II UKN 291/99 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 6 stycznia 2000 r.

II UKN 291/99

Określenie na wezwanie o uzupełnienie braków kasacji w trybie art. 130 §

1 KPC, wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób uniemożliwiający jej sprawdzenie nie odpowiada wymaganiom art. 3933 KPC, co oznacza, że na podstawie

art. 130 § 2 w związku z art. 3935 KPC sąd drugiej instancji powinien odrzucić

kasację.

Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Maria Tyszel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku

Andrzeja K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o wysokość świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku z dnia 7 grudnia 1998 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d r z u c i ć kasację.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem z dnia 17 czerwca 1998 r. [...] oddalił odwołanie Andrzeja K. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 10 lutego 1998 r., odmawiającej

wnioskodawcy podwyższenia emerytury poprzez zmianę okresu, z którego zarobki

przyjęto za podstawę jej wymiaru.

Apelację wnioskodawcy oddalił Sąd Apelacyjny -Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 grudnia 1998 r. [...]. Przy bezspornym

stanie faktycznym sprawy Sąd ten uznał podstawę prawną rozstrzygnięcia za prawidłową.

Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy określając wartość

przedmiotu zaskarżenia na kwotę 12.120 zł ponieważ wnioskodawca domaga się

emerytury wyższej o 1010 zł miesięcznie.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co następuje:

Niespornym jest, że organ rentowy decyzją z dnia 26 listopada 1997 r. , na

podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w

sprawie zasad wcześniejszego przechodzenia na emeryturę pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz.U. Nr 29, poz. 159) przyznał wnioskodawcy wcześniejszą emeryturę w kwocie 374,63 zł (podwyższoną decyzją z dnia 7 grudnia 1997 r., do kwoty 489,98 zł), obliczoną od dochodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od 1 stycznia

1982 r. do 31 grudnia 1989 r., tj. w okresie kolejnych 8 lat kalendarzowych, wskazanych przez wnioskodawcę z ostatnich 17 lat kalendarzowych. We wniosku z dnia 10

lutego 1998 r. wnioskodawca domagał się ustalenia podstawy jego emerytury od dochodu, jaki uzyskał w latach 1968-1975.

Kasacja jest szczególnym środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle prawnym i ograniczonym zakresie przedmiotowym, podmiotowym i czasowym, a Sąd

Najwyższy nie jest sądem powszechnym zwykłej trzeciej instancji. Oznacza to, że nie

w każdej sprawie zakończonej wyrokiem (postanowieniem) sądu drugiej instancji

przysługuje ten środek odwoławczy. Na mocy art. 393 pkt 1 KPC kasacja nie przysługuje w sprawach o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa od pięciu tysięcy złotych. Do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia

stosuje się odpowiednio przepisy o wartości przedmiotu sporu co oznacza, że w

sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się – stosownie do art. 22 KPC –

wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma świadczeń za jeden rok.

Sąd Najwyższy w swym publikowanym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał,

że w postępowaniu kasacyjnym, w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, w których przedmiotem sporu jest wysokość świadczenia stosuje się przepis

art. 393 pkt 1 KPC. Wartością przedmiotu zaskarżenia w tych sprawach jest więc

roczna różnica pomiędzy wysokością dochodzoną, a wysokością pobieranego

(ustalonego) świadczenia. Przewidziane w art. 3935 KPC uprawnienie Sądu drugiej

instancji odrzucenia niedopuszczalnej kasacji oznacza, że Sąd ten powinien sprawdzić również wskazaną w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia. W postanowieniu

z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98 Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że skoro

warunkiem dopuszczalności kasacji w sprawach o świadczenie jest wartość przedmiotu zaskarżenia, to Sąd drugiej instancji jest zobowiązany do jej sprawdzenia. Brak

kontroli w tym zakresie prowadziłby do dowolności ustalenia wartości przedmiotu

zaskarżenia i nadużywania kasacji. Porównanie wysokości świadczenia żądanego i

przyznanego jest jak najbardziej uprawnionym sposobem ustalenia dopuszczalności

kasacji z uwagi na art. 393 pkt 1 KPC (OSNAPiUS 1999 r. nr 8, poz. 291).

Wykonując wydane w trybie art. 130 § 1 KPC zarządzenie uzupełnienia kasacji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, pełnomocnik wnioskodawcy

podał jedynie żądaną kwotę bez określenia sposobu jej obliczenia. Sąd Najwyższy

zauważa, że określenie w art. 3932 KPC kręgu osób uprawnionych do wniesienia

kasacji jednoznacznie wskazuje, że intencją ustawodawcy było zapewnienie temu

środkowi odwoławczemu odpowiednio wysokiego, profesjonalnego poziomu, a także

ochronę Sądu Najwyższego przed lawiną nieporadnie zredagowanych skarg kasacyjnych (tak w postanowieniach: z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/98 - OSNC 1998

z. 3, poz. 40, z dnia 11 listopada 1998 r., II UKN 309/98). Skład orzekający w pełni

podziela ten pogląd. Konieczność wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia należy do rygorów formalnych, które art. 3933 KPC przewiduje dla tego szczególnego

pisma procesowego, jakim jest kasacja. Jest oczywiste, a przynajmniej powinno być,

dla osób wykonujących zawód adwokata (radcy prawnego), że przy wniesieniu kasacji w sprawie o podwyższenie świadczenia emerytalno-rentowego nie jest wystarczające podanie jako wartości przedmiotu zaskarżenia arbitralnie żądanej kwoty lecz

należy również określić sposób jej obliczenia. W rozpatrywanej kasacji należało

wskazać wysokość podstawy wymiaru emerytury, jakiej domagał się wnioskodawca

oraz matematyczne obliczenia, których wynikiem była wysokość żądanego świadczenia. Uprawnienie sądu drugiej instancji do dokonania sprawdzenia podanej wartości przedmiotu zaskarżenia oznacza obowiązek skontrolowania zarówno danych

stanowiących podstawę jej określenia, jak i samego sposobu obliczenia, natomiast

nie nakłada na ten sąd obowiązku samodzielnego ustalenia tej wartości, na podstawie materiału stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Określenie, na wezwanie o

uzupełnienie braków kasacji, wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób uniemożliwiający sądowi jej sprawdzenie nie odpowiada wymaganiu powołanego art. 393 3

KPC co oznacza, że na podstawie art. 130 § 2 w związku z art. 393 5 KPC Sąd drugiej instancji powinien był odrzucić kasację. Wobec stwierdzenia niedopuszczalności

kasacji z przyczyny wyżej omówionej Sąd Najwyższy poza swymi rozważaniami pozostawił zagadnienie niedopuszczalności pisma z dnia 6 maja 1999 r., wniesionego

po upływie terminu z art. 3934 KPC, nazwanego przez pełnomocnika uzupełnieniem

kasacji.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 8 § 1 KPC

orzekł jak w sentencji postanowienia.