II UKN 324/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 20 stycznia 2000 r.

II UKN 324/99

Zarzut naruszenia art. 224 pkt 1 KPC, upoważniającego przewodniczącego rozprawy do jej zamknięcia po uznaniu przez sąd, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, nie może być samodzielną podstawą kasacji

(art. 3931 pkt 2 KPC).

Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku

Adeli K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o rentę

rodzinną po inwalidzie wojennym – w przedmiocie wznowienie postępowania, na

skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia

23 kwietnia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w O. decyzją z dnia 25 listopada

1994 r., odmówił uwzględnienia wniosku Adeli K. o ustalenie prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu Wacławie K. jako inwalidzie wojennym, podając w uzasadnieniu, że Wojewódzka Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w orzeczeniu z dnia 10 listopada 1994 r. nie zaliczyła go do żadnej z grup inwalidów w

związku z działaniami wojennymi.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni, wyrokiem z dnia 30 czerwca 1995 r. [...] oddalił je, powołując w uzasadnieniu opinię biegłych lekarzy: chirurga i specjalisty chorób wewnętrznych jako podstawę ustalenia, że Adela K. nie ma uprawnień do renty

rodzinnej po zmarłym mężu jako inwalidzie wojennym, bowiem nie miał on tego statusu w rozumieniu art. 6 ust. 2 i art. 7 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zao-

patrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z

1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.). Ustalenia te podzielił w całości Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie i oddalił rewizję wnioskodawczyni wyrokiem z dnia 21 września 1995 r.

[...]. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Wojewódzki nie uchybił obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również nie naruszył przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu

Apelacyjnego pisemne oświadczenia świadków załączone do akt sprawy, nie mogły

stanowić podstawy do wydania przez biegłych opinii w kwestii wymagających informacji specjalistycznej, a zatem pochodzącej ze źródeł wiarygodnych ze względu na

ich charakter. Pismem z dnia 23 lipca 1996 r. Adela K. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie. Jako podstawę wznowienia podała uzyskanie wiadomości o nowych środkach

dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a których nie mogła przytoczyć w poprzednim postępowaniu. W uzasadnieniu skargi wniosła o przesłuchanie

świadka Franciszki Ż., która była pielęgniarką w szpitalu w J.L. i opiekowała się mężem wnioskodawczyni w kwietniu 1946 r.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 26 września 1997 r. [...] oddalił skargę o wznowienie postępowania. Sąd

ten ustalił, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania wskazane w art.

403 § 2 KPC, skoro już po wydaniu wyroków przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie i

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wnioskodawczyni dowiedziała się o istnieniu świadka,

który miał wiadomości dotyczące leczenia Wacława K. w szpitalu w 1946 r. w

związku z postrzałem. W wyniku uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Franciszki Ż. i ponownie opinii biegłego lekarza chirurga Sąd Wojewódzki stwierdził brak podstaw do przyjęcia, iż Wacław K. –

mąż wnioskodawczyni - ze względu na stan zdrowia był inwalidą wojennym. W podstawie prawnej Sąd powołał przepis art. 412 § 2 KPC.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku

Sądu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko, że zachodziły przesłanki do

wznowienia postępowania zawarte w art. 403 § 2 KPC, ale brak było podstaw - w

związku z wynikami postępowania dowodowego - do merytorycznego uwzględnienia

skargi (wyrok z dnia 25 marca 1998 r. [...]).

Wobec kasacji wnioskodawczyni Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok i przekazał

sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność

postępowania, ponieważ w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy

ustawy (wyrok z dnia 3 grudnia 1998 r. [...]).

W ponownym postępowaniu Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe i przeprowadził dowód z opinii Akademii Medycznej w L., Katedry i Zakładu

Onkologii, ustalając, że zgon Wacława K. z powodu raka trzustki nie pozostawał w

związku przyczynowym z urazem postrzałowym jamy brzusznej doznanym w 1946 r.

(ponowny wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 23 kwietnia 1999 r. [...]).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 224 § 1, 285 §

1 i 286 KPC „przez niewyjaśnienie w sposób ostateczny okoliczności: czy rak trzustki

(...) pozostawał w związku przyczynowym z doznanym przez niego – męża wnioskodawczyni – urazem (...) wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Dla skuteczności kasacji opartej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 3931 pkt 2 KPC) konieczne jest ustalenie, że naruszenie to dotyczyło

istotnych przepisów postępowania, bowiem tylko naruszenie takich przepisów mogło

mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nawet więc wskazanie naruszonych – zdaniem

kasacji – przepisów procedowania nie jest wystarczające dla skuteczności kasacji

bez podania, że miały one istotną wagę i mogły zaciążyć na wyniku sprawy. W rozpoznawanej sprawie takiego wywodu kasacja nie zaprezentowała, a przytoczone w

niej jako naruszone przepisy, bądź to żadną miarą nie mogą być ocenione jako

istotne, bądź też nie zostały naruszone.

Przepis art. 224 § 1 KPC upoważniający przewodniczącego do zamknięcia

rozprawy, po uznaniu przez sąd, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, ma charakter „porządkowy” w tym sensie, że reguluje jedną z kompetencji przewodniczącego, wynikającą z jego funkcji i w ocenie Sądu Najwyższego nie

ma on istotnego (w rozumieniu art. 3931 pkt 2 KPC) charakteru. Upoważnienie do

zamknięcia rozprawy jest wynikiem funkcji kierującego nią (podobnie jak uprawnienia

wymienione w art. 206, 208, 211 i 212 KPC).

Przepisy art. 285 i 286 KPC (regulujące dowód z opinii biegłych) wskazują na

powinność uzasadnienia opinii wydanej w sprawie (§ 1), a nadto upoważniają sąd do

zażądania ustnego wyjaśnienia złożonej na piśmie opinii (o ile budzi ona – w ocenie

sądu – wątpliwości), a także do zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych (o ile jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy).

Te ogólne uwagi w kontekście przytoczonych ustaleń Sądu poczynionych na

podstawie przeprowadzonych dowodów, w tym dowodu z opinii biegłych, dają podstawę do oceny, że zamknięcie rozprawy nastąpiło po wszechstronnym wyjaśnieniu

okoliczności faktycznych i stwierdzeniu, że rak trzustki, który doprowadził do zgonu

męża wnioskodawczyni był schorzeniem samoistnym i nie pozostawał w żadnym

związku przyczynowym z doznanym w 1946 r. urazem jamy brzusznej spowodowanym postrzałem. Konstatacja biegłych z instytutu naukowego, że w literaturze nie są

znane przypadki występowania raka trzustki w następstwie doznanego urazu, jest

jednoznaczna i nie uzasadnia obowiązku Sądu zażądania dodatkowej opinii od tych

samych lub innych biegłych.

Trzeba na koniec zauważyć, że sąd nie jest obowiązany do uwzględniania

kolejnych wniosków dowodowych strony, tak długo aż udowodni ona korzystną dla

siebie tezę, i pomija je od momentu dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 r., II UKN 45/97 OSNAPiUS 1998 nr 1, poz. 24).

Wszystko to daje podstawę do stwierdzenia niezasadności kasacji i orzeczenia jak w sentencji po myśli art. 39312 KPC.