II UKN 297/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 12 stycznia 2000 r.

II UKN 297/99

Przez użyte w art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w

związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji

emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych

ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) określenie "podjęcie zatrudnienia w ciągu

6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole wyższej", należy rozumieć podjęcie

wykonywania pracy w ramach stosunku pracy. Pobieranie w tym czasie zasiłku

dla bezrobotnych nie jest okresem zatrudnienia.

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku

Anny C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę, na

skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10

grudnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 maja 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 23 grudnia 1996 r. przyznającą wnioskodawczyni Annie C. rentę inwalidzką II grupy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia

14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr

40, poz. 267 ze zm.) – „uczniowską” i przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z

tytułu całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji w

związku z ogólnym stanem zdrowia, od dnia 30 września 1996 r.

Sąd ustalił, że wnioskodawczyni studiowała na Wydziale Analityki Medycznej

Akademii Medycznej w B. od dnia 1 października 1987 r. do dnia 23 kwietnia 1993 r.

i uzyskała dyplom magistra. W roku akademickim 1990-1991 korzystała z urlopu

dziekańskiego – zdrowotnego. W okresie od dnia 3 grudnia 1990 r. do dnia 4 stycznia 1991 r. leczyła się [...].

Od dnia 5 września 1993 r. do dnia 30 czerwca 1994 r. pobierała zasiłek dla

bezrobotnych, od dnia 1 lipca 1994 r. do dnia 16 sierpnia 1994 r. pracowała w ZOZ w

E., a od 17 sierpnia 1994 r. do dnia 4 września 1996 r. w Przedsiębiorstwie Robót

Sanitarno-Gazowych „S.-G.” Spółka z o.o. w G.

Na podstawie opinii biegłego lekarza sądowego Sąd ustalił, że wnioskodawczyni cierpi na przewlekłe schorzenie od 1990 r. a wyraźne pogorszenie stanu zdrowia powodujące niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji nastąpiło od września 1996 r. [...]. Pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło w czasie zatrudnienia, a skoro

wnioskodawczyni ma wymagany 4 letni okres zatrudnienia (3 lata okresów składkowych i 1 rok studiów – okres nieskładkowy) spełnia przesłanki zawarte w art. 32 i 33

ust. 1 pkt 4 ustawy z o z.e.p.

Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił ten

wyrok i oddalił odwołanie.

Sąd przyjął, że wnioskodawczyni nie udowodniła 4 letniego okresu składkowego a odmienny pogląd Sądu pierwszej instancji wynikał z pominięcia art. 30 ust. 1

ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w

brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16a ustawy zmieniającej z dnia 22 grudnia 1995

r. (Dz.U. z 1996 r., Nr 5, poz. 34) i obowiązującym w dacie złożenia wniosku o rentę

w listopadzie 1996 r. Według tego przepisu okresy pobierania między innymi zasiłku

dla bezrobotnych wlicza się do okresów składkowych z wyjątkiem okresów jego pobierania za czas udokumentowanej niezdolności do pracy, które traktuje się jako

okresy nieskładkowe. Oznacza to, że okres 8 dni (od 15 do 22 czerwca 1996 r.) w

czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, należało potraktować jako okres nieskładkowy, stąd ostatecznie staż ubezpieczeniowy nie osiągnął 4 lat. Nie został też

spełniony warunek z art. 33 ust. 2 ustawy o z.e.p., bowiem okres pobierania zasiłku

dla bezrobotnych, mimo iż w zasadzie traktowany jest jako składkowy, nie jest okresem zatrudnienia, co oznacza, że wnioskodawczyni po ukończeniu studiów nie podjęła zatrudnienia. Dołączone w postępowaniu apelacyjnym nowe świadectwo pracy,

stwierdzające że zatrudnienie wnioskodawczyni w Spółce „S.-G.”, której dyrektorem

był jej ojciec, miało trwać do 19 września 1996 r. zostało sporządzone na użytek pro-

cesu i jest niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy („fałszywe”). Sąd Apelacyjny

rozważył też, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogów do przyznania renty inwalidzkiej przewidzianych w art. 34 ust. 1 ustawy o z.e.p. – brak 5 lat zatrudnienia. Nie

ma podstaw by pojęcie powstania inwalidztwa „przed podjęciem zatrudnienia po raz

pierwszy” zawarte w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych

ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) rozumieć jako każdy okres składkowy, w tym

okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego chodzi tu o

wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Nieuwzględnienie tego przez Sąd

pierwszej instancji doprowadziło do zbędnego dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (na marginesie sprawy Sąd Apelacyjny wytknął braki opinii, uznał jednak, że nie

mają one znaczenia w tej sprawie, ze względu na brak wymaganego stażu ubezpieczeniowego wnioskodawczyni).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 32 i 33

ustawy o z.e.p. oraz błędne zastosowanie art. 6 ustawy o rewaloryzacji, wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca stwierdziła, że brak było podstaw do zakwestionowania nowego

świadectwa pracy, bowiem „przedłużając” okres pracy, pracodawca wziął pod uwagę

należny wnioskodawczyni urlop wypoczynkowy, którego pracownik nie może się

skutecznie zrzec. Nadto fakt zarejestrowania się i pobierania zasiłku dla bezrobotnych, powinien być uważany za podjęcie zatrudnienia bowiem „brak ofert zatrudnienia w ramach stosunku pracy nie może przesądzać o braku podstaw do powstania

prawa do renty inwalidzkiej w ramach art. 33 ust. 3 ustawy o z.e.p.”.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Według art. 3931 pkt 1 i 2 KPC kasację można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego (przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie)

oraz (lub) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć

istotny wpływ na wynik spawy. Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy jest związany jej

granicami zakreślonymi podstawą i wnioskami tego środka – art. 39311 KPC, zaś jeżeli kasacja opiera się jedynie na podstawie zawartej w art. 393 1 pkt 1 KPC (naruszenie prawa materialnego) Sąd Najwyższy opiera się na stanie faktycznym stano-

wiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku (art. 39315 KPC). W badanej sprawie jedyną podstawą kasacji jest naruszenie przytoczonych w niej przepisów prawa

materialnego, co oznacza, że wiążące jest dla Sądu Najwyższego ustalenie Sądu

drugiej instancji, iż przedłożone w toku postępowania apelacyjnego świadectwo

pracy, wskazujące na dzień 19 września 1996 r. jako dzień ustania stosunku pracy

łączącego wnioskodawczynię ze spółką „S.-G.”, nie jest wiarygodne jako wystawione

jedynie na użytek procesu. Przy tym wiążącym ustaleniu, uzasadnienie kasacji kwestionujące je, nie ma żadnej wartości procesowej (brak zarzutu naruszenia prawa procesowego) i stąd nie może odnieść skutku.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 32 i 33 ustawy o z.e.p. w związku z art. 6 ustawy o

rewaloryzacji (bez bliższego określenia tych przepisów). Wydaje się, że skarżący

zarzuca błędną wykładnię art. 32 pkt 2, 33 ust. 3 ustawy o z.e.p. w związku z art. 6

ust. 2 ustawy o rewaloryzacji, przy czym uzasadnienie tego zarzutu obejmuje jedynie

art. 33 ust. 3 ustawy o z.e.p. (w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji). Zarzut

ten nie jest trafny. Przez użyte w tym przepisie określenie podjęcia zatrudnienia w

ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole wyższej, należy rozumieć podjęcie

wykonywania pracy w ramach stosunku pracy (art. 5 pkt 2 ustawy o z.e.p.). Pobieranie więc w tym czasie zasiłku dla bezrobotnych (mimo, iż okres pobierania tego zasiłku jest jednym z okresów składkowych) nie jest okresem zatrudnienia – co oczywiste – ale nadto nie może być za okres zatrudnienia uważane. O ile „okres zatrudnienia”, to także okres z nim równorzędny: do niego zaliczalny – art. 33 ust. 1 ustawy o

z.e.p. (obecnie składkowy i nieskładkowy – art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o rewaloryzacji), o

tyle podjęcie zatrudnienia nie oznacza wykazania okresu składkowego, ale wykazanie podjęcia pracy w ramach stosunku pracy.

Podzielając więc analogiczny pogląd Sądu drugiej instancji, należy uznać, iż

zarzut kasacji błędnej wykładni prawa materialnego nie jest uzasadniony, zaś zastosowanie tych przepisów do ustalonych faktów, nie może być kwestionowane.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji po myśli art. 39312 KPC.