II UR 6/94 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 8 lipca 1994 r.

II UR 6/94

Podstawa wymiaru renty inwalidzkiej ustalona przez czechosłowackš

instytucję ubezpieczeniowš zgodnie z przepisami obowišzujšcymi w

Republice

Czechosłowackiej, może być ponownie ustalona na podstawie przepisów

obowišzujšcych w Polsce, jeżeli osoba zainteresowana była zatrudniona w

Polsce w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do ustalenia tej

podstawy (§

10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 paŸdziernika 1970 r. w sprawie

stosowania

umowy pomiędzy Rzeczpospolitš Polskš i Republikš Czechosłowackš o

ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu 1948 r. - Dz.

Urz.

Komitetu Pracy i Płac z 1971 r., Nr 1, poz. 1).

Przewodniczšcy SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Stefania Szymańska,

(sprawozdawca), Maria Tyszel

Sšd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po

rozpoznaniu

w dniu 8 lipca 1994 r. sprawy z wniosku Wiesława K. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.S. o wysokoŸć renty inwalidzkiej

na skutek rewizji wnioskodawcy od wyroku Sšdu Wojewódzkiego-Sšdu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 13 maja 1992 r. [...],

u c h y l i ł

Społecz-

zaskarżony wyrok oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń

nych-Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. [...] i sprawę przekazał

temuż

Oddziałowi do ponownego rozpatrzenia.

U z a s a d n i e n i e

W załatwieniu wniosku Wiesława K. z dnia 20 czerwca 1985 r. Zakład

Ubezpieczeń Społecznych Biuro Rent Zagranicznych w Warszawie decyzjš

zaliczkowš z dnia 3 lipca 1986 r. przyznało od dnia 18 lipca 1985 r.

rentę inwalidzkš

do czasu ustalenia prawa do renty przez instytucję czechosłowackš (k. 34

akt

rentowych). Po otrzymaniu decyzji Urzędu Zaopatrzenia Emerytalnego w

Pradze z

dnia 30 paŸdziernika 1986 r., Biuro Rent Zagranicznych decyzjš z kwietnia

1987 r.

przyznało Ÿwiadczenie częŸciowe. Przyjęto wówczas za podstawę wymiaru

tego

Ÿwiadczenia kwotę wynikajšcš z pomnożenia 2.885,63 kcs [...] przez kurs

korony w

złotych z kwietnia 1987 r. (k.46-48 akt rentowych), co dało kwotę 24.240

zł. Taki

sposób obliczenia podstawy wymiaru Ÿwiadczenia Biuro Rent Zagranicznych

przyjmowało za korzystny dla Ÿwiadczeniobiorców (pismo Biura z dnia 10

lipca 1991

r. - dołšczone do akt sšdowych). Przyjęta w decyzji z kwietnia 1987 r.

podstawa

wymiaru, obliczona w sposób jaki podano wyżej, została przy rewaloryzacji

przyrównana do przeciętnych zarobków w gospodarce uspołecznionej z

kwietnia

1987 r., tj. z miesišca, w którym została wydana decyzja o przyznaniu

Ÿwiadczenia

częŸciowego.

Wobec wejŸcia w życie ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o

rewaloryzacji

emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych

ustaw (Dz. U. Nr 40, poz. 450 ze zm.) organ rentowy w decyzji z dnia 5

grudnia 1991

r. dokonał ponownego obliczenia wysokoŸci renty inwalidzkiej (III grupy)

wnioskodawcy w ten sposób, iż podstawę wymiaru w kwocie 24.240 zł

porównano

do Ÿredniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej z

jednego

miesišca, tj. kwietnia 1987 r. (miesišc, w którym wydano decyzję w 1987

r.).

Ustalony w ten sposób wskaŸnik wysokoŸci podstawy wymiaru wyniósł 73,72%.

W odwołaniu wnioskodawca kwestionował taki sposób obliczenia

wskaŸnika

wysokoŸci podstawy i twierdził, że spowodowało to obniżenie jego

Ÿwiadczenia.

Sšd Wojewódzki-Sšd Pracy Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem

z 13 maja 1992 r. - [...] oddalił odwołanie jako nieuzasadnione.

WštpliwoŸć powzišł natomiast Sšd Apelacyjny w Krakowie, który

przedstawił

Sšdowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o następujšcej

treŸci:

"czy spełnia wymogi § 3 i 4 rozporzšdzenia Rady Ministrów z dnia 22

listopada 1990

r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr

83, poz. 484) i

art. 27 ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i

rent, o

zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.

U. Nr 104,

poz. 450 ze zm.) ustalenie wskaŸnika wysokoŸci wynagrodzenia jako

stosunku

podstawy wymiaru renty przyjętej w decyzji, do przeciętnego wynagrodzenia

z

jednego miesišca w gospodarce uspołecznionej, z daty wydania tej decyzji,

mimo że

podstawa wymiaru renty nie była obliczona w oparciu o faktycznie osišgane

przez

pracownika (w przeliczeniu na złote) zarobki za granicš?"

Sšd Najwyższy, po przejęciu sprawy do rozpoznania, zważył co

następuje:

W wyjaŸnieniu z dnia 7 czerwca 1994 r. złożonym na piŸmie na

polecenie

Sšdu Najwyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Biuro Prawne w Warszawie

podał co następuje:

"Ostatnie - przed powstaniem prawa do renty inwalidzkiej zatrudnienie

wnioskodawcy miało miejsce na terenie ówczesnej CSRS. Z tego względu

podstawa

wymiaru renty inwalidzkiej została ustalona - zgodnie z § 10 ust. 2

porozumienia w

sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitš Polskš i Republikš

Czechosłowackš o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu

kwietnia 1948 r. (Dz. Urz. K.P.i P. z 1971 r. Nr 1, poz. 1) - przez

czechosłowackš

instytucję ubezpieczeniowš zgodnie z przepisami obowišzujšcymi w CSRS.

Stanowi

ona Ÿredniš wysokoŸć zarobków uzyskanych przez Wiesława K. w latach 19791983

i wynosi 2.295,21 koron czeskich (kcs). Jest to tzw. wysokoŸć zarobków

redukowana, ustalona dla potrzeb instytucji czechosłowackiej; natomiast

przy

ustalaniu wysokoŸci polskiej renty inwalidzkiej Zakład Ubezpieczeń

Społecznych

przyjšł powyższe zarobki w wysokoŸci nieredukowanej, tj. w kwocie

2.885,63 kcs.

Prawo do renty inwalidzkiej wnioskodawca uzyskał w roku 1985,

jednakże

ostateczne ustalenie wysokoŸci polskiej renty inwalidzkiej (częŸciowej)

nastšpiło

dopiero po uzyskaniu decyzji w tej sprawie z instytucji czechosłowackiej,

tj. w

kwietniu 1987 r. Majšc na względzie dobrze rozumiany interes rencisty Zakład

Ubezpieczeń Społecznych, w porozumieniu i za zgodš Ministerstwa Finansów,

przy

przeliczaniu dewiz na złote zastosował kurs z daty realizacji należnoŸci

zagranicznych, tj. z kwietnia 1987 r. Taki sposób załatwienia sprawy był wówczas

korzystny

dla zainteresowanego.

Wobec wejŸcia w życie przepisów ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991

r. o

rewaloryzacji emerytur i rent [...] (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.)

organ rentowy

został zobligowany do ustalenia tzw. "wskaŸnika wysokoŸci podstawy

wymiaru"

Ÿwiadczeń emerytalno-rentowych, stanowišcego procentowy stosunek zarobków

przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru i Ÿredniej przeciętnego

wynagrodzenia w

gospodarce uspołecznionej z tego okresu. Ze względu na stan faktyczny

niniejszej

sprawy, nie mieszczšcy się w dyspozycji §§ 3 i 4 rozporzšdzenia Rady

Ministrów z

dnia 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji

emerytur i rent

(Dz. U. Nr 83, poz. 484) przy ustalaniu wskaŸnika wysokoŸci podstawy

wymiaru

renty inwalidzkiej Wiesława K. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosował

poprzez analogię - przepis § 6 pkt 6 rozporzšdzenia.

Zaznaczyć jednakże należy, że rencista może - na podstawie § 10 ust.

cytowanego wyżej porozumienia - zgłosić wniosek o ustalenie podstawy

wymiaru w

myŸl przepisów obowišzujšcych w Polsce, gdy w okresie czasu, z którego

zarobki

przyjmuje się dla ustalenia podstawy wymiaru, był zatrudniony na terenie

Polski.

Jako taki wniosek można byłoby potraktować odwołanie od decyzji

rewaloryzujšcej

dotychczas pobieranš rentę inwalidzkš".

Sšd Najwyższy uznaje powyższe wyjaŸnienie za miarodajne. Powoduje to

koniecznoŸć uchylenia zaskarżonego wyroku Sšdu Wojewódzkiego oraz decyzji

ZUS Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. i przekazanie sprawy temuż

Oddziałowi do ponownego rozpatrzenia. Jak bowiem trafnie wskazano w tym

wyjaŸnieniu, z

powołaniem się na § 10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 paŸdziernika 1970 r.

w

sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitš Polskš i Republikš

Czechosłowackš o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 5

kwietnia 1948 r., wnioskodawca może domagać się ustalenia podstawy

wymiaru

renty inwalidzkiej w myŸl przepisów obowišzujšcych w Polsce, przy czym

jako

wniosek o takie ustalenie można potraktować jego odwołanie od decyzji

rewaloryzujšcej dotychczas pobieranš rentę inwalidzkš. TreŸć tego odwołania

bowiem

wskazywała, że wnioskodawca nie zgadza się ze sposobem obliczenia jego

renty

przyjętym w tej decyzji. W tej sytuacji rzeczš organu rentowego było

wyjaŸnienie, czy

ustalenie podstawy wymiaru w myŸl przepisów obowišzujšcych w Polsce (na

co

zezwala § 10 ust. 3 w/cyt. Porozumienia) byłoby dla wnioskodawcy

korzystniejsze.

Ponieważ Sšd Wojewódzki także nie wyjaŸnił sprawy w tym aspekcie

zaskarżony

wyrok nie może się utrzymać.

Z tych względów Sšd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy

art.

388 § 1 k.p.c.