz art. 422 § 2

k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.