II UKN 262/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 11 maja 2001 r.

II UKN 262/00

Przewodniczący SSN Beata Gudowska (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2001 r. sprawy z wniosku

Floriana P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi

w K. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek kasacji

wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 30 grudnia

1999 r., sygn. akt III AUa (...) oddala kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 grudnia 1999 r. Sąd Apelacyjny w (...) oddalił

apelację Floriana P. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 1 czerwca 1999 r.,

potwierdzając brak jego prawa do renty z powodu braku niezdolności do

pracy.

W kasacji wniesionej od tego wyroku, opartej na podstawie naruszenia

prawa materialnego - przepisów art. 23 ust. 1 i 3, art. 24 i art. 32 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) skarżący zarzucił “błędne

przyjęcie, że nie spełnia wymogów do przyznania renty inwalidzkiej,

mimo że ustalone przez biegłych schorzenia zagrażają jego zdrowiu, a

nawet życiu przy wykonywaniu pracy fizycznej, a także przez przyjęcie,

że powód może przekwalifikować się zawodowo”. Opierając się

natomiast na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. 233 §

1 KPC), skarżący twierdził, że przy ocenie dowodów nie zostały

uwzględnione rozbieżności w wynikach badań lekarskich i zapisach w

książeczce zdrowia, jak też Sąd nie wziął pod uwagę niemożności

zmiany kwalifikacji zawodowych w jego wieku. W konsekwencji skarżący

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny w (...).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kontrola kasacyjna, przeprowadzona przez Sąd Najwyższy w niniejszej

sprawie wykazała, że Sąd drugiej instancji rozpoznał sprawę wnikliwe i

wysnuł właściwe, prawidłowe wnioski z zebranego w postępowaniu przed

pierwszą instancją materiału. Dokonał ich weryfikacji w świetle wyników

dowodów z opinii biegłych o specjalnościach odpowiednich do schorzeń i

skarg podmiotowych ubezpieczonego (z zakresu ortopedii, neurologii

oraz chorób wewnętrznych). Oceniając zaś materiał zebrany w sprawie,

Sąd

Apelacyjny

szczegółowo

uzasadnił,

dlaczego

oparł

swe

rozstrzygnięcie na dowodach przeprowadzonych przez Sąd pierwszej

instancji, nie znajdując podstaw do kwestionowania ich oceny na gruncie

art. 233 § 1 KPC. Wskazał, dlaczego podzielił ocenę lekarską zawartą we

wspólnej opinii biegłych, powołując się na obiektywne wyniki badania

przedmiotowego, analizę dokumentacji medycznej oraz zaufanie do

wysokich kwalifikacji biegłych.

W ocenie Sądu Najwyższego postępowanie Sądu drugiej instancji było

właściwe i na jego podstawie Sąd ten wysnuł usprawiedliwione wnioski,

opierając się na własnym przekonaniu i wszechstronnym rozważeniu

zabranego materiału, bez przekraczania granic swobodnej oceny

zakreślonej w art. 233 § 1 KPC. Należy zarazem podkreślić, co

wielokrotnie znalazło już wyraz w judykaturze Sądu Najwyższego, że ze

względu na pełną autonomię sądów orzekających w zakresie oceny

dowodów, można ją podważyć wyjątkowo, tylko wówczas, gdy pozostaje

w rażącej sprzeczności z wynikami postępowania dowodowego lub

zasadami logiki albo życiowego doświadczenia. O takiej sprzeczności w

rozpoznawanej sprawie nie może być mowy.

Uzasadnienie podstawy kasacyjnej z art. 3931 pkt 1 KPC, ramach której

wskazano przepisy art. 23 i 24 i 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz.

267 ze zm.), nie zostało powiązane z wywodem jurydycznym, lecz

sprowadziło się do prezentowania przez skarżącego własnej wersji stanu

faktycznego, przez odwoływanie się do faktu niezdolności do pracy, który

w postępowaniu dowodowym nie znalazł potwierdzenia. Mając to na

względzie, należy stwierdzić, że Sąd drugiej instancji nie popełnił błędu,

odmawiając zastosowania wskazanych w kasacji przepisów, gdyż

ustalony stan faktyczny nie odpowiada ich hipotezie.

W obowiązującej od dnia 1 września 1997 r., z mocy ustawy z dnia 28

czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym

i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100, poz. 461), wersji oceny

ryzyka

ubezpieczonego

związanego

z

niezdolnością

do

pracy,

ustawodawca wprowadził istotną zmianę będącą wyrazem nowej

aksjologii prawa rentowego. W definicji niezdolności do pracy dał wyraz

powiązaniu prawa do renty z rzeczywistą utratą zdolności do pracy lub

znacznym jej ograniczeniem, przy uwzględnieniu możliwości i sprawności

niezbędnych do dalszego zaangażowania w procesie pracy. Tym samym

nie nawiązał do wcześniejszego określenia inwalidztwa jako niezdolności

do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia, lecz do potencjalnej

przydatności zawodowej. W konsekwencji tych zmian, według art. 23

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w nowym

brzmieniu, o niezdolności do pracy nie decyduje już biologiczny stan

kalectwa lub choroby, nie mający wpływu na zdolność do pracy, lecz

koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania

się do innego zawodu. Możliwość przekwalifikowania zawodowego

powoduje natomiast stwierdzenie braku przesłanki niezdolności do pracy

i prawa do renty z tytułu tej niezdolności, aczkolwiek warunkuje prawo do

renty szkoleniowej. Dotychczas używane pojęcie niezdolności do

wykonywania zatrudnienia zostało zastąpione przez “niezdolność do

wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji”. Nie

ma już więc uściślenia, do czego należy odnosić określenie rodzaju i

charakteru dotychczas wykonywanej pracy, bowiem chodzi o zdolność, a

więc

potencjalną

możliwość

wykonywania

zatrudnienia

przy

uwzględnieniu stopnia naruszenia sprawności organizmu, możliwości

przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji

oraz celowości przekwalifikowania zawodowego z uwagi na rodzaj i

charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i

predyspozycje psychofizyczne.

W

konsekwencji

więc,

brak

możliwości

wykonywania

pracy

dotychczasowej nie jest wystarczający do stwierdzenia częściowej

niezdolności do pracy w sytuacji, gdy jest możliwe podjęcie innej pracy w

swoim zawodzie, bez przekwalifikowania lub przy pozytywnym rokowaniu

co do możliwości przekwalifikowania zawodowego. Inaczej mówiąc,

niezdolność do wykonywania pracy dotychczasowej jest warunkiem

koniecznym ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy ale

nie jest warunkiem wystarczającym, jeżeli wiek, poziom wykształcenia i

predyspozycje psychofizyczne usprawiedliwiają rokowanie, że mimo

upośledzenia organizmu możliwe jest podjęcie innej pracy w tym samym

zawodzie albo po przekwalifikowaniu zawodowym (por. wyrok z dnia 25

listopada 1998 r.. II UKN 326/98 OSNAPUS 2000/1, poz 36; z dnia 10

czerwca 1999 r.. II UKN 675/98 OSNAPUS 2000/16, poz. 624; z dnia 30

listopada 2000 r., II UKN 99/00, nie publikowany oraz z dnia 10 maja

2000 r.. II UKN 533/99, nie publikowany).

Z przytoczonych powodów kasacja została oddalona na podstawie art.

39312 KPC.