II UKN 351/97 · Sąd Najwyższy

Wyrok z d 26 listopada 1997 r.

II UKN 351/97

Przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej na podstawie wniosku złożonego po dniu 15 listopada 1991 r., to jest po wejściu w życie ustawy z dnia 17

października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), warunkiem zastosowania przepisów dotychczasowych (liczenia okresów zatrudnienia i okresów równorzędnych) jest spełnienie łącznie wszystkich kryteriów

wymaganych do przyznania świadczenia przed dniem wejścia w życie tej

ustawy.

Przewodniczący SSN: Barbara Wagner, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Teresa Romer (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 1997 r. sprawy z wniosku

Bożeny T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z. o rentę

inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 6 lutego 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 6 lutego 1997 r. oddalił apelację Bożeny T. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 14 listopada 1996 r. Wyrokiem tym oddalone zostało odwołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego w Z., odmawiającej jej

przyznania prawa do renty inwalidzkiej, gdyż w ostatnim 10-cio leciu przed złożeniem

wniosku o rentę nie udowodniła wymaganego stażu pracy.

Sąd Apelacyjny uznał za niewadliwe ustalenia Sądu Wojewódzkiego, który na

podstawie opinii lekarzy sądowych przyjął, że w ciągu 10-ciu ostatnich lat poprze-

- 2 dzających datę powstania inwalidztwa wnioskodawczyni udowodniła jedynie 2 lata 6

miesięcy 16 dni okresów składkowych (od 29 kwietnia 1989 r. do 27 lipca 1991 r. i od

28 lipca 1991 r. do 14 listopada 1991 r.). Okresy te mogą być uzupełnione o 1/3

okresów nieskładkowych, tj. o 10 miesięcy, co nie daje wymaganych 5-ciu lat.

W kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyjnego naruszenie prawa materialnego - art. 1, 32, 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.)

i wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach. Kasacja opiera się na tym, że skoro

wnioskodawczyni posiadała wymagany okres zatrudnienia przed wejściem w życie

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach

ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.), brak było podstaw prawnych do zastosowania, przy ustalaniu stażu pracy

wymaganego do renty inwalidzkiej, pojęć "okresy składkowe", "okresy nieskładkowe". Skoro przed wejściem w życie przepisów wprowadzających ten podział,

wnioskodawczyni spełniała kryterium okresu zatrudnienia w myśl obowiązujących

wówczas przepisów powinna otrzymać rentę inwalidzką.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Bożena T. złożyła wniosek o rentę inwalidzką 6 sierpnia 1992 r., a więc pod

rządami ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent... (Dz.

U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Z niekwestionowanych ustaleń Sądów obu instancji,

znajdujących także potwierdzenie w aktach rentowych wynika, że wnioskodawczyni

do dnia 21 lipca 1992 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne. Warunkiem pobierania tego świadczenia jest brak inwalidztwa. Początkowo organ rentowy odmówił

przyznania renty ze względu na brak inwalidztwa. Wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie od 1 kwietnia do 3 sierpnia 1993 r. Kolejny wniosek o rentę inwalidzką został

złożony 19 października 1995 r. i rozstrzygnięcie tego wniosku stało się przedmiotem

sporu. Decyzją z dnia 26 kwietnia 1996 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni

przyznania renty inwalidzkiej ze względu na to, że w okresie ostatnich 10-ciu lat

przed złożeniem wniosku nie wykazała pięciu lat okresów składkowych i nie-

- 3 składkowych.

Na podstawie opinii biegłych lekarzy Sąd Wojewódzki ustalił, że inwalidztwo

wnioskodawczyni w trzeciej grupie inwalidów istnieje od 1992 r. W okresie tym nie

wykazała wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Prawo do renty inwalidzkiej jest uzależnione od wystąpienia trzech przesłanek: zaliczenia do jednej z grup inwalidów, posiadania wymaganego stażu pracy i

relacji czasowej pomiędzy upływem okresów składkowych a datą powstania inwalidztwa (art. 32 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1

ustawy z dnia 17 października 1991 r., która weszła w życie z dniem 15 listopada

1991 r. i od tej daty ma zastosowanie także do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin, przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń uwzględnia się

wymienione w tym przepisie okresy składkowe.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 17 października 1991 r. przy ustalaniu prawa i

wysokości świadczeń oprócz okresów składkowych, o których mowa w art. 2

uwzględnia się także "okresy nieskładkowe". Do okresów nieskładkowych należy

między innymi okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Według art. 4 ust. 2,

tej ustawy przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń okresy nieskładkowe

uwzględnia się w rozmiarze nie przekraczającym jednej trzeciej uwzględnionych

okresów składkowych. Ta właśnie zasada stała się podstawą odmówienia wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej.

Niewątpliwie wprowadzenie ograniczenia uwzględniania okresów nieskładkowych do 1/3 okresów składkowych pogorszyło sytuację prawną niektórych osób.

Należy do nich wnioskodawczyni. Kasacja jednak nie jest uzasadniona. Zgodnie z

art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. przepisy ustaw i dekretów, w tym

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., stosuje się od dnia wejścia w życie ustawy

rewaloryzacyjnej, o ile nie są sprzeczne z jej postanowieniami. Tym samym stosowanie przy ustalaniu prawa do renty pojęć "okresy zatrudnienia" i " okresy równorzędne", o których mowa w art. 33 ustawy o z.e.p., stało się od 1 listopada 1991 r.

(od dnia wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji...) niedopuszczalne. Do wnioskodawczyni nie ma też zastosowania art. 26 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej. Zgodnie z art.

26 ust. 1 pkt 1 przepisy ustawy stosuje się do wniosków o świadczenia, zgłoszonych

począwszy od dnia wejścia w życie ustawy rewaloryzacyjnej. Na mocy tego przepisu

- 4 prawo Bożeny T. do renty inwalidzkiej jest rozpatrywane na podstawie przepisów

ustawy rewaloryzacyjnej.

Wspomniany art. 26 ust. 2 przewiduje wyjątek od zasady wyrażonej w ust. 1,

a mianowicie pozwala na stosowanie przy ustalaniu warunków do emerytury lub

renty między innymi przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., pod warunkiem jednak, że osoby, które nie zgłosiły wprawdzie wniosku o emeryturę lub

rentę przed 1 listopada 1991 r., spełniły przed tą datą łącznie warunki wymagane do

nabycia emerytury lub renty.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie spełniła

przed dniem 15 listopada 1991 r. wszystkich warunków wymaganych łącznie do

przyznania renty inwalidzkiej - stała się inwalidą w roku 1992, a więc już po wejściu w

życie ustawy z 17 października 1991 r.

Warunkiem zastosowania przepisów dotychczasowych w przypadku wnioskodawczyni mogłoby być łączne spełnienie przez nią wszystkich warunków wymaganych do przyznania renty inwalidzkiej przed 15 listopada 1991 r.: posiadanie okresów

zatrudnienia w rozumieniu art. 33 ustawy o z.e.p., zaliczenie do jednej z grup

inwalidów i powstanie inwalidztwa w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Jest

poza sporem, że wszystkich tych warunków łącznie wnioskodawczyni w przewidzianym przez art. 26 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej terminie nie spełniła. Kasacja

oparta jedynie na tym, że okresy jej pracy odpowiadały kryterium okresu zatrudnienia, w myśl obowiązujących przepisów nie zasługuje na uwzględnienie.

Dlatego też na mocy art. 39312 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.