II UKN 410/98 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 17 listopada 1998 r.

II UKN 410/98

Postanowienie sądu drugiej instancji o przekazaniu sprawy organowi

pozasądowemu w celu wydania rozstrzygnięcia w ramach przedsądowego

etapu postępowania, nie kończy postępowania w tej sprawie i nie podlega zaskarżeniu kasacją (art. 392 § 1 KPC).

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1998 r. na posiedzeniu

niejawnym sprawy z powództwa Władysława O. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej

Państwowej Straży Pożarnej w Ł. o uznanie choroby zawodowej, na skutek kasacji

strony pozwanej od postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi z dnia 13 maja 1998 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d r z u c i ć kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Łodzi postanowieniem z dnia 27 stycznia 1998 r.

[...], przekazał sprawę Władysława O. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Ł. o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej do

rozpoznania według właściwości przez Komendanta Wojewódzkiego tej Straży Pożarnej. W motywach swego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał się na następujące ustalenia faktyczne.

Powód Władysław O. był w pozwanej Komendzie Wojewódzkiej zatrudniony w

charakterze funkcjonariusza pożarnictwa w okresie od dnia 11 maja 1974 r. do dnia

31 grudnia 1981 r. Z dniem 31 grudnia 1981 r. powód został zwolniony ze służby w

związku z nabyciem uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji jest bezsporne, że jako funkcjonariusz pożarnictwa powód podlegał przepisom dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie

funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50, poz. 321 ze zm.). Z dniem 1 stycznia 1992

r. dekret ten utracił moc na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.

o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 88, poz. 400 ze zm.). Zgodnie z art. 59 tej

ustawy strażak, który w związku ze służbą doznał uszczerbku na zdrowiu lub poniósł

szkodę w mieniu otrzymuje odszkodowanie w trybie i na zasadach określonych dla

funkcjonariuszy Policji. Z treści § 2 pkt 15 rozporządzenia Ministra Spraw

Wewnętrznych z dnia 10 marca 1992 r. w sprawie przyznawania i wypłaty odszkodowań przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą

w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa i Straży Granicznej (Dz.U. Nr 29, poz. 129 ze

zm.), po zmianie dokonanej od 1 listopada 1992 r. rozporządzeniem Ministra Spraw

Wewnętrznych z dnia 5 października 1992 r. (Dz.U. Nr 77, poz. 333), wynika zaś, iż

organami właściwymi w tych sprawach są komendanci wojewódzcy (stołeczny)

Państwowej Straży Pożarnej wobec funkcjonariuszy pełniących służbę na terenie ich

działania oraz wobec członków ich rodzin. Przepis § 2 rozporządzenia nowelizacyjnego stanowi przy tym, że sprawy wszczęte po dniu 1 lutego 1992 r., lecz nie zakończone przed dniem jego wejścia w życie, rozpoznawana są na podstawie uregulowań rozporządzenia. Dotyczy to tym bardziej spraw wszczętych pod rządem rozporządzenia, a więc po dniu 1 listopada 1992 r. Skoro więc pozew został wniesiony w

dniu 27 października 1997 r., to sprawa podlega rozpoznaniu w trybie określonym

przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 marca 1992 r.

Zażalenie wniesione przez obie strony oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 13 maja 1998 r. [...]. W

uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Wojewódzki podał, że przepis art. 59 ustawy z

dnia 24 sierpnia 1991 r. oraz § 2 pkt 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 marca 1992 r. mają - wbrew twierdzeniom strony pozwanej - zastosowanie zarówno do funkcjonariuszy pełniących służbę, jak tej funkcjonariuszy emerytowanych. Powód dochodzi zresztą świadczeń z tytułu choroby zawodowej, a więc

choroby spowodowanej działaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych dla

zdrowia, co Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Ł., jako organ właściwy do

rozpoznania roszczenia, obliguje niejako z natury rzeczy do badania stanu faktycznego z okresu, w którym powód był funkcjonariuszem pożarnictwa. Dla rozstrzygnięcia tego żądania nie ma żadnego znaczenia fakt, że powód pobiera aktualnie eme-

ryturę oraz że jest to świadczenie na ogólnych (cywilnych) zasadach, a nie świadczenie przewidziane dla służb mundurowych. Rozpoznanie roszczenia przez Komendanta Wojewódzkiego PSP jest koniecznym etapem postępowania przedsądowego, którego negatywne zakończenie umożliwi powodowi odwołanie się do sądu

pracy i ubezpieczeń społecznych.

Kasację od powyższego postanowienia wniosła w imieniu pozwanej Komendy

Wojewódzkiej PSP jej pełnomocnik, zarzucając naruszenie prawa materialnego prze

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 59 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991

r. oraz § 2 pkt 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 marca

1992 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że powołany przepis ustawy i

rozporządzenia mają zastosowanie jedynie do strażaków pełniących służbę. Wobec

strażaków emerytowanych stosuje się natomiast przepisy ustawy z dnia 18 lutego

1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Państwa, Straży

Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej i ich rodzin (Dz.U. Nr

53, poz. 214 ze zm.), przy czym powód korzysta z emerytury przewidzianej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie szczególnych

zasad przechodzenia na emeryturę pracowników uspołecznionych zakładów pracy w

okresie od dnia 31 grudnia 1981 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 95).

Strona skarżąca uważa, że organem właściwym do wydania decyzji odnośnie

do choroby zawodowej powoda jest państwowy terenowy inspektor sanitarny. W dniu

zwolnienia powoda ze służby miały bowiem w sprawach nie uregulowanych dekretem z dnia 27 grudnia 1974 r. zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Dekret odsyłał więc w tym zakresie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20

listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 45, poz. 271), zastąpionego aktualnie przez identycznie zatytułowane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia

18 listopada 1983 r. (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).

Skarżąca twierdzi zatem w konkluzji, że kwestionowane postanowienie jest

niewykonalne, gdyż Komendant Wojewódzki Państwowej Straży w Ł. nie może wobec powoda wydać oczekiwanej decyzji. Taka decyzja musiałaby się bowiem opierać

na orzeczeniu komisji lekarskiej służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, a komisje te, działające na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z

dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich

podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), oceniają

jedynie psychofizyczną zdolność do pełnienia służby u kandydatów do służby w PSP,

jak również orzekają o stopniu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem

lub chorobami pozostającymi w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby oraz o związku schorzeń i ułomności ze służbą. Tymczasem powód nie jest strażakiem ani strażackim emerytem uprawnionym do „policyjnej emerytury”, którego do komisji lekarskiej MSW kierowałby resortowy organ rentowy.

Zaskarżone postanowienie w przedmiocie przekazania sprawy właściwemu

organowi kończy - zdaniem skarżącej - postępowanie sądowe w sprawie, wobec

czego zgodnie z art. 392 KPC przysługuje od niego kasacja. Stanowisko to znajduje

potwierdzenie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1970 r., III PRN

1/70 (OSNCP 1970 z. 11, poz. 210).

W odpowiedzi na kasację powód wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Kasacja przysługuje bowiem stronie od wyroku lub postanowienia, wydanych przez Sąd drugiej

instancji i kończących postępowanie w sprawie (art. 392 § 1 KPC). Tymczasem zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego nie kończy postępowania w niniejszej

sprawie, której przedmiotem jest żądanie odszkodowania za uszczerbek za zdrowiu

(głuchotę), wiązany przez powoda ze szczególnymi właściwościami lub warunkami

służby pożarniczej, pełnionej przezeń w pozwane Komendzie Wojewódzkiej w okresie od dnia 11 maja 1974 r. do dnia 31 grudnia 1981 r. Postępowanie w tej sprawie

ma się zatem toczyć nadal, co zresztą wynika wprost z treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Sąd drugiej instancji wyraźnie napisał, że rozpoznanie roszczenia przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarowej w Ł. jest jedynie „koniecznym etapem postępowania przedsądowego”, którego ewentualnie negatywne zakończenie nie pozbawia powoda odwołania się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Co prawda zaskarżone orzeczenie przekazuje sprawę do rozpoznania innemu organowi niż sąd powszechny, lecz czyni to w odniesieniu do przedsądowego (wstępnego) etapu postępowania, a więc bez wyłączenia drogi sądowej.

Bezzasadne jest zatem upatrywanie w nim rozstrzygnięcia analogicznego do odrzucenia pozwu i kładącego kres postępowaniu sądowemu, co w powoływanym przez

kasację wyroku z dnia 20 marca 1970 r., III PRN 1/70 (OSNCP 1970 z. 11, poz. 210)

skłoniło Sąd Najwyższy do opowiedzenia się za dopuszczalnością zaskarżenia ta-

kiego orzeczenia rewizją nadzwyczajną. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym

niniejszą sprawę przychyla się do innego orzeczenia, wydanego jeszcze w okresie

międzywojennym i głoszącego, że postanowieniem kończącym postępowanie w

sprawie, jest jedynie postanowienie, po którego wydaniu dalsze postępowanie w

sprawie już się nie toczy (I C 574/34).

Przedmiotową skargę kasacyjną powinien jako niedopuszczalną odrzucić sąd

drugiej instancji (art. 3935 KPC), lecz skoro nie zrobił tego Sąd Wojewódzki, to na

podstawie art. 3938 § 1 KPC obowiązany był tak orzec Sąd Najwyższy.