II UR 8/94 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 12 października 1994 r.

II UR 8/94

Przedstawienie Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienia

prawnego wymaga należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędzia SN: Stefania Szymańska, Sędzia

SA: Barbara Wagner (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w

dniu 12 października 1994 r. sprawy z wniosku Stanisława T. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.G. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 17 marca 1994 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne:

"czy osoba, która stała się inwalidą trzeciej grupy z ogólnego stanu zdrowia po upływie

18 miesięcy od ustania zatrudnienia, ale inwalidztwo jej powstało w czasie 18 miesięcy

od zaprzestania opłacania składki na ubezpieczenie określonej w ustawie z dnia 18

grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność

gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 46, poz. 250 z 1989 r. i Dz. U. Nr 36, poz. 206 z

1990 r.) nabywa prawo do renty inwalidzkiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro dzin (Dz. U. Nr 40,

poz. 267 ze zm.) w związku z przepisem art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17

października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i

rent z późniejszymi zmianami?" sformułowane zostało na tle następującego stanu

faktycznego.

Stanisław T. złożył w dniu 30 grudnia 1992 r. wniosek o rentę inwalidzką.

Wnioskodawca, urodzony 5 lutego 1933 r., legitymujący się ponaddwudziestoletnim

okresem zatrudnienia, po rozwiązaniu w roku 1980 stosunku pracy z ostatnim pracodawcą - Zbiorczą Szkołą Gminną w Z.G. - podjął działalność gospodarczą w zakresie

prac ślusarsko - spawalniczych i z tego tytułu w okresie od 1 października 1981 r. do 3

marca 1992 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Wobec zaliczenia

Stanisława T. przez Komisje do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia do III grupy inwalidów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.G. decyzją [...] z dnia 19 lutego

1993 r. odmówił przyznania mu renty inwalidzkiej na podstawie przepisów ustawy z dnia

18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność

gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.),

zwanej dalej ustawą ubezpieczeniową.

Po złożeniu od tej decyzji odwołania, w którym Stanisław T. twierdził, że stał się

inwalidą przed podjęciem działalności gospodarczej, organ rentowy ponownie skierował

go na badania w celu ustalenia daty powstania inwalidztwa. W orzeczeniu z dnia 18

marca 1993 r. Obwodowa Komisja do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia stwierdziła

trudności w określeniu czasu powstania inwalidztwa wnioskodawcy. Brakiem ustalenia,

że Stanisław T. stał się inwalidą w okresie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od

ustania tego okresu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uzasadnił decyzję [...] z dnia 3

lipca 1993 r. odmawiającą przyznania wnioskodawcy renty inwalidzkiej na podstawie

przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i

ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o z.e.p".

Rozpoznający odwołanie Stanisława T. od tych decyzji Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze ustaliwszy, że odwołujący się jest

inwalidą III grupy, a inwalidztwo jego powstało 2 czerwca 1992 r., wyrokiem z dnia 17

marca 1994 r. [...] zmienił decyzję z dnia 3 lipca 1993 r. przyznając odwołującemu się

prawo do renty inwalidzkiej pracowniczej według III grupy od dnia 1 września 1992 r.

Zdaniem Sądu, skoro zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), zwanej dalej ustawą

rewaloryzacyjną, przewidziany w art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p. warunek powstania

inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem zatrudnienia

albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów uważa się za

spełniony, jeżeli inwalidztwo powstało w okresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, zaś w

art. 2 ust. 1 jest mowa m.in. o okresach opłacania składki na ubezpieczenie społeczne

na podstawie ustawy ubezpieczeniowej, to ustalenie, że Stanisław T. stał się inwalidą w

czasie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu działalności

gospodarczej jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że spełnił on określony w art. 32 pkt

3 ustawy o z.e.p. warunek do przyznania renty inwalidzkiej pracowniczej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyrok ten zaskarżył i podnosząc w rewizji z

dnia 21 kwietnia 1994 r. zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię

art. 6 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej w zw. z art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p., wniósł o jego

zmianę i oddalenie odwołania.

Organ rentowy twierdzi, że okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia

społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przy ustalaniu prawa do

świadczeń pracowniczych, nie jest okresem składkowym, o którym mowa w art. 2 ust. 1

ustawy rewaloryzacyjnej, lecz okresem uważanym za okres składkowy wymienionym w

art. 2 ust. 2 pkt 13 tejże ustawy. Ponieważ art. 6 ust. 2 pomija w wyliczeniu ten okres

jako równorzędny z okresem zatrudnienia, wobec tego wnioskodawca nie spełnił

wyznaczonego w art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p. warunku przyznania renty inwalidzkiej

pracowniczej i nie nabył prawa do tego świadczenia.

Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania w trybie art. 391 § 1 zd. 2 k.p.c. i

zważył, co następuje:

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku stanowią

ustalenia, że Stanisław T. jest inwalidą III grupy, a inwalidztwo jego powstało w dniu 2

czerwca 1992 r.

Ustaleń tych Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dokonał w

oparciu przede wszystkim o opinię z dnia 9 grudnia 1993 r. biegłych internisty,

neurologa, laryngologa i ortopedy.

Zarówno stopień ograniczenia zdolności do pracy odwołującego się, jak też data

powstania jego inwalidztwa, są okolicznościami istotnymi dla rozstrzygnięcia

rozpoznawanej sprawy, które, [...], wymagały szczególnie starannego, wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienia.

Konkluzja zawarta w opinii lekarskiej, ze względu na brak jej dostatecznego

umotywowania, nie jest przekonywająca. Budzi zwłaszcza wątpliwości ocena sprawności ruchowej Stanisława T., przede wszystkim manualnej. Wniosek biegłego ortopedy

co do "pełnej siły uchwytu" prawej ręki badanego po stwierdzeniu przez niego braku V

palca i " przykurczu zgięciowego palca II-III z palcem młotkowatym", a przez Obwodową

Komisję do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w orzeczeniu z dnia 10 stycznia 1993 r.

nadto "ograniczenia funkcji palca II", wymaga szerszego uzasadnienia. Na zakres

zdolności Stanisława T. do pracy w zawodzie przez niego wykonywanym może mieć

wpływ rozpoznane ograniczenie ruchomości kręgosłupa, wprawdzie "mierne" w odcinku

szyjnym i lędźwiowym, ale "duże" - z garbem - odcinka piersiowego.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy uważa za niezbędne ponowne badanie odwołującego się przez biegłych ortopedę i neurologa, sporządzenie przez każdego z nich

odrębnych opinii o stanie zdrowia Stanisława T. i dokonanie łącznej oceny zdolności

badanego do pracy.

Uzupełnienia wymaga także, zdaniem Sądu Najwyższego, postępowanie

dowodowe w zakresie ustalenia daty powstania inwalidztwa Stanisława T. Wskazanie

przez biegłych dokładnej, z określeniem dnia, daty powstania inwalidztwa u odwołującego się, w sytuacji, gdy zespół lekarzy orzekających w składzie Obwodowej Komisji do

Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia stwierdził w orzeczeniu z dnia 18 marca 1993 r.

trudności w ustaleniu takiej daty, nie podejmując próby określenia jej nawet w przybliżeniu, zaś sam odwołujący się podaje przebyte schorzenia i liczne urazy, których dowieść

dokumentami nie może ze względu na ich brak w placówkach leczniczych, lecz których

prawdziwość potwierdzają pośrednio wpis w książeczce ubezpieczeniowej oraz treść

opinii, nie przekonuje i wymaga co najmniej uzasadnienia.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego we wskazanym kierunku Sąd

Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze dokona oceny i

kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając w tej ocenie i kwalifikacji ich przedmiot - uprawnienia Stanisława T. do renty inwalidzkiej z dwu różnych

tytułów.

Dopiero wówczas aktualnym może stać się przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, które na obecnym etapie postępowania w

sprawie jest przedwczesne.

Wziąwszy powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy stosownie do treści art. 388 § 1

k.p.c. orzekł jak w sentencji.