II UKN 6/96 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 6 listopada 1996 r.

II UKN 6/96

Stwierdzenie przez sąd braku związku przyczynowego pomiędzy inwalidztwem a działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych należy do

ustaleń faktycznych i dlatego nie może stanowić podstawy kasacyjnej z art. 3931

pkt 1 KPC.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA

Mieczysław Bareja (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1996 r. sprawy z wniosku

Antoniego P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w N.S. o

rentę inwalidy wojennego, na skutek kasacji Antoniego P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 lipca 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Antoni P., urodzony 16 czerwca 1922 r., pobierający rentę inwalidzką I grupy z

tytułu zatrudnienia przez okres 32 lat, złożył w dniu 7 lutego 1994 r. wniosek o rentę

inwalidy wojennego, powołując się na służbę w Armii Krajowej od czerwca 1944 r. do

stycznia 1945 r., w tym doznane zranienie lewej kończyny dolnej w końcu grudnia 1944

r.

Decyzją z dnia 16 czerwca 1994 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

N.S. wniosek ten załatwił negatywnie, opierając się na orzeczeniach komisji lekarskich

do spraw inwalidztwa, tak cywilnych, jak i wojskowych obu instancji, zgodnie

stwierdzających brak inwalidztwa wojennego.

W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego Antoni P. wnosił o zmianę decyzji i

uwzględnienie wniosku, powołując się na służbę ochotniczą w Armii Polskiej w 1939 r.

(udział w wojnie obronnej) oraz służbę w Armii Krajowej, w tym doznane zranienie lewej

kończyny dolnej. Nadto powołał się na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej z 20

czerwca 1952 r., stwierdzające brak zdolności do służby liniowej z powodu psychonerwicy, twierdząc, że schorzenie to jest następstwem służby wojskowej w okresie

wojny i przeżyć z tą służbą związanych.

Wyrokiem z dnia 10 października 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie odwołanie oddalił, stwierdzając, że Antoni P. nie jest

inwalidą wojennym w rozumieniu art.6 i 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr

13, poz. 68 ze zm.). Sąd Wojewódzki opierając się na dowodzie z opinii biegłych

sądowych ustalił, że wnioskodawca jest inwalidą I grupy z ogólnego stanu zdrowia, przy

czym inwalidztwo wnioskodawcy nie pozostaje w związku ze służbą wojskową w okresie

wojny. Dokonując ustaleń, Sąd Wojewódzki oparł się na opinii biegłych sądowych i

dokumentacji lekarskiej dotyczącej leczenia wnioskodawcy, jak też znanego w sprawie

przebiegu zatrudnienia. W szczególności uwzględnił fakt, że biegli sądowi wykluczyli

związek inwalidztwa z psychonerwicą stwierdzoną w 1952 r., wskazując, że schorzenie

to nigdy nie wymagało leczenia, a więc nie stanowiło istotnego ograniczenia sprawności

organizmu, zaś obecny stan psychiczny wnioskodawcy wiąże się z innymi przyczynami

niż to schorzenie.

Wyrokiem z dnia 10 lipca 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Krakowie rewizję Antoniego P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego oddalił,

uznając w pełni trafność ustaleń tego Sądu dotyczących tak przyczyn inwalidztwa, jak i

jego stanu oraz podzielając ocenę prawną roszczenia dokonaną przez Sąd I instancji.

Od wyroku tego kasację wniósł pełnomocnik Antoniego P., wnosząc o uchylenie

zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o

zmianę zaskarżonych wyroków i uwzględnienie odwołania. Kasacja wskazuje zarzut

naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

polegające na nieuwzględnieniu faktu stwierdzonej u wnioskodawcy w 1952 r. psychonerwicy, jako schorzenia pozostającego w związku z udziałem wnioskodawcy w

działaniach wojennych i mającego wpływ na obecny stan inwalidztwa. Nadto kasacja

zarzuca naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

polegające na nieuwzględnieniu wniosku pełnomocnika wnioskodawcy w przedmiocie

przeprowadzenia dowodu z opinii innych biegłych sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 393 KPC kasację można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na zarzucie

naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy. Zatem kasacja nie może opierać się na kwestionowaniu faktów

ustalonych wcześniej w postępowaniu sądowym. Naruszenie prawa materialnego może

polegać na: a) błędnym przyjęciu, że istnieje norma prawna faktycznie nieistniejąca lub

zaprzeczeniu istnienia normy prawnej faktycznie istniejącej; b) błędnym zrozumieniu

treści lub znaczenia normy prawnej; c) błędnym przyjęciu lub zaprzeczeniu związku

zachodzącego pomiędzy ustalonym stanem faktycznym a normą prawną.

Inwalidztwo jest pojęciem prawnym, określonym w art. 23 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40,

poz. 267 ze zm. Fakt inwalidztwa I -ej grupy u wnioskodawcy jest bezsporny. W sprawie

przedmiotem sporu w zakresie ustaleń faktycznych była wyłącznie kwestia związku

przyczynowego pomiędzy inwalidztwem wnioskodawcy i jego udziałem w działaniach

wojennych w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68

ze zm.). Związek przyczynowy określony w tym przepisie nie jest obwarowany

warunkami prawnymi. Należy do faktów, które powinny być wykazane w postępowaniu

dowodowym. Stwierdzenie przez Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego

braku tego rodzaju związku przyczynowego, stanowi wyłącznie ustalenie faktyczne.

Zarzut zawarty w kasacji, sformułowany jako naruszenie prawa materialnego, nie opiera

się na naruszeniu normy prawa materialnego, ale na nieuwzględnieniu przez Sąd przy

ustalaniu związku przyczynowego faktu rozpoznania u wnioskodawcy w 1952 r.

psychonerwicy. Nie jest to zarzut naruszenia prawa materialnego i dlatego też zarzut

ten nie może być uwzględniany jako podstawa kasacji w rozumieniu art. 3931 pkt 1

KPC. Zarzut ten nie może być także uznany za zarzut naruszenia prawa procesowego.

Sąd Wojewódzki dysponował dokumentami, na które powołuje się kasacja. Biegli

sądowi, wydający opinię w sprawie, w sposób jednoznaczny stwierdzili, że

psychonerwica rozpoznana u wnioskodawcy w 1952 r., nie jest przyczyną schorzeń

powodujących obecnie inwalidztwo, ani też nigdy nie powodowała stanu inwalidztwa

wnioskodawcy. Sąd Apelacyjny rozpoznający rewizję trafnie wskazał, że wszystkie

istotne okoliczności w sprawie zostały wyjaśnione przez Sąd I instancji oraz, że Sąd ten

nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (art. 233 KPC).

Nie jest zasadny również drugi z zarzutów kasacji. Jak wynika z akt sprawy [...]

pełnomocnik wnioskodawcy nie składał w ogóle wniosku o przeprowadzenie dowodu z

opinii innych biegłych sądowych. Wniosek dotyczył wyłącznie przeprowadzenia dowodu

z opinii biegłego sądowego specjalisty psychiatry i ten wniosek został przez Sąd

uwzględniony. Sąd Wojewódzki dopuścił następnie dowód z uzupełniającej opinii

biegłych sądowych,wydających wcześniej opinię w sprawie. W sytuacji, w której biegli

sądowi stwierdzili, że inwalidztwo wnioskodawcy jest wynikiem procesu inwolucyjnego i

wiąże się ze zużyciem organizmu, ustalenia specjalisty z zakresu psychiatrii mogły mieć

wpływ na ocenę przyczyn inwalidztwa wnioskodawcy w zakresie stanów chorobowych

rozpoznanych przez tych biegłych sądowych. Z gruntu błędne są wywody kasacji

dotyczące wpływu przeprowadzonego w taki sposób dowodu na treść opinii biegłego

sądowego - psychiatry. Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza bowiem dowód z

łącznej opinii biegłych sądowych.

Z tych wszystkich przyczyn kasacji nie można było uznać za zasadną i stosownie

do art. 39311 i 39312 KPC orzeczono jak w sentencji.