II UKN 586/00 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 24 października 2001 r.

II UKN 586/00

Dopuszczalność kasacji w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego, której przedmiotem jest spór o to, za jaki okres wstecz należy wypłacić

przysługujące świadczenie (art. 102 pkt 2 w związku z art. 103 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr

40, poz. 267 ze zm.), zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3921 § 1

zdanie pierwsze KPC).

Przewodniczący Sędzia SN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2001 r. sprawy z wniosku Janusza W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziałowi w S. o rentę rodzinną, na skutek kasacji organu rentowego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2000 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d r z u c i ć kasację.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. decyzją z dnia 5 października

1998 r., podjął z dniem 1 października 1998 r. wypłatę renty rodzinnej Janusza W.,

wstrzymanej z dniem 31 sierpnia 1998 r. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem z

dnia 6 września 1999 r. [...] zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał Januszowi W.

rentę rodzinną za wrzesień 1998 r. Apelację organu rentowego Sąd Apelacyjny-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił wyrokiem z dnia 27 kwietnia

2000 r. [...].

Wyrok ten zaskarżył kasacją Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdzając w

niej, że: „pozwany nie może podać wartości przedmiotu sporu, gdyż ustalenie prawa

do renty rodzinnej nie jest do określenia w świetle art. 22 KPC.”

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany po dniu 1 lipca 2000 r. a więc, zgodnie z art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 48, poz. 554), w rozpatrywanej sprawie

mają zastosowanie przepisy dotyczące kasacji w ich brzmieniu nadanym tą ustawą.

Kasacja nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia, lecz środkiem szczególnym o charakterze, ściśle prawnym, o ograniczonym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i

czasowym. Jednym z przepisów ograniczających możliwość jej wnoszenia jest art.

3921 KPC zawierający wyłączenia przedmiotowe. Przepis ten w swym drugim zdaniu

wymienia te sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których kasacja przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Wyłączenie z generalnej zasady, że w sprawach o prawa majątkowe kasacja nie jest dopuszczalna wówczas,

gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, dotyczy

tylko spraw o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu, a więc i zaskarżenia kasacyjnego, była wypłata renty rodzinnej wnioskodawcy za jeden miesiąc, a nie - jak to

określono w kasacji - „ustalenie prawa do renty rodzinnej”. Jest bowiem poza sporem, że organ rentowy to świadczenie wypłacał wnioskodawcy zarówno do dnia 31

sierpnia jak i po 1 października 1998 r. Organ rentowy nie kwestionuje, że również

we wrześniu 1998 r. wnioskodawca spełniał wszystkie ustawowe warunki, od których

zależy prawo do renty rodzinnej, a odmówił wypłaty za ten miesiąc jedynie dlatego,

że wniosek o podjęcie wypłaty został zgłoszony w dniu 1 października. Nie jest to

więc spór o wstrzymanie wypłaty renty rodzinnej w rozumieniu art. 87 pkt 1 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.

Nr 40, poz. 267 ze zm.). Na podstawie art. 3932 § 1 zdanie drugie KPC, kasacja przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia wówczas, gdy wstrzymanie

emerytury lub renty jest konsekwencją - stosownie do art. 87 powołanej ustawy o

z.e.p. - ustania prawa do tego świadczenia, a więc ustalenia, że odpadł którykolwiek

z warunków wymaganych do uzyskania tego prawa, a także w razie śmierci osoby

uprawnionej, natomiast w tych sprawach z ubezpieczenia społecznego, w których

przedmiotem zaskarżenia jest spór wynikający ze stosowania art. 102 pkt 2 w

związku z art. 103 tej ustawy, czyli spór o to, za jaki okres wsteczny należy wypłacić

przysługujące świadczenie, ma zastosowanie zdanie pierwsze art. 392 1 § 1 KPC.

Błędny jest pogląd organu rentowego, że „wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest

do określenia w świetle art. 22 KPC” bowiem, w tej sprawie, wartością przedmiotu

zaskarżenia jest wartość jednomiesięcznej renty rodzinnej wnioskodawcy, a więc

kwota nie sięgająca dziesięciu tysięcy złotych, co oznacza, że wniesiona w sprawie

kasacja jest niedopuszczalna.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanego art. 392 1 § 1 oraz art.

3935 oraz 3937 § 2 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.