II UKN 33/01 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 9 marca 2001 r.

II UKN 33/01

Powoływanie się na błędy w ustaleniach faktycznych i uchybienia w postępowaniu dowodowym nie uzasadnia kasacyjnego zarzutu naruszenia art.

316 § 1 KPC.

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar,

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2001 r. sprawy z wniosku

Edmunda P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o

rentę inwalidy wojennego, na skutek kasacji wniesionej przez wnioskodawcę od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 lipca 1998 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

B. odmówił przyznania wnioskodawcy Edwardowi P. prawa do renty inwalidy wojennego wobec braku związku między niezdolnością do pracy a działaniami wojennymi.

Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 30

czerwca 1999 r. [...]. Na podstawie opinii biegłych lekarzy neurologa i laryngologa

Sąd ustalił, że z powodu licznych zmian chorobowych między innymi miażdżycy

uogólnionej, chorób układu krążenia, choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa i niedosłuchu uogólnionego, wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy. Jednakże są

to zmiany samoistne wynikające ze starzenia się organizmu i nie pozostają w

związku z działaniami wojennymi. Wnioskodawca nie spełnił więc warunków określonych w art. 6, 7 i 10 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 14, poz. 68 ze

zm.) i art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych oso-

bach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst:

Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 250 ze zm.).

Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 stycznia 2000

r. [...] oddalił apelację. Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z opinii uzupełniającej

biegłych lekarzy w związku z przedłożeniem przez wnioskodawcę dodatkowej dokumentacji lekarskiej. Biegli po dokonaniu analizy tych dokumentów podtrzymali swoją

opinię stwierdzając, że niezdolność do pracy wnioskodawcy spowodowana jest chorobami, które rozwinęły się w wieku starszym. Występujący obecnie niedosłuch jest

także następstwem starzenia się organizmu. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał za

prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i podzielił jego pogląd

prawny.

Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca i wskazując jako podstawy kasacji

naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie przepisów art. 9 ustawy z

dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin i art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz naruszenie

przepisów postępowania - art. 316 i 328 § 2 KPC - wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego

rozpoznania. Naruszenie prawa materialnego polega na tym, że odmówiono przyznania świadczenia w sytuacji, gdy wnioskodawca wykazał, iż spełnił wszystkie wymagane wskazanymi przepisami warunki. W szczególności wykazał, że doznał szeregu uszkodzeń ciała w trakcie uwięzienia przez gestapo w czasie wojny. Naruszenie

przepisów postępowania polega na tym, że Sąd bezkrytycznie przyjął za wiarygodną

opinię biegłych pomijając dowody stwierdzające, że w więzieniu był bity, miał złamany nos i naruszone zostały narządy słuchu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3931 pkt 2 KPC naruszenie przepisów postępowania może być

podstawą kasacji tylko w przypadku, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy. W przypadku zarzutu naruszenia art. 328 § 2 KPC uchybienie nie zostało w kasacji w żaden sposób uzasadnione, a tym bardziej nie wskazano w jaki

sposób ewentualne uchybienie mogło wpłynąć na wynik sprawy. Powołany przepis

określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Uzasadnienie

sporządzane jest po wydaniu wyroku gdy wynik sprawy jest już przesądzony. Nawet

jeżeli nie jest wykluczona sytuacja, gdy wady uzasadnienia wyroku stanowią uchybienie, o którym mowa w art. 3931 pkt 2 KPC, to zarzut naruszenia tego przepisu

może być uznany za podstawę kasacji tylko wówczas, gdy zostanie on sprecyzowany i należycie uzasadniony. W zakresie tego zarzutu kasacja nie odpowiada wymogom powołanego na wstępie przepisu.

Zarzut naruszenia przepisu art. 316 KPC został uzasadniony w kasacji tym, że

postępowanie dowodowe było niepełne, a ocena dowodów nieprawidłowa. Zarzut ten

jest bezzasadny, bowiem kwestie podniesione w uzasadnieniu kasacji nie są regulowane tym przepisem. Przepis ten w § 1 stanowi, że sąd wydaje wyrok biorąc pod

uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Reguła ta wynika z potrzeby uregulowania sytuacji, gdy w toku postępowania nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do istniejącego w dacie wytoczenia powództwa. Taka interpretacja tego przepisu wynika z dalszej jego treści, gdzie jest mowa, że w szczególności

zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne dopiero w toku sprawy. Jest to wskazówka przykładowa i mogą wystąpić inne

sytuacje, w których istniejący obiektywnie stan faktyczny w dacie zamknięcia rozprawy jest odmienny od stanu, który istniał w dacie wniesienia pozwu. O naruszeniu

tego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy zmieniony w toku postępowania

stan faktyczny nie został wzięty przez sąd pod uwagę. W tej sprawie taka sytuacja

nie wystąpiła, bowiem wnioskodawca powołuje na uzasadnienie swoich twierdzeń

fakty istniejące przed wydaniem zaskarżonej odwołaniem decyzji.

Nawet gdyby wystąpiły wskazane w kasacji błędy w ustaleniach faktycznych,

to mogły być one wynikiem naruszenia innych przepisów postępowania, a nie wskazanych w kasacji przepisów art. 316 i 328 § 2 KPC. Zgodnie z art. 393 11 KPC Sąd

Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, zatem ewentualne naruszenie

innych niż wskazane w kasacji przepisów nie podlega kontroli kasacyjnej. Kasacja

oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania nie mogła więc być

uwzględniona.

Nie jest także usprawiedliwioną podstawą kasacji zarzut naruszenia prawa

materialnego. Przepis art. 9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych oraz ich rodzin określa warunki wymagane do przyznania

żołnierzowi renty inwalidy wojennego. Warunki wymagane do przyznania takiej renty

osobie, wobec której stosowano represje w czasie wojny określone są w art. 12 ust.

2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach

będących ofiarami represji wojennych i okresu. Przepis ten stanowi, że renta inwalidy

wojennego przysługuje osobom, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów

wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem między innymi w hitlerowskich więzieniach. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy za inwalidztwo pozostające w

związku z tym pobytem uważa się inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji

bądź innych obrażeń lub chorób powstałych w związku z tym pobytem. Dla uznania,

że warunki określone w tym przepisie zostały spełnione nie wystarczy wykazanie

faktu odniesienia zranień lub innych obrażeń. Wskazywane przez wnioskodawcę

fakty pobicia i spowodowania obrażeń w czasie pobytu w więzieniu nie są kwestionowane. Wymagane jest jednak wykazanie, że obecna niezdolność do pracy jest

następstwem rozwoju zmian chorobowych, których przyczyną były odniesione w więzieniu obrażenia. Do poczynienia ustaleń w tym zakresie potrzebne są wiadomości

specjalne z zakresu medycyny i tylko opinie biegłych lekarzy mogą dać podstawę do

tych ustaleń. Ponieważ z opinii tych wynika, że obecna niezdolność do pracy wnioskodawcy nie jest następstwem odległych zdarzeń lecz choroby ją powodujące powstały w starszym wieku, słuszny był wniosek, że warunki określone w powołanych

przepisach nie zostały spełnione. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów nie dawało podstawy do przyznania wnioskodawcy żądanego świadczenia.

Z tych przyczyn kasacja jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu z mocy art. 39312 KPC.