II UKN 53/01 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 8 lutego 2002 r.

II UKN 53/01

Przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury, nie jest możliwe zliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienionych odrębnie w wykazie A i w wykazie B, stanowiących załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub

w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk,

Roman Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2002 r. sprawy

z wniosku Aleksandry J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi

w Z. o emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 22 stycznia 1999 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w Z. odmówił Aleksandrze J. przyznania emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) wobec braku wymaganych przepisami tego rozporządzenia okresów zatrudnienia umożliwiających nabycie prawa do emerytury z ukończeniem 50 roku życia.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach, w uwzględnieniu odwołania wnioskodawczyni, zmienił

zaskarżoną decyzję i przyznał jej prawo do wcześniejszej emerytury z uzasadnieniem, iż wnioskodawczyni od dnia 1 lutego 1983 r. do dnia ukończenia 50 lat, tj. do

24 maja 1998 r., wykazała 15 lat 3 miesiące i 23 dni zatrudnienia przy przeróbce mechanicznej węgla (wykaz B dział IV pkt 8-9 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), zaś od 1 stycznia 1977 r. do 31 stycznia 1982 r. przez

okres 5 lat i 1 miesiąca pracowała na stanowisku galwanizera cynku, miedzi, chromu,

kadmu i niklu wymienionym w wykazie A dział III pkt 76, a zatem legitymuje się 20

letnim okresem pracy w szczególnych warunkach.

W uwzględnieniu apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2000 r. zmienił

zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że odwołanie wnioskodawczyni oddalił. Sąd drugiej instancji, nie kwestionując ustaleń co do okresów zatrudnienia wnioskodawczyni w szczególnych warunkach, zauważył, że obydwa okresy

pracy nie mogą być, jak to uczynił Sąd Okręgowy, zliczone, ponieważ odnośnie do

każdego z nich przepisy wymienionego rozporządzenia stosują odmienne kryteria

nabycia uprawnień do emerytury. I tak, jeżeli chodzi o pracę w charakterze ocynkowaczy, ocynowowaczy, kadmowowaczy oraz galwanizerów cynkiem, miedzią, chromem, kadmem i niklem (wykaz A dział III pkt 76), dla nabycia prawa do emerytury

przez kobietę wystarczający jest co najmniej 15 letni okres pracy w warunkach

szczególnych (przy 20-letnim okresie zatrudnienia w ogóle), jednakże z osiągnięciem

wieku emerytalnego 55 lat, którego wnioskodawczyni nie posiada. Natomiast pracownica, która wykonywała pracę w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie B dziale IV poz. 8 i 9, może nabyć prawo do emerytury z osiągnięciem wieku 50

lat, jednakże przy posiadaniu co najmniej 20 lat pracy w warunkach wymienionych w

wykazie B dział IV poz. 8 i 9, zaś wnioskodawczyni w takich warunkach przepracowała tylko 5 lat.

Kasacja wnioskodawczyni zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa

materialnego - § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. przez jego

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Wymieniony w kasacji § 8

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. stanowi, że pracownik, który

wykonywał pracę w szczególnych warunkach, wymienioną w dziale IV wykazu B, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek

emerytalny, wynoszący 50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres

zatrudnienia, w tym co najmniej 10 lat wykonywał prace wymienione w dziale IV wykazu B. Jest więc oczywiste, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków wymaganych w omawianym przepisie, ponieważ prace wymienione w dziale IV wykazu B wykonywała przez lat pięć. Z kolei dla nabycia prawa do emerytury z tytułu 15 lat pracy

w warunkach wymienionych w wykazie A wymagany jest dla kobiety wiek 55 lat, którego wnioskodawczyni jeszcze nie osiągnęła (§ 4 rozporządzenia). Ponadto jest

poza sporem, że wnioskodawczyni wykonywała w warunkach szczególnych w latach

1977-1982 konkretne prace wymienione w wykazie B dziale IV poz. 8 i 9, wobec

czego dla nabycia prawa do emerytury z ukończeniem 50 lat powinna legitymować

się co najmniej 20-letnim okresem zatrudnienia przy tych pracach, co wynika wprost

z mającego zastosowanie do wnioskodawczyni przepisu § 8a rozporządzenia. Zarówno ten przepis, jak i przepis § 8, nie przewidują możliwości zaliczenia do okresów

wykonywania prac w szczególnych warunkach wymienionych w dziale IV wykazu B

innych okresów pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a zaliczenie innego

zatrudnienia jest możliwe, jeżeli okres pracy w warunkach wymienionych w tym

dziale wynosił bądź co najmniej 10 lat (§ 8 pkt 2) bądź co najmniej 20 lat (§ 8a pkt 2).

Taka możliwość przewidziana jest wprawdzie w przepisie § 4 ust. 3 rozporządzenia,

jednakże przepis ten, obok 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A (lub łącznie z okresami pracy i służby wymienionych w § 510 rozporządzenia) przewiduje dla kobiety wiek emerytalny 55 lat, którego to warunku wnioskodawczyni nie spełnia.

Sąd Najwyższy nie znalazł zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.