II URN 1/94 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 24 maja 1994 r.

II URN 1/94

Wszechstronne wyjaśnienie okoliczności przyczyn wypadku w gospodarstwie rolnym a zwłaszcza przesłuchanie osoby poszkodowanej jest

niezbędne dla ustalenia czy był to wypadek przy pracy rolniczej w rozumieniu

art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

rolników ( jednolity tekst : Dz. U. z 1993 r. Nr 17, poz. 342).

Przewodniczący SSN: Antoni Filcek, Sędziowie SN: Stefania Szymańska

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu

w dniu 20 maja 1994 r. sprawy z wniosku Władysławy S. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w N.S. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w gospodarstwie rolnym na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 26 marca 1993 r. [...],

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi WojewódzkiemuSądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Władysława S. zgłosiła w dniu 18 listopada 1992 r. wniosek o jednorazowe

odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej, jakiemu uległa w dniu 2 czerwca 1992 r. Do wniosku załączyła kartę wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym sporządzoną w dniu 24 czerwca 1992 r. przez Urząd Gminy w N.

Okoliczności wypadku ustalono na podstawie oświadczenia świadka wypadku

- córki wnioskodawczyni Anny Z., o treści następującej: "[...] Widziałam jak mama

wyszła z domu i schodziła po stopniach prowadzących do domu. Mama niosła w

naczyniu strawę dla kur. W pewnym momencie widziałam jak mama upadła ze

schodów". Następstwem przedmiotowego zdarzenia było złamanie kończyny dolnej

lewej.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w N.S.

decyzją z dnia 2 grudnia 1992 r,. odmówiła wnioskodawczyni prawa do jednorazowego odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy przytaczając treść art.

11 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

(jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342) stwierdził, że przedmiotowe zdarzenie nie nosi określonych tym przepisem cech wypadku przy pracy rolniczej, bow-

iem upadek ze schodów nie był spowodowany przyczyną zewnętrzną, lecz był

następstwem zasłabnięcia i utraty równowagi.

W odwołaniu od powyższej decyzji wniesionym do Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, wnioskodawczyni wniosła o

wypłacenie jej jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej.

Wywiodła, że karta wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym sporządzona została na podstawie podanych przez jej córkę okoliczności wypadku, ona zaś z uwagi

na złamaną nogę nie opuszczała mieszkania. Upadek jej ze schodów nastąpił nie na

skutek nagłego zasłabnięcia, lecz przyczyną jego było poślizgnięcie się na znajdujących się na schodach odchodach kurzych.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 26 marca 1993 r., oddalił odwołanie. Wnioskodawczyni na rozprawę w tym

dniu nie stawiła się, nie żądała również uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie wyroku

zostało sporządzone na żądanie Sądu Najwyższego.

Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości. Zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 10 ust.

1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nadto interesu Rzeczypospolitej Polskiej, Minister

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną, bowiem wyrok

Sądu rażąco narusza prawo; istotnie wydany on został w sprawie niedostatecznie

wyjaśnionej do ostatecznego rozstrzygnięcia. Sąd nie podjął bowiem żadnych starań

dla wyjaśnienia okoliczności przedmiotowego wypadku .

Jak wynika z treści karty wypadku (k. 2 akt administracyjnych), zgłaszająca

wypadek córka wnioskodawczyni podpisała tylko na pierwszej stronie podany przez

siebie opis okoliczności wypadku, w którym jest mowa wyłącznie o upadku ze schodów bez podania jego przyczyny. Natomiast na stronie drugiej karty w rubryce nr 8

jako przyczynę wypadku podano nagłe zasłabnięcie, utrata równowagi. Te przyczyny

upadku wnioskodawczyni ze schodów wydają się być wynikiem przypuszczeń osoby

sporządzającej kartę wypadku, nie sugerowała ich bowiem osoba zgłaszająca

wypadek, a takie okoliczności mogły być tylko podane przez samą zainteresowaną

na podstawie jej odczuć, ona jednak nie była obecna przy sporządzaniu karty

wypadku.

Przy tak skąpym materiale dowodowym i wobec treści odwołania obowiązkiem Sądu - jak trafnie wywiedziono w rewizji nadzwyczajnej - było podjęcie próby

ustalenia rzeczywistych okoliczności wypadku, jakiemu uległa wnioskodawczyni w

dniu 2 czerwca 1992 r. Mogłoby temu służyć przesłuchanie w charakterze świadka

córki wnioskodawczyni [...], która zgłaszała wypadek w Urzędzie Gminy oraz wnioskodawczyni w charakterze strony. Celowym mogłoby być także wyjaśnienie, czy

wnioskodawczyni ostatnio leczyła się z powodu schorzeń powodujących nagłe

zasłabnięcie i utratę równowagi oraz czy takie wypadki odnotowano w jej kartach

chorobowych, a także uzyskanie oryginalnej dokumentacji dotyczącej zgłoszenia się

po wypadku złamania nogi, w której może być odnotowany wywiad uzyskany od niej

przez lekarza udzielającego pomocy. Dopiero po wyjaśnieniu tych wszystkich

okoliczności będzie możliwe ustalenie, jakiego rodzaju przyczyną spowodowany był

upadek wnioskodawczyni ze schodów domu, w którym zamieszkuje i po których

schodziła niosąc karmę dla kur, a zatem czy był to wypadek przy pracy rolniczej w

rozumieniu art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, czy też z powodu braku przyczyny

zewnętrznej zdarzenia nie zostały spełnione przesłanki takiego wypadku.

Orzeczenie Sądu Wojewódzkiego, którym odmówiono wnioskodawczyni

prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu w związku

z wypadkiem w rolnictwie bez wyjaśnienia istotnych dla ustalenia tego prawa

okoliczności nie tylko rażąco narusza powołane wyżej przepisy prawa, ale także interes Rzeczypospolitej Polskiej. W interesie Rzeczypospolitej Polskiej leży bowiem

szczególna wnikliwość w rozpoznawaniu spraw z zakresu uprawnień rolników do

świadczeń związanych z ubezpieczeniem, któremu podlegają na mocy art. 7 wyżej

powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. i opłacają składki na to ubezpieczenie.

Dlatego rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie mimo upływu terminu, o jakim mowa w art. 421 § 1 k.p.c.