II UKN 236/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 3 grudnia 1999 r.

II UKN 236/99

Wykonywanie przez pracownika w czasie zwolnienia lekarskiego usług w

ramach działalności gospodarczej jest inną pracą zarobkową w rozumieniu art.

18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U.

z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Jadwiga SkibińskaAdamowicz (sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1999 r. sprawy z wniosku

Stanisława B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o

zasiłek chorobowy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Rzeszowie z dnia 18 lutego 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 października 1998 r. oddalił odwołanie Stanisława B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w R. z dnia 31 lipca 1996 r. odmawiającej

przyznania wnioskodawcy zasiłku chorobowego za następujące okresy: od 24 kwietnia do 31 maja 1995 r., od 17 lipca do 4 listopada 1995 r. oraz od 12 grudnia do 21

grudnia 1995 r.

Sąd Wojewódzki ustalił, że wnioskodawca, zatrudniony w R. Zakładzie Energetycznym w R., prowadził również działalność gospodarczą w zakresie instalatorstwa elektrycznego. W czasie od 20 marca 1995 r. do 31 maja 1995 r. oraz od 17

lipca 1995 r. do 12 kwietnia 1996 r. wnioskodawca korzystał ze zwolnienia lekarskiego. Przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej zgłosił od 1 listopada 1995 r.

do 30 kwietnia 1996 r. Mimo korzystania ze zwolnienia lekarskiego wnioskodawca

wykonywał instalatorskie prace elektryczne. W czasie od 17 lipca 1995 r. do 8

kwietnia 1996 r. podpisał bowiem wnioski o sprawdzenie urządzeń elektrycznych

oraz protokoły odbioru robót, opatrzone datami: 16 sierpnia 1995 r., 23 października

1995 r., 3 listopada 1995 r. oraz 19 grudnia 1995 r. Sąd pierwszej instancji ustalił

ponadto, że pracodawca wnioskodawcy, tj. R. Zakład Energetyczny, rozwiązał z nim

umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków

pracowniczych, polegającego na wykorzystywaniu zwolnienia niezgodnie z jego

przeznaczeniem, zaś Sąd Rejonowy w Mielcu wyrokiem z dnia 11 marca 1998 r. [...],

oddalił powództwo o przywrócenie do pracy. Postępowanie we wskazanej sprawie

potwierdziło fakt prowadzenia przez wnioskodawcę działalności usługowej w okresie

nie tylko zwolnienia lekarskiego, ale także w czasie formalnie zgłoszonej przerwy w

działalności gospodarczej.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. oddalił apelację wnioskodawcy opartą na zarzucie błędnego ustalenia przez Sąd Wojewódzki

istotnych okoliczności faktycznych, zwłaszcza tego, że wnioskodawca wykonywał

usługi elektryczne podczas zwolnienia lekarskiego, podczas gdy faktycznie wykonywał je brat szwagra wnioskodawcy – Zbigniew S.

Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Rejonowego i podkreślił, że istota

usług instalacyjno-elektrycznych polega na tym, że obejmują one nie tylko montaż

urządzeń, lecz także sporządzenie stosownej dokumentacji technicznej i kontrolnej.

Wnioskodawca bowiem podpisując wnioski i protokoły odbioru robót, stwierdzał każdorazowo sprawność urządzeń i poprawność wykonywanej usługi, przyjmując tym

samym odpowiedzialność za fachowość wykonanych prac. Jest to element, który

wskazuje nie tylko na osobiste zaangażowanie w wykonywaną pracę, ale także na

rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej w okresach spornych.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że w aktach sprawy [...] Sądu Rejonowego w

Mielcu znajduje się obszerny materiał dowodowy, z którego wynika, że wnioskodawca nie tylko podpisywał dokumenty, ale osobiście wykonywał np. prace w Zakładzie

Drzewnym w C., które polegały na wykonaniu prowizorycznego oświetlenia terenu

tego zakładu oraz na zamontowaniu skrzynki na słupie i połączeniu jej kablem o

długości 120 m z instalacją znajdującą się w zakładzie. Także świadek Zbigniew S.

zeznał, że całość wymienionych prac wykonał skarżący. Ponadto wnioskodawca wykonywał prace przy instalacji elektrycznej w obiekcie należącym do Edwarda B. W

ocenie Sądu Apelacyjnego, jeżeli wnioskodawca, zatrudniony w R. Zakładzie Ener-

getycznym na stanowisku elektromontera linii, był niezdolny do pracy i korzystał ze

zwolnienia lekarskiego, to wykonywanie w czasie tego zwolnienia innych czynności

wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej, jest równoznaczne z wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem. Powoduje

to utratę prawa do zasiłku chorobowego w myśl art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.).

W kasacji od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 i §

2 oraz art. 328 § 2 KPC wskutek nierozważenia w sposób wszechstronny materiału

dowodowego, a zwłaszcza pominięcie dowodu z zeznań świadka Zbigniewa S., Janusza M., Adama M., Krystyny M. oraz Zenona S., którzy mogliby udzielić informacji

co do tego, czy wnioskodawca pracował w okresie pobierania zasiłku chorobowego

w 1995 r. Naruszenie wymienionych przepisów polegało również na nieustosunkowaniu się do tego, „dlaczego Sąd odmówił wiary zeznaniom w/w świadków, za wyjątkiem Zbigniewa S. oraz do dokumentacji technicznej potwierdzającej, że wnioskodawca wykonywał prace w 1994 r., a w 1995 r. podpisał tylko protokoły odbioru”,

które nie były związane z koniecznością wykonywania pracy.

Poza tym wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17

grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa polegające na przyjęciu, że samo zarejestrowanie działalności gospodarczej w okresie od 24 kwietnia do 31 maja 1995 r. wyczerpywało

przesłanki pozbawienia skarżącego zasiłku chorobowego według wymienionego

przepisu. W konkluzji więc wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku

Sądu Wojewódzkiego z dnia 29 października 1998 r. i przekazanie sprawy Sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy nie uwzględnił kasacji z następujących przyczyn:

Wbrew stanowisku wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny nie naruszył art. 233 § 1 i §

2 oraz art. 328 § 2 KPC wskutek jakoby pominięcia zeznań wymienionych w kasacji

świadków i niewskazania przyczyn, dla których odmówił im wiary. Sąd Apelacyjny nie

przeprowadzał bowiem w ogóle dowodu ze świadków, tak samo jak nie przeprowadzał tego dowodu Sąd Wojewódzki w Rzeszowie. Z tego powodu nietrafny jest zarzut

skarżącego, że Sąd drugiej instancji nie ustosunkował się do zeznań świadków i tym

samym nie rozważył wszechstronnie materiału dowodowego. Obowiązek oceny dowodów z punktu widzenia ich wiarygodności i mocy dowodowej odnosi się – w myśl

art. 235 KPC – do dowodów przeprowadzonych przez sąd orzekający i przed tym

sądem, jak również do dowodów, których przeprowadzenie zlecił sąd orzekający jednemu ze swych członków (sędziemu wyznaczonemu) albo innemu sądowi (sądowi

wezwanemu). Ponadto trzeba zaznaczyć, że powód nie zgłaszał wniosku o dopuszczenie dowodu ze świadków, wobec czego zarzut, że Sąd Apelacyjny „pominął dowód z zeznań Zbigniewa S., Janusza M., Adama M., Krystyny M. i Zenona S.”, jest

bezpodstawny. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 233 § 2 KPC. Przepis

ten stanowi, że sąd ocenia – w ramach oceny mocy i wiarygodności dowodów – jakie

znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom

stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu. Jeżeliby więc odnieść ten zarzut do

strony pozwanej, to jest on także niezrozumiały, gdyż postępowanie strony pozwanej

nie polegało ani na odmowie przeprowadzenia dowodów, ani na utrudnianiu ich

przeprowadzenia.

Sąd Wojewódzki w ramach postępowania dowodowego przeprowadził dowód

z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Mielcu z dnia 11 marca 1998 r. w

sprawie [...] i uznał, że wyrok ten potwierdza trafność decyzji organu rentowego odmawiającej wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego za określone w tej decyzji

okresy. Z wskazanego wyroku wynikało bowiem, że Sąd Rejonowy oddalił roszczenie wnioskodawcy o przywrócenie do pracy, ponieważ ustalił, że w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego prowadził on w ten sposób usługi z zakresu instalatorstwa elektrycznego, że nie tylko kierował pracami, ale także sam je wykonywał.

Otrzymał też z tego tytułu wynagrodzenie. Wprawdzie przyczyna rozwiązania z wnioskodawcą umowy o pracę została sformułowana jako „nadużycie świadczeń z ubezpieczenia społecznego”, jednak jako istotną przesłankę tego zarzutu Sąd Rejonowy

ustalił fakt wykonywania przez powoda działalności zarobkowej w okresach korzystania ze zwolnienia lekarskiego, a nawet wtedy, gdy zgłosił przerwę w prowadzeniu

działalności gospodarczej.

Tak więc Sąd Apelacyjny nie popełnił błędu przyjmując za Sądem Wojewódzkim, że w okresach spornych skarżący prowadził działalność gospodarczą. Trzeba

natomiast uznać, że wykonywanie usług w ramach tej działalności jest „inną pracą

zarobkową” w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadcze-

niach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r.

Nr 30, poz. 143 ze zm.). Wbrew poglądowi skarżącego, „inną pracą zarobkową” w

znaczeniu przyjętym we wskazanym przepisie jest bowiem nie tylko praca fizyczna,

lecz mogą nią być także – jak w przedmiotowej sprawie – czynności polegające na

sprawdzaniu stanu usług i ich jakości, sporządzaniu dokumentacji technicznej i kontrolnej usług, wystawianiu wniosków o przyjęcie robót itp.

Nie można również podzielić zarzutu skarżącego, że zaskarżony wyrok naruszył art. 18 ust. 1 wymienionej ustawy wskutek jakoby przyjęcia, że samo zarejestrowanie działalności gospodarczej w okresie od 24 kwietnia do 31 maja 1995 r. wyczerpywało przesłanki pozbawienia go prawa do zasiłku chorobowego przewidziane

w tym przepisie. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyraził

bowiem takiego stanowiska, lecz jednoznacznie stwierdził, że faktyczne prowadzenie

działalności gospodarczej przez wnioskodawcę było przyczyną oddalenia jego apelacji i uznania, że odmowa przyznania mu prawa do zasiłku chorobowego przez organ

rentowy była zgodna ze stanem faktycznym i prawnym.

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił kasację (art. 39312 KPC).