II URN 47/94 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 15 lutego 1995 r.

II URN 47/94

Prawo do renty inwalidzkiej, które ustało z powodu ustąpienia inwalidztwa

podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty

pracownik ponownie stał się inwalidą (art. 36 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze

zm.).

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Sędzia SN: Maria

Tyszel, Sędzia SA: Jerzy Kuźniar,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Witolda Bryndy, po rozpoznaniu w dniu

15 lutego 1995 r. sprawy z wniosku Teresy C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w G. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra

Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 27 grudnia 1992 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 lipca 1992 r. pozwany organ rentowy odmówił wnioskodawczyni Teresie C. przyznania renty inwalidzkiej, ponieważ jej ponowne inwalidztwo

(według II grupy) istnieje od 19 lutego 1991 r., a więc powstało po upływie 18 miesięcy

od ustania prawa do renty inwalidzkiej.

Sąd Wojewódzki rozpoznając odwołanie wnioskodawczyni, poddał ją badaniom

lekarskim przez biegłych lekarzy sądowych internistę i chirurga.

Biegli po stwierdzeniu złamania kości podudzia prawego powikłanego stawem

rzekomym i nadciśnienia tętniczego samoistnego zaliczyli wnioskodawczynię do II

grupy inwalidów od 19 lutego 1992 r.

W uzasadnieniu orzeczenia biegli podkreślili, że jako datę powstania inwalidztwa

przyjmują datę urazu, w wyniku którego nastąpiło złamanie podudzia, powikłane

rozwojem stawu rzekomego, leczonego również operacyjnie.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie wnioskodawczyni.

Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na żądanie Sądu Najwyższego.

Sąd Wojewódzki podał w uzasadnieniu, że skoro - według miarodajnej opinii

biegłych lekarzy - ponowne inwalidztwo wnioskodawczyni powstało po upływie 18-tu

miesięcy od ustania prawa do renty inwalidzkiej, to nie spełnia ona wymagań do renty

inwalidzkiej.

Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości. Zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 3 § 2 k.p.c. i art. 36 ustawy z dnia

14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40

poz. 267 ze zm.) oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, Minister wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, ponieważ zaskarżony wyrok istotnie

rażąco narusza prawo, w szczególności powołany wyżej przepis art. 3 § 2 k.p.c.,

nakładający na sąd obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla

sprawy okoliczności.

Zgodnie z przepisem art. 36 ustawy o z.e.p., prawo do renty inwalidzkiej, które

ustało z powodu ustąpienia inwalidztwa podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18

miesięcy od ustania prawa do renty pracownik ponownie stał się inwalidą.

Prawo wnioskodawczyni do renty inwalidzkiej ustało od 1 sierpnia 1989 r., gdyż

od tej daty renta jej została wstrzymana decyzją organu rentowego z dnia 19 lipca 1989

r. (k. 56 akt rentowych). Przywrócenie prawa do renty inwalidzkiej mogłoby zatem mieć

miejsce, gdyby ponowne inwalidztwo, nawet według III grupy inwalidów, wystąpiło u

wnioskodawczyni do dnia 1 lutego 1991 roku, to jest w ciągu 18 miesięcy od

wstrzymania wypłaty renty.

Trafny jest zarzut, iż kwestia daty wystąpienia u wnioskodawczyni ponownego

inwalidztwa nie została należycie wyjaśniona. I tak podczas gdy lekarze Obwodowej KiZ

w dniu 13 lipca 1992 r. za datę wystąpienia inwalidztwa II grupy, spowodowanego

przebytym złamaniem kości prawego podudzia z powikłaniami, przyjmują dzień 19

lutego 1991 r., w którym to dniu wnioskodawczyni doznała urazu, to biegli sądowi

przyjmują wystąpienie inwalidztwa z tego samego powodu dopiero od dnia 19 lutego

1992 r. Niewątpliwie stanowi to oczywistą omyłkę biegłych. Taka opinia lekarska musi

budzić wątpliwości co do jej zgodności z dokumentacją dotyczącą przebiegu leczenia

wnioskodawczyni. Ponadto - jak słusznie podniesiono w rewizji - z akt sprawy nie

wynika, aby biegli lekarze sądowi, w składzie których nie było specjalisty psychiatry,

dysponowali dokumentacją lekarską wnioskodawczyni sprzed przebytego urazu nogi

powodującego jej obecne inwalidztwo w ramach II grupy.

Według adnotacji lekarzy KiZ z dnia 13 lipca 1992 r. (k. 85 akt rentowych) wnioskodawczyni leczy się w poradni ogólnej z powodu nadciśnienia tętniczego [...], a

ponadto w poradni neurologicznej z powodu encefalopatii pourazowej i nerwicy

neurastenicznej. Brak w składzie biegłych lekarzy specjalisty psychiatry nie zezwala na

ocenę, czy i w jakim stopniu zmiany te mają wpływ na wydolność organizmu wnioskodawczyni i jej zdolność do pracy; w szczególności czy uzasadniają zakwalifikowanie

jej z tego powodu do III grupy inwalidów, a jeżeli tak - to od jakiej daty. Ma to istotne

znaczenie, ponieważ uprzednio wnioskodawczyni miała prawo do renty inwalidzkiej

właśnie z powodu inwalidztwa powstałego na skutek zespołu depresyjnego na podłożu

organicznym, przy nadmiernym zażywaniu pochodnych fenacetyny (fenacetomania), a

więc zmian chorobowych, do oceny których niezbędny jest lekarz specjalista psychiatra.

Fakt, że w 1989 roku stan ten uległ poprawie, nie przesądza o możliwości pogorszenia

stanu psychicznego wnioskodawczyni w okresie późniejszym. Słusznie ponadto

podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że między końcową datą okresu 18-tu miesięcy

(liczonego od daty wstrzymania renty z dniem 1 sierpnia 1989 r.), a datą ponownego

inwalidztwa, określonego przez lekarzy KiZ na dzień 19 lutego 1991 r., występuje

różnica tylko kilkunastu dni. W takiej sytuacji ocena początkowej daty ponownego

inwalidztwa wnioskodawczyni wymaga bardzo wnikliwej oceny. Trafne jest zatem

stanowisko wyrażone w rewizji nadzwyczajnej, iż materiał dowodowy sprawy wymaga

uzupełnienia w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim poprzez uzyskanie pełnej

dokumentacji chorobowej wnioskodawczyni z poradni ogólnej i neurologicznej, a

następnie zasięgnięcia opinii biegłych sądowych: lekarzy psychiatry i neurologa.

Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu

określonego w art. 421 § 2 k.p.c. Pozbawienie wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej bez należytego wyjaśnienia daty powstania ponownego inwalidztwa narusza

bowiem także interes Rzeczypospolitej Polskiej.