II URN 52/95 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 24 stycznia 1996 r.

II URN 52/95

Pięcioletni okres zatrudnienia, o którym mowa w przepisie

art. 33 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) powinien przypadać w

ciągu ostatniego dziesięciolecia liczonego wstecz od daty

powstania inwalidztwa, jeżeli wnioskodawca w chwili zgłoszenia

wniosku o rentę inwalidzką, nie pozostaje w stosunku pracy.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN:

Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Iwony Kaszczyszyn,

po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 1996 r. sprawy z powództwa

Stefana L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w W. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu

[...] z dnia 24 lutego 1995 r. [...]

u c h y l i ł

zaskarżony wyrok

i

o d d a l i ł

odwołanie wnioskodawcy Stefana L. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 13 czerwca 1994 r.

[...]

U z a s a d n i e n i e

Wnioskodawca Stefan L., urodzony 20 kwietnia 1943 r.,

dochodził przyznania renty inwalidzkiej, zaś wniosek

sporządzony w dniu 2 maja 1993 r., wpłynął do organu rentowego

- Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w dniu 11 maja

1993 r. Do wniosku dołączono świadectwa pracy dokumentujące

zatrudnienie od 16 stycznia do 5 października 1961 r., od 1

listopada 1969 r. do 31 grudnia 1987 r., oraz zaświadczenie

wskazujące na pracę wnioskodawcy w charakterze kierowcy-montera od dnia 3 sierpnia 1992 r. w zakładzie naprawy

sprzętu chłodniczego i gospodarstwa domowego. To ostatnie

zatrudnienie zostało potwierdzone przez Wydział Dochodów i

Rozliczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonanym

zgłoszeniem do ubezpieczenia. Decyzją z dnia 31 maja 1993 r.

organ rentowy odmówił przyznania dochodzonego świadczenia,

wobec orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa

i Zatrudnienia [...] w O. nie zaliczającego wnioskodawcy do

żadnej z grup inwalidzkich, ale przyznał świadczenie

rehabilitacyjne za okres od 4 maja 1993 r. do 28 kwietnia 1994

r. (decyzja z dnia 5 czerwca 1993 r.), [...]. W dniu 28

kwietnia 1994 r. wniosek o rentę inwalidzką został ponowiony,

zaś decyzją z dnia 13 czerwca 1994 r. organ rentowy odmówił

przyznania świadczenia, stwierdzając, że nie został wykazany

okres 5 lat zatrudnienia w ostatnim 10-leciu, czyli od 28

kwietnia 1984 r. do 28 kwietnia 1994 r., licząc od daty

złożenia wniosku. Należy zauważyć, że OKiZ [...] w O.

zaliczyła wnioskodawcę do III grupy inwalidów, stwierdzając że

inwalidztwo istnieje od dnia badania, tj. od 18 maja 1994 r. w

związku z rozpoznanym stanem po złamaniu obu kostek podudzia

prawego z dużym stopniem upośledzenia funkcji ruchowej stawu

skokowo - goleniowego prawego.

Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu przeprowadził

postępowanie dowodowe z opinii biegłych chirurga-ortopedy i

neurologa dla ustalenia czy inwalidztwo III grupy istniało już

w dniu 26 czerwca 1992 r., tj. w dniu wypadku komunikacyjnego,

jakiemu uległ odwołujący się i po potwierdzeniu powyższego,

wyrokiem z dnia 24 lutego 1995 r. [...] zmienił zaskarżoną

decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej w

III grupie z ogólnego stanu zdrowia, poczynając od daty

ustania prawa do świadczeń rehabilitacyjnych. W uzasadnieniu

sporządzonym na żądanie Sądu Najwyższego (art. 419 § 3

k.p.c.), Sąd orzekający wskazał jednak, że wnioskodawca nie

udowodnił 5 letniego okresu zatrudnienia w 10-leciu przed

zgłoszeniem wniosku, tj. w okresie od 28 kwietnia 1984 r. do

28 kwietnia 1994 r. i dlatego nie nabył prawa do renty inwalidzkiej, zaś wyrok, jako wydany wbrew przepisom powinien być

zmieniony.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister

Pracy i Polityki Socjalnej i zarzucając rażące naruszenie

prawa, a to art. 32 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr

40, poz. 267 ze zm.) dochodził jego uchylenia i oddalenia

odwołania wnioskodawcy od decyzji Oddziału ZUS w W. z dnia 13

czerwca 1994 r. Według rewidującego inwalidztwo wnioskodawcy

powstało w dniu 26 czerwca 1992 r., a więc ani w okresie

zatrudnienia, ani też w ciągu 18 miesięcy od ustania

zatrudnienia, stąd też brak warunków określonych w art. 32 pkt

3 cyt. ustawy o z.e.p.

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona wobec trafności

zarzutów w niej podniesionych, zaś jej uwzględnienie powoduje

uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania

wnioskodawcy Stefana L. od decyzji Oddziału ZUS w W. z dnia 13

czerwca 1994 r. W świetle niekwestionowanych ustaleń Sądu

Wojewódzkiego, wnioskodawca jest inwalidą III grupy od dnia 26

czerwca 1992 r. (data początkowa inwalidztwa) tj. od daty

wypadku komunikacyjnego jakiemu uległ, spełnia więc jedną z

trzech przesłanek koniecznych dla przyznania świadczenia

rentowego - określoną w art. 32 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).W sprawie jednak konieczne

jest spełnienie pozostałych przesłanek, a to wymaganego okresu

zatrudnienia - art. 32 pkt 2 ustawy o z.e.p.,- oraz daty

powstania inwalidztwa - art. 32 pkt 3 ustawy ze zmianą

wynikającą z art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 17 października 1991

r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania

emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr

104, poz. 450 ze zm.). W toku postępowania wnioskodawca

dowiódł przedstawionymi świadectwami pracy okresy zatrudnienia

i okresy z nimi równorzędne (obecnie nieskładkowe - art. 4

ust. 1 pkt 3 lit. a i b ustawy o rewaloryzacji emerytur i

rent...) od 16 stycznia 1961 r. do 5 października 1961 r., od

1 listopada 1969 r. do 31 grudnia 1987 r., od 3 do 6 sierpnia

1992 r. oraz okres zasiłku chorobowego od 7 sierpnia 1992 r.

do 3 maja 1993 r., a także świadczenia rehabilitacyjnego od 4

maja 1993 r. do 28 kwietnia 1994 r. Zważywszy datę złożenia

wniosku - 28 kwietnia 1994 r., - oraz fakt niepozostawania w

tym dniu w zatrudnieniu, wymagany pięcioletni okres

zatrudnienia (art. 33 ust. 1 pkt 5 ustawy o z.e.p.) powinien

przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia (art. 33 ust. 2

cyt. ustawy) przed dniem powstania inwalidztwa, tj. do dnia 26

czerwca 1992 r. W okresie tym (26 czerwca 1982 r. - 26 czerwca

1992 r.), Stefan L. wykazał co prawda nieprzerwane

zatrudnienie przez wymagany prawem czas, ale nie została

spełniona trzecia z koniecznych ustawowych przesłanek, tj.

data powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w okresie

równorzędnym z okresem zatrudnienia, albo nie później niż w

ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów, skoro inwalidztwo co niekwestionowane - powstało od dnia 26 czerwca 1992 r.

(data wypadku).

Trafny więc jest zarzut rewizji nadzwyczajnej, iż w

sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, a to przepisu

art. 32 pkt 3 cyt. ustawy o z.e.p., w związku z czym

wnioskodawca nie nabył uprawnień do dochodzonej renty inwalidzkiej. Odmienne stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku nie

może być w związku z tym uznane za prawidłowe w świetle

powyższych wskazań. Sąd orzekający okoliczność tę pominął, zaś

ustalając w wyroku prawo do renty inwalidzkiej, przyjął

posiadanie wymaganego okresu zatrudnienia, co nie może być

jednak uznane za wystarczające dla nabycia uprawnień do renty

inwalidzkiej. Trzeba wspomnieć, choć nie ma to znaczenia

prawnego wobec daty powstania inwalidztwa, że w dniu 28

kwietnia 1994 r. wnioskodawca nie pozostawał w stosunku pracy,

kończył bowiem w tym dniu pobieranie przyznanego świadczenia

rehabilitacyjnego, zaś okres pobierania zasiłku chorobowego

wyczerpał się z dniem 3 maja 1993 r.

Stąd więc w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej, należało

uchylić zaskarżony wyrok i oddalić odwołanie wnioskodawcy od

decyzji organu rentowego na podstawie art. 422 § 1 k.p.c.

Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie sprzeciwia się też

upływ sześciomiesięcznego terminu od uprawomocnienia się

zaskarżonego orzeczenia (art. 421 § 2 k.p.c.), skoro

zaskarżony wyrok narusza nadto interes Rzeczypospolitej

Polskiej. Przyznanie renty inwalidzkiej, a więc świadczenia

powtarzającego się, bez spełnienia koniecznych prawnych

przesłanek, obciąża bez uzasadnienia Fundusz Ubezpieczeń

Społecznych oraz podważa zaufanie do organów wymiaru sprawiedliwości co narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej jako

demokratycznego państwa prawa. Należy zauważyć, że oceniając

złożoną w sprawie rewizję organu rentowego, Sąd Wojewódzki

poprzestał jedynie na rozpatrzeniu zawartego w niej wniosku o

przywrócenie terminu, natomiast nie odniósł się do samej

rewizji wbrew przepisowi art. 372 k.p.c. Wydając postanowienie

o odmowie przywrócenia terminu do złożenia rewizji ("oddala

wniosek") na posiedzeniu niejawnym, Sąd naruszył nadto przepis

art. 168 § 1 zd. 2 k.p.c., który dopuszcza jedynie

uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu na posiedzeniu

niejawnym, a więc postanowienie oddalające wniosek może być

wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy (por. orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 13 lutego 1987 r. III CZP 4/87; OSNCP 1988

z. 2-3 poz. 35)