II URN 36/95 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 14 września 1995 r.

II URN 36/95

Sąd nie ma obowiązku ustalania z urzędu przyczyn unieważnienia odwołania od decyzji organu po terminie.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kazimierz

Jaśkowski, Jerzy Kuźniar,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 14 września 1995 r. sprawy z wniosku Natalii B. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. o emeryturę rolną, na skutek rewizji

nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od postanowienia Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie z dnia 20 stycznia 1995 r., [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

Natalia B. urodzona w 1910 roku, pobiera od 16 kwietnia 1982 r. emeryturę w

oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób

prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. 1989 r.,

Nr 46, poz. 250 ze zm.).

W dniu 25 stycznia 1994 r. zgłosiła do KRUS Oddział w O. wniosek o zwiększenie pobieranej emerytury o emeryturę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi z dnia 18 kwietnia 1994 r. KRUS Oddział Regionalny w O. wyjaśnił wnioskodawczyni, że w chwili składania wniosku o świadczenie rolne 6 maja 1980 r.

zataiła fakt, iż prowadzi zakład rzemieślniczy. Dlatego też w 1982 r. wstrzymano

wypłatę tego świadczenia a powstała nadpłata została potrącona z wyrównania

emerytury rzemieślniczej na podstawie decyzji z 26 lipca 1982 r.

W dniu 9 czerwca 1994 r. wnioskodawczyni zwróciła się o wydanie decyzji w

sprawie emerytury z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego.

Decyzją z 8 sierpnia 1994 r. KRUS Oddział Regionalny w O. załatwił wniosek ten

odmownie powołując się na przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze

zm.). W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków z art.

69 przytoczonej ustawy, albowiem mimo przekazania gospodarstwa rolnego posiadała

własne źródło dochodu, a warunkiem przyznania emerytury był między innymi brak

własnych, stałych źródeł dochodu.

Odwołanie od tej decyzji Natalia B. wniosła 20 października 1994 r. KRUS Oddział Regionalny w O., przekazując to odwołanie do Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie, wniósł o jego odrzucenie ponieważ wpłynęło po terminie.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie postanowieniem z 14 listopada 1994 r. odrzucił odwołanie. W uzasadnieniu Sąd powołał się na

art. 4779 § 3 k.p.c. podkreślając, że w decyzji wnioskodawczyni została prawidłowo

pouczona, iż po upływie 1 miesiąca (ustawowego terminu do wniesienia odwołania)

decyzja staje się prawomocna.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpatrując zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego - postanowieniem z dnia 20 stycznia 1995 r. oddalił

zażalenie. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podał, że w decyzji nie odnotowano daty

wysłania jej do adresata, a w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego doręczenie decyzji.

Z treści złożonego zażalenia wynika jednak, że wnioskodawczyni otrzymała decyzję w ostatnich dniach miesiąca (sierpnia), w którym została ona wydana.

Sąd Apelacyjny podkreślił, że o terminie i sposobie odwołania wnioskodawczyni

była prawidłowo pouczona w decyzji. Mimo to odwołanie nadała w Urzędzie Pocztowym

w J.L. dopiero 18 października 1994 r.

Minister Sprawiedliwości wniósł od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie rewizję nadzwyczajną.

Zarzucił temu postanowieniu rażące naruszenie prawa, w tym szczególnie art.

4779 § 1 i § 3 k.p.c. i wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz poprzedzającego go

postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości przyznał, że wprawdzie z treści zażalenia załączonego do akt sądowych wynika, że wnioskodawczyni otrzymała decyzję

przy końcu sierpnia, ale z odpisu tego zażalenia znajdującego się w aktach rentowych

wynika, że decyzję organu rentowego otrzymała przy końcu września. Wówczas

odwołanie byłoby złożone w terminie określonym przepisem art. 477 9 § 1 k.p.c. Minister

Sprawiedliwości zwrócił też uwagę na to, że wnioskodawczyni miała przebywać przez 3

miesiące w szpitalu a wówczas należało rozważyć, czy nawet w przypadku złożenia

odwołania po terminie (art. 4779 § 1 k.p.c.) nie zachodzą okoliczności uzasadniające

merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Poza sporem pozostaje, że brak jest formalnego potwierdzenia daty doręczenia

wnioskodawczyni decyzji KRUS z 8 sierpnia 1994 r. oraz to, że w decyzji wnioskodawczyni została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie odwołania się od tej

decyzji. Wnioskodawczyni twierdziła wprawdzie, że przez trzy miesiące przebywała w

szpitalu, ale nie podała nawet w przybliżeniu kiedy pobyt w szpitalu miał miejsce i nie

przedstawiła żadnego dokumentu, który uprawdopodobniłby jej twierdzenie co do tego

faktu.

Zgodnie z art. 4779 § 1 k.p.c. odwołanie od decyzji organów rentowych wnosi się

w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji.

Decyzja, co jest bezsporne, wydana została 8 sierpnia 1994 r. Brak jest wprawdzie dowodu jej doręczenia, ale sądząc po pismach wnioskodawczyni kierowanych do

Oddziału Regionalnego KRUS w O., w których domagała się wydania decyzji,

wnioskodawczyni była zainteresowana formalnym otrzymaniem decyzji i to w jak

najszybszym terminie. Wnoszący rewizję nadzwyczajną przyznaje, że z treści zażalenia

wynika, iż wnioskodawczyni otrzymała decyzję przy końcu sierpnia. Równocześnie

jednak, powołuje się na odpis tego zażalenia znajdujący się w aktach rentowych, z

którego wynika, że decyzję wnioskodawczyni otrzymała pod koniec września.

Uszło uwadze wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że w odpisie wspomnianego

zażalenia znajdującego się na k. 18 akt rentowych przerobiono, poprawiono słowo

miesiąca na słowo "września". W zażaleniu do Sądu Apelacyjnego, znajdującym się w

aktach sądowych, którego kopia znajduje się na k. 18 akt rentowych podano: "Decyzja

podobno wydana została 8 sierpnia, lecz otrzymałam ją dopiero przy końcu miesiąca".

Data odwołania od decyzji, wniesionego do Sądu Wojewódzkiego, nie zawiera

miesiąca jego wniesienia. Data ta ograniczona jest do podania dnia i roku "18.1994". W

odwołaniu wnioskodawczyni nie wspomina kiedy otrzymała decyzję.

W tych okolicznościach zdaniem Sądu Najwyższego, nie można uznać, iż Sądy

obu instancji rażąco naruszyły art. 4779 § 3 k.p.c. uznając, że odwołanie zostało

wniesione po terminie określonym w art. 4779 § 1 k.p.c. i dlatego podlega odrzuceniu.

Wbrew wywodom rewizji Sąd nie jest zobowiązany w tego rodzaju okolicznościach ustalać z urzędu, czy wnioskodawczyni rzeczywiście przebywała w szpitalu i kiedy

ten pobyt miał miejsce. W odwołaniu wniesionym do Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wnioskodawczyni nie wspominała nawet o

pobycie w szpitalu. Podała o tym dopiero w zażaleniu do Sądu Apelacyjnego.

Informacja ta, bardzo ogólnikowa, pozostaje równocześnie w sprzeczności z twierdzeniem o otrzymaniu decyzji dopiero we wrześniu. W zażaleniu wnioskodawczyni

bowiem napisała: " ponadto leżałam w szpitalu przez okres trzech miesięcy w tym

czasie, gdy był termin na złożenie odwołania". Z tego oświadczenia wnioskować należy,

że decyzję wnioskodawczyni otrzymała w sierpniu a odwołania nie wniosła w terminie

nie dlatego, że decyzja została jej przesłana we wrześniu, lecz dlatego, że leżała w

szpitalu. Równocześnie jest faktem powszechnie znanym, że po trzymiesięcznym

pobycie w szpitalu pacjent otrzymuje co najmniej kartę informacyjną. Dlatego też nie

można uznać za wystarczające wyjaśnienie wnioskodawczyni, iż dowodu na pobyt w

szpitalu nie może przedstawić bo nie jest w stanie pojechać do J., gdzie znajduje się

szpital.

Reasumując Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej i ustalenia, iż zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny dopuściły się

rażącego naruszenia prawa przyjmując, iż odwołanie wnioskodawczyni od decyzji

KRUS zostało wniesione po upływie jednego miesiąca od doręczenia tej decyzji. W

zgromadzonym materiale dowodowym oba Sądy miały podstawę do odrzucenia

odwołania w oparciu o art. 4779 § 3 k.p.c.

Dlatego też i na mocy art. 421 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.