II UKN 340/97 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 20 listopada 1997 r.

II UKN 340/97

Jeżeli zatrudnienie pracownika ustało przed stwierdzeniem u niego stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, będącego następstwem choroby zawodowej, to jednorazowe odszkodowanie z tego tytułu przysługuje od

pracodawcy, u którego zatrudnienie narażało go na nawrót choroby, także

wówczas, gdy powstała ona w czasie pracy u innego pracodawcy (art. 32 ust. 2

pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr

30, poz. 144 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 1997 r. sprawy z powództwa Henryka K. przeciwko Polskiemu Stronnictwu Ludowemu - Zarządowi Wojewódzkiemu w C. o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej, na skutek kasacji

strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 14 kwietnia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 grudnia 1996 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Chełmie zasądził od Polskiego Stronnictwa Ludowego - Zarządu Wojewódzkiego w C. na rzecz

Henryka K. tytułem odszkodowania kwotę 6042 zł z 40% odsetek w stosunku rocznym od dnia 30 grudnia 1996 r. do dnia zapłaty.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód Henryk K. rozpoczął pracę zawodową w charakterze nauczyciela 1 marca 1951 r. w Szkole Podstawowej w R.H. W okresie od 1

lipca 1951 r. do 31 sierpnia 1967 r. jako nauczyciel pracował w Szkole Podstawowej

- 2 w O., zaś od dnia 1 września 1967 r. w Szkole Podstawowej w W.O. W okresie od 1

grudnia 1968 r. do 31 sierpnia 1972 r. został oddelegowany do pracy w Zjednoczonym Stronnictwie Ludowym na stanowisko instruktora do spraw propagandy, a

następnie sekretarza Powiatowego Komitetu ZSL. Od 1 września 1972 r. do 31

sierpnia 1982 r. jako nauczyciel mianowany nadal świadczył pracę w Szkole Podstawowej w W.O. Od 1 września 1982 r. rozpoczął pracę w Wojewódzkim Komitecie

Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w C. na stanowisku etatowego Sekretarza

Gminnego ZSL w D., pełniąc początkowo tę funkcję z wyboru - na ten okres otrzymał

w szkole urlop bezpłatny.

W dniu 5 grudnia 1983 r. powód został zaliczony do III grupy inwalidów i z

dniem 31 grudnia 1983 r. rozwiązano z nim stosunek pracy. Następnie od 1 stycznia

1984 r. do 31 grudnia 1985 r. został powołany na poprzednio zajmowane stanowisko

przez Prezesa Wojewódzkiego Komitetu ZSL. Od dnia 1 stycznia 1986 r. rozpoczął

pobieranie emerytury, a do pracy w Szkole w W.O. już nie powrócił. W latach 19861988 powód aktywnie społecznie uczestniczył w pracy Wojewódzkiego Komitetu

ZSL. Pracę świadczył codziennie od 8 do 16 - przyjmując interesantów, organizując

zebranie, werbując nowych członków. W niedzielę i święta uczestniczył w zebraniach

członkowskich.

Decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 9

stycznia 1996 r. u Henryka K. stwierdzono chorobę zawodową [...], zaś Obwodowa

Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia [...] w C. zaliczyła go do III

grupy inwalidów w związku z chorobą zawodową ustalając 30% długotrwały

uszczerbek na zdrowiu.

Z roszczeniem o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu tego

uszczerbku na zdrowiu powód wystąpił w marca 1996 r. do pozwanego Urzędu

Gminy w D., skąd otrzymał odpowiedź odmowną. Nie wystąpił natomiast z roszczeniem do pozostałych pozwanych, to jest Szkoły Podstawowej w W.O. i Polskiego

Stronnictwa Ludowego - Zarządu Wojewódzkiego w C.

Ostatecznie Sąd pierwszej instancji uznał, że ostatnim zakładem pracy, zatrudniającym powoda i zarazem zakładem, w którym był on narażony na nawrót choroby zawodowej (co potwierdził biegły laryngolog) był Wojewódzki Komitet Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w C. i Sąd uznał ten Komitet za pracodawcę w ro-

- 3 zumieniu art. 3 KP. Następcą prawnym tego pracodawcy jest Zarząd Wojewódzki

Polskiego Stronnictwa Ludowego w C., stąd też zdaniem Sądu jednorazowe odszkodowanie przysługuje od Polskiego Stronnictwa Ludowego - Zarządu Wojewódzkiego

w C., natomiast w stosunku do pozostałych pozwanych jest niezasadne i podlega

oddaleniu.

Wobec apelacji pozwanego Zarządu Wojewódzkiego PSL, wyrokiem z dnia

14 kwietnia 1997 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Lublinie oddalił ją, podzielając ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy. Zdaniem

Sądu drugiej instancji choroba zawodowa powoda (przewlekły przerostowy nieżyt

krtani) najprawdopodobniej powstała w czasie jego pracy w szkole, ale w czasie

pracy w ZSL był on również narażony na nasilenie się choroby, gdyż proces chorobowy już rozpoczęty trwał nadal. Tym samym zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest ostatni zakład pracy powoda, w którym był on narażony na nawrót choroby

zawodowej (art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych - jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30,

poz. 144 ze zm.).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją strona pozwana - Zarząd Wojewódzki

PSL w C. i zarzucając naruszenie prawa materialnego "przez niewłaściwą wykładnię

i zastosowanie" art. 9 i 32 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., wniosła o

uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu

do ponownego rozpoznania. Według składającego kasację, pierwsze objawy choroby zawodowej [...] powstały u powoda w 1976 r. W czasie pracy powoda u pozwanego "nasiliły się jedynie objawy [...]", które błędnie zostały utożsamione z nawrotem choroby przez Sądy Rejonowy i Wojewódzki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnym zrozumieniu

treści art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy wypadkowej i niewłaściwym, w okolicznościach

sprawy przyjęciu związku między ustalonym stanem faktycznym i normą prawa, nie

jest trafny, zaś zarzut naruszenia w ten sam sposób art. 9 ustawy, nie przystaje do

samej treści skargi. Przepis art. 9 zawarty w rozdziale 2 zatytułowanym "jednorazowe

- 4 odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu",

przewiduje prawo pracownika do jednorazowego odszkodowania, gdy na skutek

między innymi choroby zawodowej, doznał on stałego lub długotrwałego uszczerbku

na zdrowiu, definiując także stały i długotrwały uszczerbek na zdrowiu. Kasacja nie

kwestionuje w ogólności prawa powoda do jednorazowego odszkodowania z tytułu

choroby zawodowej, ale ocenia brak legitymacji biernej po stronie składającego

kasację. Zarzut ten (braku legitymacji biernej) na gruncie art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy

wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. nie może zostać podzielony. Za zakład pracy

(pracodawcę), od którego przysługuje odszkodowanie uważa się - w razie choroby

zawodowej - zakład zatrudniający pracownika w czasie kiedy stwierdzono u niego

uszczerbek na zdrowiu, a jeżeli w czasie pracy w tym zakładzie pracownik nie był

narażony na powstanie lub nawrót choroby zawodowej, odszkodowanie przysługuje

od ostatniego zakładu pracy, w którym narażenie to występowało.

W czasie kiedy ustalony został u powoda uszczerbek na zdrowiu (styczeń

1996 r.) nie pozostawał on już w stosunku pracy. Od 1 września 1982 r. został ponownie zatrudniony w Wojewódzkim Komitecie Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w C. jako sekretarz etatowy Gminnego ZSL w D. Funkcję tę pełnił z wyboru do

31 grudnia 1983 r., kiedy to rozwiązano z nim stosunek pracy w Szkole Podstawowej

w W.O., a z dniem 1 stycznia 1984 r. powołany został na to stanowisko przez Prezesa Wojewódzkiego Komitetu ZSL. Od 1 stycznia 1986 r. powód rozpoczął pobieranie emerytury, ale w WK ZSL pracował społecznie po 8 godzin dziennie aż do

1988 r.

Nie jest kwestionowane w kasacji, że [...] nieżyt [...] powstał u powoda w następstwie pracy tak w oświacie jak i Stronnictwie Ludowym. Pierwotną przyczyną

wystąpienia choroby zawodowej była praca nauczycielska, ale działalność polityczna

dolegliwości te zaostrzyła i mimo że nie był to początek choroby zawodowej, to jednak w okresie pracy politycznej narażenie to w dalszym ciągu występowało. Przy

takich ustaleniach faktycznych, którymi Sąd Najwyższy jest związany (art. 39315

KPC), należy uznać, że świadczenia odszkodowawcze przysługują wnioskodawcy od

ostatniego pracodawcy, a więc od pozwanego Polskiego Stronnictwa Ludowego

Zarządu Wojewódzkiego w C. Jeżeli bowiem zatrudnienie pracownika ustało przed

ustaleniem u niego stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, będącego

- 5 następstwem choroby zawodowej, jednorazowe odszkodowanie przysługuje od zakładu pracy, w którym zatrudnienie narażało go na nawrót choroby zawodowej, także

wówczas, gdy choroba zawodowa powstała wcześniej, w czasie pracy u innego

pracodawcy. Tak interpretując przepis art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy wypadkowej, Sąd

Wojewódzki nie naruszył prawa materialnego. W tym stanie rzeczy kasacja, jako nie

oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu na podstawie art.

39312 KPC.