II UKN 86/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 2 czerwca 1998 r.

II UKN 86/98

Obowiązek sądu wynikający z przepisu art. 5 KPC nie może być rozumiany w ten sposób, iż w braku uprawnień ubezpieczonego do świadczenia

objętego zaskarżoną decyzją organu rentowego sąd powinien ustalić, czy

ubezpieczony spełnia warunki do innego świadczenia ubezpieczeniowego, o

które przed organem rentowym nie występował.

Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1998 r. sprawy z wniosku

Zdzisława M. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi

Regionalnemu w B. o rolniczą rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od

wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z

dnia 14 listopada 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 24 kwietnia 1997 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w B. odmówiła Zdzisławowi M. przyznania prawa do renty

inwalidzkiej rolniczej z uwagi na niestwierdzenie u niego przez Obwodową i Wojewódzką Komisję d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia długotrwałej niezdolności do pracy w

gospodarstwie rolnym.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 czerwca 1997 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji, opierając się na opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów kardiologa, reumatologa i ortopedy, w świetle której u wnioskodawcy nie stwierdzono długotrwałej

niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 14 listopada 1997 r. oddalił

apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego. Sąd drugiej instancji nie

podzielił zarzutów apelacji w przedmiocie sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału stwierdzając, że biegli lekarze byli specjalistami odpowiednimi do

schorzeń wnioskodawcy i dysponowali dokumentacją lekarską, wykazali na czym

polega brak długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym przy rozpoznanych schorzeniach i ich nasileniu, natomiast ocena tej opinii i zarzuty stawiane

zaskarżonemu orzeczeniu, mają charakter subiektywny i niemerytoryczny.

Kasacja od tego wyroku zarzuca naruszenie art. 5 KPC w związku z art. 379

pkt 5 KPC przez niepouczenie wnioskodawcy o możliwości ubiegania się o świadczenia rehabilitacyjne.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zarzucając Sądowi drugiej instancji pozbawienie wnioskodawcy możności obrony swoich praw, kasacja powołuje przepis art.

5 KPC, z którego wynika obowiązek sądu udzielania stronom i uczestnikom postępowania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, potrzebnych

wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych

tych czynności i skutkach zaniedbań.

Tymczasem, zgodnie z przepisem art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst; Dz. U. z 1993 r. Nr 71,

poz. 342 ze zm.) prawo do świadczeń z ubezpieczenia ustala się na wniosek osoby

zainteresowanej albo innej osoby mającej interes prawy w ustaleniu tego prawa.

Ustalenia tego dokonuje się w formie decyzji (art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy), od której

przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach

Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 3 ustawy).

Według przepisu art. 47710 § 1 KPC odwołanie powinno zawierać oznaczenie

zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz

podpis ubezpieczonego. Warunkom tym odpowiadało odwołanie wnioskodawcy od

zaskarżonej decyzji. Przepisy Działu III rozdziału 3 KPC nie nakładają na Sąd obowiązku dochodzenia, czy wnioskodawca domaga się jeszcze innych świadczeń z

ubezpieczenia społecznego, niż objęte zaskarżoną decyzją. W razie zgłoszenia

przez ubezpieczonego nowego żądania, dotychczas nie rozpoznanego przez organ

rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu (art. 47710 § 2 KPC).

W tej sytuacji zarzut naruszenia przez Sądy obu instancji przepisu art. 5 KPC

jest chybiony, gdyż przepis ten dotyczy czynności procesowych, zaś rodzaje świadczeń z ubezpieczenia społecznego wymienione są w przepisach prawa materialnego.

Kasacja nie wskazuje, jaki przepis prawa materialnego miałby uzasadniać

rozpoznanie żądania przyznania „świadczenia rehabilitacyjnego”, przy czym autor

kasacji, wskazujący na to, że wnioskodawca nie ma środków na podjęcie leczenia

(rehabilitacyjnego, wskazanego przez biegłych) zdaje się rozumieć to świadczenie

jako świadczenie pieniężne.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 wymienia rodzaje ubezpieczenia (wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie, emerytalnorentowe) a w art. 9, 18 i 29 świadczenia z tych ubezpieczeń. Są to: jednorazowe

odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, zasiłek chorobowy z tytułu urodzenia dziecka lub przyjęcia dziecka na wychowanie, macierzyński,

emeryturę, renta inwalidzka i rodzinna (i dodatki do nich) oraz zasiłek pogrzebowy.

Wśród tych świadczeń pieniężnych nie jest wymienione „świadczenie rehabilitacyjne”.

Przepis art. 53 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przyznaje osobom ubezpieczonym na podstawie tej ustawy świadczenia lecznicze i położnicze,

zaopatrzenie w leki, przedmioty ortopedyczne, protezy, środki opatrunkowe i pomocnicze, pobyt w domu opieki społecznej oraz świadczenia związane z rehabilitacją

lub przekwalifikowaniem w związku z niezdolnością do pracy w gospodarstwie

rolnym - które to świadczenia przysługują w zakresie i na warunkach przewidzianych

w odrębnych przepisach dla pracowników i ich rodzin.

W świetle przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin świadczenia rehabilitacyjne, lecznicze i położnicze należą do świadczeń w naturze.

W sprawie o świadczenia pieniężne, jakim jest rolnicza renta inwalidzka Sądy

obu instancji, wobec stwierdzenia braku warunków do takiej renty z powodu niestwierdzenia długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie miały

obowiązku dociekać, czy wnioskodawca domaga się rehabilitacji zdrowotnej jako

świadczenia w naturze.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji.