II UKN 432/99 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 24 września 1999 r.

II UKN 432/99

Nieważność postępowania zachodzi, gdy czynności procesowe zostały

dokonane przez matkę w imieniu syna posiadającego zdolność do czynności

procesowych, bez przedłożenia pełnomocnictwa (art. 379 pkt 2 w związku z art.

89 KPC).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka,

Barbara Wagner (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 września 1999 r. na posiedzeniu

niejawnym sprawy z wniosku Andrzeja P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w A. o rentę, na skutek kasacji wnioskodawcy od postanowienia

Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 31 maja 1999 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

1. uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie

Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 18

maja 1999 r. [...];

2. przekazać Sądowi Okręgowemu w Białymstoku wniosek Andrzeja P. o

przywrócenie terminu do złożenia apelacji od wyroku tegoż Sądu z dnia 4 listopada

1998 r.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 1 lutego 1999 r. odrzucił, jako spóźniony, wniosek Andrzeja P. o

sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez ten Sąd w dniu 4 listopada 1998

r. [...]; postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1999 r. oddalił wniosek o przywrócenie

terminu do sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, a postanowieniem z 18 maja

1999 r. odrzucił apelację skarżącego od powyższego wyroku wniesioną w dniu 11

maja 1999 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 31 maja 1999 r. [...]

oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające apelację. Postanowieniem z dnia 25

czerwca 1999 r. ustanowił dla Andrzeja P. pełnomocnika z urzędu do wniesienia kasacji od postanowienia z dnia 31 maja 1999 r., zaś postanowieniem z dnia 12 lipca

1999 r. przywrócił termin do złożenia kasacji od tego postanowienia.

Pełnomocnik skarżącego wskazując jako podstawy kasacji naruszenie prawa

materialnego przez niezastosowanie art. art. 87 i 89 § 1 KPC, a także przepisów postępowania, a to art. 379 pkt 2 i 5 oraz art. 397 § 2 KPC, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Andrzej P.

cierpi na powolnie przebiegający proces schizofrenii z zaznaczeniem trudności kontaktu słownego oraz z zaleceniem leczenia psychiatrycznego. W postępowaniu przed

Sądem nie podejmował bezpośrednio żadnych czynności. W jego imieniu występowała matka, lecz w aktach sprawy nie ma pełnomocnictwa, zaś Sąd nie wezwał

strony do uzupełnienia braków ani nie wyznaczył dla niej adwokata z urzędu. Nienależyte umocowanie pełnomocnika strony jako też pozbawienie strony możności

obrony swych praw powodują nieważność postępowania (art. 379 pkt 2 i 5 KPC),

które to okoliczności Sąd Apelacyjny powinien był wziąć pod rozwagę z urzędu (art.

378 § 2 KPC).

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja zasługuje na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika, że czynności procesowych za Andrzeja P. dokonywała

jego matka. Nie ma dowodu pozwalającego stwierdzić, że działała ona jako pełnomocnik wnioskodawcy i z jego upoważnienia. Brakuje pisemnego pełnomocnictwa

udzielonego matce przez wnioskodawcę, które winno być dołączone do akt sprawy

przy pierwszej czynności procesowej (art. 89 § 1 KPC), a w protokołach rozpraw jego ustnego oświadczenia o udzieleniu pełnomocnictwa (art. 89 § 2 KPC). Matka

Andrzeja P. występowała więc w sprawie nie będąc należycie umocowaną. Zgodnie

z art. 379 pkt 2 KPC, gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany zachodzi

nieważność postępowania. W razie stwierdzenia, że postępowanie dotknięte było

nieważnością, Sąd wyższej instancji zobowiązany jest do uchylenia orzeczenia Sądu

niższej instancji (art. 378 § 2 KPC).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313 KPC w

związku z art. 379 pkt 2 KPC, orzekł jak w sentencji.

Sąd Najwyższy zważył nadto:

W zażaleniu z dnia 11 maja 1999 r. na postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999

r. oddalające wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku

Andrzej P. wnosił o przywrócenie terminu do złożenia apelacji. Sąd Okręgowy-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 18 maja

1999 r. odrzucił jako spóźnioną apelację skarżącego nie rozpoznając tego wniosku.

Okoliczność powyższą pominął Sąd Apelacyjny rozpoznając zażalenie na to postanowienie.

Ponieważ właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest sąd, w którym czynność ta miała być dokonana,

Sąd Najwyższy stosownie do art. 169 § 1 KPC w zw. z art. 369 § 1 KPC orzekł jak w

sentencji.