II UKN 620/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 30 czerwca 2000 r.

II UKN 620/99

Nie można pominąć dowodu z powołaniem się na art. 381 KPC, jeżeli

opóźnienie w jego zgłoszeniu jest usprawiedliwione przebiegiem procesu.

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2000 r. sprawy z wniosku

Urszuli H.-S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o

rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 1999 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w

Poznaniu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s ad n i e n i e

Wyrokiem z dnia 19 października 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie oddalił odwołanie wnioskodawczyni Urszuli

H.-S. od decyzji organu rentowego – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w

S. z dnia 14 stycznia 1998 r. odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, po ustaleniu, na podstawie przeprowadzonego postępowania

dowodowego w tym opinii biegłych lekarzy specjalistów: kardiologa, neurologa, ortopedy i okulisty, że obecny stan zdrowia wnioskodawczyni nie powoduje niezdolności

do pracy .W ocenie Sądu , brak więc podstaw wymienionych w art. 32 i 33 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.

Nr 40, poz. 267 ze zm. ) do zmiany decyzji i przyznania prawa do renty.

Stanowisko to w pełni podzielił Sąd Apelacyjny w Poznaniu i oddalił apelację

wnioskodawczyni, pomijając, z powołaniem się na art.381 KPC, dowód z karty informacyjnej ze Specjalistycznego Gabinetu Lekarskiego „M.”, w której stwierdzono, iż

wnioskodawczyni była leczona z powodu dolegliwości neurotycznych w 1993 r. (wyrok z dnia 8 czerwca 1999 r. [...]).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

przepisów postępowania, które mogło wpłynąć na treść wyroku – art. 328 §2, 381 i

382 KPC - wniosła o jego uchylenie i ”przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.”

W uzasadnieniu kasacji skarżąca podniosła, że już w piśmie z dnia 31 sierpnia

1998 r. powołała się na dolegliwości natury psychicznej, co nie zostało jednak ocenione przez Sąd pierwszej instancji. W tych warunkach rzeczą Sądu Apelacyjnego,

jako sądu meriti, było uzupełnienie postępowania dowodowego – art. 382 KPC – i

dopuszczenie dowodu z przedłożonej karty informacyjnej, a nadto z opinii biegłego

sądowego lekarza psychiatry dla oceny czy dolegliwości natury neurotycznej, z powodu których wnioskodawczyni była leczona, powodują niezdolność do pracy.

Sąd Najwyższy rozważył co następuje:

Zgodnie z art. 381 KPC sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Wprowadzenie tego

przepisu było wynikiem przyjęcia w KPC po jego nowelizacji założenia, że postępowanie apelacyjne jest dalszym ciągiem postępowania sądowego zmierzającego do

wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy, z ograniczeniem możliwości powoływania

się na ”nowości” tylko jeżeli strona nie mogła powołać nowych faktów i dowodów

przed sądem pierwszej instancji, bądź też gdy potrzeba powołania ich pojawiła się

później. Unormowanie to – pozostawiające kwestię dopuszczalności nowych faktów i

dowodów w postępowaniu apelacyjnym uznaniu sądu - ma, z jednej strony, zapobiegać działaniu stron na zwłokę, z drugiej zaś, przenoszeniu punktu ciężkości rozpoznania sprawy na sąd drugiej instancji. Nie może to jednak oznaczać, że sąd drugiej

instancji może z tej możliwości korzystać według zupełnie swobodnego uznania (dowolnie), powinien bowiem mieć na względzie przyczyny, dla których wniosek dowodowy został złożony z opóźnieniem. Nie można pominąć dowodu z powołaniem się

na ten przepis, w sytuacji gdy opóźnienie było usprawiedliwione przebiegiem procesu. Okoliczności te nadto winny być oceniane z uwzględnieniem osobistych właściwości strony po ustaleniu, że nowy dowód nie został złożony w celu przewleczenia

postępowania. Jako zasadę wynikającą z tego przepisu należy potraktować dopuszczalność powoływania się na nowe fakty i dowody w postępowaniu drugoinstancyjnym, a ich pominięcie może nastąpić tylko w przypadkach wskazanych w tym przepisie .

W rozpoznawanej sprawie, w której i przed Sądem pierwszej i drugiej instancji

wnioskodawczyni działała bez pomocy pełnomocnika, wskazała ona – w piśmie procesowym z dnia 31 sierpnia 1998 r. - że cierpi na dolegliwości bólowe nie tylko kręgosłupa, ale także głowy, „jest nadto powolniejsza niż kiedyś, nie może się skupić,

ma lewostronne zawroty głowy i brak pamięci”. W tej sytuacji gdy w trakcie postępowania przed Sądem Apelacyjnym przedłożyła zaświadczenie lekarskie wskazujące

na leczenie z powodu dolegliwości neurotycznych, pominięcie tego faktu nie może

być uznane za zgodne z zasadą wynikającą z art. 381 KPC, narusza nadto zasadę

zawartą w art. 382 KPC, wedle której sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

Nie kwestionując poczynionych przez Sąd Wojewódzki i zaakceptowanych

przez Sąd drugiej instancji ustaleń, wskazać trzeba na ich przedwczesność i niekompletność, nie wyjaśniono bowiem czy schorzenia neurotyczne, z powodu których

wnioskodawczyni pozostawała w leczeniu , nie czynią jej choćby częściowo niezdolną do pracy. To naruszenie przepisów art.381 i 382 KPC mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC ), co mając na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39313 § 1 KPC .