II UKN 586/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 22 kwietnia 1999 r.

II UKN 586/98

Na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym górników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 30, poz.

154 ze zm.) brak jest podstaw do uznania za pracę równorzędną z pracą górniczą zatrudnienia wykonywanego przez osobę nie posiadającą tytułu inżyniera

lub technika w zakresie górnictwa, która wprawdzie wykonywała czynności

wymagające kwalifikacji inżyniera lub technika, normalnie powierzane pracownikom o tych kwalifikacjach, jeżeli osoba ta przed podjęciem zatrudnienia

określonego w art. 5 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy nie przepracowała co najmniej 5

lat na stanowiskach dozoru ruchu lub w innej pracy pod ziemią.

Przewodniczący: SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 1999 r. sprawy z wniosku

Antoniego S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o

prawo do emerytury górniczej, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 1997 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił odwołanie Antoniego S., urodzonego 31 października 1937 r., od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z dnia 31 sierpnia 1994 r., którą odmówiono wnioskodawcy przyznania górniczej emerytury wobec braku wymaganego okresu pracy

górniczej.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, wyrokiem z dnia 25 czerwca 1998 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy. W uzasadnieniu

wyroku Sąd Apelacyjny skorygował błędy zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Sądu

pierwszej instancji stwierdzając, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Sąd ten wskazał, że Sąd Wojewódzki miał przy ponownym rozpoznawaniu sprawy

obowiązek zbadania, zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr

30, poz. 154 ze zm.), czy ubezpieczony ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie

z okresami pracy równorzędnej i okresami zaliczalnymi do pracy górniczej co najmniej 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 5 lat pracy górniczej określonej w art. 5

tej ustawy. Przede wszystkim więc należało ustalić, czy ubezpieczony przez co najmniej 5 lat wykonywał zatrudnienie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy

o z.e.p. Prace górnicze wskazane w jej art. 5 ust. 1 pkt 1 ubezpieczony wykonywał

od 19 kwietnia 1956 r. do 29 czerwca 1956 r. w KWK M. oraz od 21 września 1957 r.

do 8 maja 1958 r. w Przedsiębiorstwie Budowy Szybów w B., łącznie przez 9 miesięcy i 27 dni.

Sąd ten uznał za prawidłowe ustalenie Sądu pierwszej instancji, dokonane na

podstawie dokumentacji zatrudnienia oraz opinii biegłego, że praca wnioskodawcy w

okresie od 1 marca 1963 r. do 31 maja 1968 r. w czasie jego zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Robót Górniczych w M. nie była pracą wykonywaną pod ziemią w wymiarze co najmniej połowy dniówek roboczych w miesiącu, wobec czego brak podstaw do uwzględnienia tego okresu jako pracy górniczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt

2 ustawy o z.e.g. Wobec niewykazania przez wnioskodawcę co najmniej 5 lat pracy

górniczej, wymienionej w art. 5 ust. 1 ustawy o z.e.g., bezprzedmiotowe było ustalenie, że wnioskodawca wykonywał (i przez jaki okres) pracę równorzędną z pracą

górniczą, o której stanowi art. 5 ust. 2 powołanej ustawy o z.e.g.

W kasacji od tego wyroku, wnioskodawca zarzucając, że wyrok ten został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4,

art. 5 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1983 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym górników (Dz.U. z 1995 r. Nr 30, poz. 154) oraz z naruszeniem przepisów prawa procesowego zwłaszcza art. 227 KPC „poprzez pominięcie

dowodu mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy” wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,

przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co

następuje:

Bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 227 KPC. W

uzasadnieniu kasacji powołano się na dowód z zaświadczenia „Dyrektora Przedsiębiorstwa z dnia 29 grudnia 1997 r. stwierdzający, iż w spornym okresie powód wykonywał pracę pod ziemią w ilości ponad 50% normalnego czasu pracy" nie wykazując,

że wniosek o przeprowadzenie dowodu z tego zaświadczenia był zgłoszony w apelacji. Przede wszystkim należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy nie jest sądem meritii

trzeciej instancji, kontrola kasacyjna ogranicza się do sprawdzenia zasadności wskazanych w kasacji podstaw i wniosków. Już w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r., II

UKN 32/96, Sąd Najwyższy wskazywał, że zarzuty kasacyjne powinny być przedstawione tak szczegółowo, by Sąd Najwyższy bez poszukiwań w aktach sprawy otrzymał omówienie wytkniętej wady (OSNAPiUS 1997 nr 15, poz. 275). Wyrażając ten

pogląd innymi słowami Sąd Najwyższy stwierdza, że nie jest jego rolą poszukiwanie

argumentów przemawiających za usprawiedliwieniem podstaw kasacyjnych, lecz

obowiązkiem wnoszącego kasację jest wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Sąd Najwyższy zauważa, że zaświadczenie Dyrektora dotyczące pracy wnioskodawcy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 224 § 1 KPC, lecz dokumentem prywatnym stanowiącym – w myśl art. 245 KPC – dowód jedynie tego, że

osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Wnoszący

kasację pominął zupełnie różnicę pomiędzy tymi dokumentami. Na czym polegało

istotne naruszenie art. 227 KPC przez Sąd Apelacyjny, który nie prowadził własnego

postępowania dowodowego, i jaki istotny wpływ to naruszenie miało na wynik

sprawy, wnoszący kasację nie uzasadnił.

Sąd Najwyższy zauważa, iż zupełnie chybione jest twierdzenie pełnomocnika

wnioskodawcy, że: „(...) pracodawca powoda nie prowadził wymaganej przez przepisy dokumentacji zjazdów pod ziemię (§ 5 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r., Dz.U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8). Wszystkie Kopalnie

miały obowiązek prowadzenia wykazów zjazdów pod ziemię jeszcze pod rządami

ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin

(Dz.U. z 1958 r., Nr 23, poz. 99 ze zm.), oczywiście na innej podstawie prawnej niż

wskazane w kasacji rozporządzenie. Obowiązkiem tym stopniowo obejmowano

różne stanowiska pracy. Okoliczność, że brak jest wykazów dniówek przepracowa-

nych przez wnioskodawcę pod ziemią, może świadczyć o tym, jak to ustalił Sąd Wojewódzki a zaakceptował Sąd Apelacyjny, że wnioskodawca wykonywał pracę na

powierzchni. Ustalenia tego wnoszący kasację skutecznie nie podważył, bowiem nie

narusza ono art. 227 KPC, a naruszenia tym ustaleniem innych przepisów postępowania kasacja nie wskazała. Bezprzedmiotowe jest powołanie się na wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., II URN 3/95 (OSNAPiUS 1996 nr 16, poz. 239),

bowiem został on wydany w innym stanie faktycznym (potwierdzenia przez Zakłady

Górnicze rozpoczęcia prowadzenia ewidencji zjazdów w późniejszym okresie od

okresu będącego przedmiotem sporu) oraz w innym stanie prawnym; kognicja Sądu

Najwyższego przy rozpoznawaniu rewizji nadzwyczajnej miała inny zakres od zakresu orzekania kasacyjnego.

Skoro zatem rozpatrywana kasacja nie zawiera usprawiedliwionej podstawy z

art. 3931 pkt 2 KPC, Sąd Najwyższy przy ocenie zasadności zarzutu naruszenia

prawa materialnego jest – z mocy art. 39315 KPC – związany ustaleniami faktycznymi

zawartymi w zaskarżonym wyroku. Zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 5

ust. 3 pkt 2 jest bezzasadny. Przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Błędny

jest pogląd wnoszącego kasację, że ustawa o z.e.g. „(...) w art. 5 ust. 3 pkt 2 do pracowników zatrudnionych na stanowiskach wymagających kwalifikacji inżyniera lub

technika w zakresie górnictwa zalicza między innymi osoby, które nie posiadają tytułu

inżyniera lub technika, lecz mają praktyczne przygotowanie nabyte w czasie wykonywania uprzednio innej pracy pod ziemią”. W tym poglądzie pominięto fragment

przepisu stanowiący, że uprzednia praca, zarówno na stanowiskach w dozorze ruchu, jak i „inna” pod ziemią, musi trwać przez okres 5 lat, a wnioskodawca wykazał

jedynie 9 miesięcy i 27 dni pracy pod ziemią.

Na czym polega zarzucona w kasacji błędna wykładnia tego przepisu w

związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 4 ustawy o z.e.g. wnoszący kasację nie uzasadnił ani jednym zdaniem. Nie przedstawił też własnej wykładni tych przepisów, co

zwalnia Sąd Najwyższy od rozważania zasadności tego zarzutu.

W zaakceptowanym przez Sąd drugiej instancji stanie faktycznym, w szczególności wobec ustalenia, że wnioskodawca nie posiada okresu 5 lat pracy górniczej

określonej w art. 5 ust. 1 ustawy o z.e.g., zakwestionowane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bowiem wnioskodawca nie spełnia warunków, od których art. 9 ust. 1 tej

ustawy uzależnia powstanie prawa do górniczej emerytury. Odmienne przekonanie

wnioskodawcy przytoczone w kasacji nie usprawiedliwia jej podstawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC

orzekł jak w sentencji wyroku.