II UKN 482/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 5 lipca 2001 r.

II UKN 482/00

Przewodniczący SSN: Barbara Wagner

Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca)

Maria Tyszel

Sąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2001 r. sprawy z wniosku K. W. przeciwko

Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w S. o prawo do

emerytury na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu

Apelacyjnego w (…) z dnia 27 kwietnia 2000 r., sygn. akt III AUa (…)

1. Oddala kasację,

2. przyznaje adwokatowi M. L., Kancelaria Adwokacka w L. od Skarbu

Państwa (Kasa Sądu Apelacyjnego w (…)) kwotę 100 zł (sto) tytułem

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu.

Uzasadnienie

Decyzjami z dnia 19 marca 1999 r. i 12 maja 1999 r. Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w S. odmówił przyznania wnioskodawczyni K. W.

prawa do emerytury nauczycielskiej - początkowo z uwagi na brak 30-to

letniego okresu zatrudnienia, a ostatecznie z uwagi na to, że do

rozwiązania stosunku pracy nie doszło na wniosek nauczyciela.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 1999 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S. zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił

prawo do emerytury od 1 stycznia 1999 r. oraz przyznał koszty

zastępstwa procesowego na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni 15 grudnia 1990 r.

złożyła w organie rentowym wniosek o przyznanie jej renty inwalidzkiej.

Pierwsza decyzja w tym przedmiocie zapadła 15 lutego 1991 r.,

natomiast 7 grudnia 1990 r. Dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty i

Wychowania w M. rozwiązał z dniem 5 grudnia 1990 r. stosunek pracy z

wnioskodawczynią

wobec

wydania

przez

Komisję

Lekarską

d/s

Inwalidztwa i Zatrudnienia w M. orzeczenia o trwałej niezdolności do

pracy w pełnym wymiarze zajęć na zajmowanym stanowisku.

Wnioskodawczyni

jako

osoba

uprawniona

do

renty

inwalidzkiej

wykonywała pracę zarobkową od 1 września 1996 r. do 31 stycznia 1997

r. w Szkole Podstawowej w M. w charakterze nauczyciela bibliotekarza, a

następnie w Zakładzie w M. w okresach od 4 marca do 10 lipca 1997 r.,

od 1 września do 15 grudnia 1997 r., od 15 marca do 11 lipca 1998 r.

oraz od 16 września 1998 r. do 5 lutego 1999 r.

Łącznie ze stażem pracy w zawodzie nauczyciela wynoszącym ponad 25

lat, wnioskodawczyni udowodniła zatrudnienie 30 lat i 20 dni.

Zdaniem Sądu I instancji stosunek pracy został rozwiązany na wniosek

pracownika, który wystąpił o rentę inwalidzką. Wniosek ten należało

traktować jako wniosek o rozwiązanie stosunku pracy z uwagi na stan

zdrowia. Nie ma znaczenia, że zakład pracy uznał, iż stosunek pracy

został rozwiązany w związku z wydanym przez komisję lekarską

orzeczeniem

o

trwałej

niezdolności

do

pracy

na

zajmowanym

stanowisku.

Sąd I instancji podkreślił, iż nie jest zasadna argumentacja organu

rentowego, że wnioskodawczyni w dacie złożenia wniosku o emeryturę

nie była nauczycielem, a więc nie jest możliwe zastosowanie do niej

przepisu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, bowiem przepis ten nie

wymaga aby w chwili składania wniosku osoba, która przepracowała 20

lat w zawodzie nauczyciela musiała pozostawać w stosunku pracy.

Warunkiem ubiegania się o emeryturę jest rozwiązanie stosunku pracy

na wniosek, ale niekoniecznie przez czynnego zawodowo, nauczyciela.

Fakt, iż wnioskodawczyni przebywając na rencie wykonywała pracę

zarobkową nie związaną z zawodem nauczycielskim, nie zmienia faktu,

iż przez okres wymagany ustawą pracowała jako nauczyciel i może

korzystać z uprawnień zawartych w art. 88 Karty Nauczyciela.

Sąd Okręgowy powołał się na analogiczne stanowisko zawarte w wyroku

Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie III AUA

444/97 - OSA Nr 5 z 1998 r.

W wyniku apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w (…) zmienił

zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie, wskazując że wystąpienie przez

wnioskodawczynię z wnioskiem o rentę inwalidzką, a nie emeryturę

nauczycielską, zostało spowodowane rozwiązaniem z nią stosunku pracy

w trybie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela - ustawa z dnia 26 stycznia

1982 r. (t.j. Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), a takie rozwiązanie

nie jest rozwiązaniem wymaganym przez art. 88 Karty. W uzasadnieniu

powołano się także na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku

z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 412/97 (OSNAPiUS 1998/21/636) wyrok z dnia 27 kwietnia 2000 r., III AUa 552/99.

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając

naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 233 § 1 i 328 § 2 KPC wniosła o jego zmianę i oddalenie odwołania organu rentowego,

względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej do rozwiązania stosunku

pracy doszło z jej inicjatywy, a wyrok Sądu „jest niesłuszny”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Na wstępie należy, przypominając treść art. 39311 KPC, stwierdzić, że

Sąd Najwyższy w zasadzie rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, co

oznacza, iż wiązany jest jej podstawami, a także kierunkiem wniosków.

W rozpoznawanej sprawie brak zarzutu naruszenia przepisów prawa

materialnego, zaś zarzuty procesowe w istocie ograniczają się do

twierdzenia, że dokonano dowolnej oceny zebranego w sprawie

materiału dowodowego, mimo że okoliczności faktyczne sprawy

właściwie nie były wątpliwe, zaś sporna była kwestia czy rozwiązanie

umowy o pracę, w przytoczonym w części wstępnej stanie faktycznym

sprawy, mogło być traktowane na tle przepisów prawa materialnego (art.

88 ust. 1 Karty Nauczyciela) jako rozwiązanie w celu przyznania

emerytury

nauczycielskiej.

Pomijając

nawet,

że

w

orzecznictwie

kasacyjnym Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż nie ma

usprawiedliwionych podstaw kasacja, oparta na ogólnikowym zarzucie

naruszenia przez sąd art. 233 § 1 KPC w sytuacji gdy dokonane przez

sąd ustalenia są niewadliwe i zgodne z treścią zebranego materiału

dowodowego (por. wyroki z dnia 14 i 18 lutego 1997 r., II UKN 77 i 89/96

- OSNAPiUS 1997/21/426 i 427), należy stwierdzić nieprzystawalność

tego zarzutu do okoliczności sprawy i jego w związku z tym nietrafność.

Warto też zauważyć, że stosownie do art. 3931 pkt 2 KPC podstawą

kasacji nie może być naruszenie jakichkolwiek przepisów postępowania,

ale tylko takich, których naruszenie mogło wywrzeć istotny wpływ na

wynik sprawy. Ta ostatnia okoliczność winna być w uzasadnieniu kasacji

opartej na takim zarzucie wykazana..

Nie można także podzielić zarzutu, że naruszenie art. 328 § 2 KPC, w

istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Przepis ten wymienia

konieczne „składniki” uzasadnienia wyroku, a jego naruszenie z całą

pewnością nie może być kwalifikowane jako wpływające, i to w istotny

sposób, na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku wyjaśnia przyczyny dla

jakich

orzeczenie

zostało

wydane,

sporządzane

jest

już

po

rozstrzygnięciu sprawy (ex post) i, co oczywiste, sporządzenie go nawet

z naruszeniem wymagań ustawowych, nie może wpływać istotnie na

sposób rozstrzygnięcia..

Gdy więc kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw należało

orzec o jej oddaleniu po myśli art. 3932 KPC.