II UKN 21/96 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 6 grudnia 1996 r.

II UKN 21/96

Prezes zarządu spółdzielni odwołany ze stanowiska z przyczyn organizacyjnych - zmniejszenia zatrudnienia w tym ograniczenia liczby członków

zarządu - może nabyć prawo do wcześniejszej emerytury.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA:

Mieczysław Bareja (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 1996 r. sprawy z wniosku

Wincentego S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A. o wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychOddział w A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 1996 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 lutego 1991 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A.

stwierdził prawo do wcześniejszej emerytury Wincentego S., urodzonego 10 października 1931 r., od dnia 1 maja 1991 r., to jest od dnia rozwiązania stosunku pracy z

przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ rentowy ustalił staż zatrudnienia

Wincentego S. w rozmiarze 43 lat i 16 dni. W wyniku kontroli akt emerytalnych, organ

rentowy wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z dnia 11 września 1995 r. [...] z

dniem 1 listopada 1995 r. wstrzymał wypłatę wcześniejszej emerytury. Zdaniem organu

rentowego decyzja stwierdzająca prawo do wcześniejszej emerytury była wynikiem

błędnej oceny prawnej stanu faktycznego, a w szczególności błędnie wówczas przyjęto,

że rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło wskutek przyczyn

dotyczących zakładu pracy w rozumieniu art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989

r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Wnioskodawca był kierownikiem zakładu pracy, zakład pracy nie został zlikwidowany, ani też nie ogłoszono jego upadłości, nie uległo likwidacji stanowisko jakie

wnioskodawca zajmował. Zatem, skoro redukcja zatrudnienia nie dotyczyła stanowiska

zajmowanego przez wnioskodawcę, to rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nie

nastąpiło z przyczyn określonych w wyżej wskazanym przepisie. W tych warunkach

zastosowanie wobec wnioskodawcy przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla

pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4,

poz. 27) nie było i nie jest możliwe. W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego Wincenty S.

wnosił o zmianę decyzji organu rentowego i przyznanie prawa do wcześniejszej

emerytury. Powoływał się na to, że ze stanowiska Prezesa Zarządu Spółdzielni

Mieszkaniowej "Ś." w E. został odwołany z przyczyn organizacyjnych związanych ze

zmniejszeniem stanu zatrudnienia w pionie zarządzania, a zatem z przyczyn

dotyczących zakładu pracy.

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku zmienił decyzję organu rentowego i stwierdził

prawo Wincentego S. do wcześniejszej emerytury, w tym prawo do wypłaty tej emerytury nadal od dnia wstrzymania, to jest od 1 listopada 1995 r. W motywach wyroku,

wskazując na różnice pomiędzy kierownikiem zakładu pracy, a funkcją kierowniczą w

zarządzie spółdzielni, wynikające z prawa spółdzielczego, Sąd Wojewódzki z różnic

tych wywodzi odmienność sytuacji w sprawie. Stwierdzając, że w Spółdzielni Mieszkaniowej "Ś." doszło do zmian organizacyjnych w zarządzie, polegających na zmniejszeniu liczby członków zarządu z czterech do trzech osób zatrudnionych na etatach,

Sąd Wojewódzki uznał, że rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło

wskutek zmian organizacyjnych przeprowadzonych w zakładzie pracy, mających na

celu zmniejszenie zatrudnienia, a zatem rozwiązanie to nastąpiło z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy

oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.).

W tej sytuacji, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w pełni uzasadnione było zastosowanie przez organ rentowy § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz.

27), zaś wznowienie postępowania przez organ rentowy i wstrzymanie wypłaty wcześniejszej emerytury nie było zasadne.

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku rewizję organu rentowego oddalił w pełni podzielając

ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd Wojewódzki.

Od wyroku tego kasację wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A.

Zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla

pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4,

poz. 27), wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku lub jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku lub Sądowi

Wojewódzkiemu w Białymstoku. Skarżący wywodził, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "Ś."

w E. nadal istnieje i nadal istnieje stanowisko prezesa Zarządu Spółdzielni, a zatem,

skoro nie został zlikwidowany zakład pracy i nie uległo likwidacji stanowisko kierownika

jakie zajmował wnioskodawca, to nie można przyjmować, że rozwiązanie umowy z

wnioskodawcą nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy określonych w art. 1

ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. W sprawie bezsporne jest, że w Spółdzielni Mieszkaniowej "Ś." w E. doszło do zmian organizacyjnych w zarządzie Spółdzielni. Kierując

się względami ekonomicznymi zmniejszono skład osobowy Zarządu Spółdzielni z czterech do trzech osób, odpowiednio dzieląc obowiązki pomiędzy członków Zarządu.

Zmiana ta została przyjęta uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 25 stycznia

1991 r. Uchwała Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 31 stycznia 1991 r. w przedmiocie

odwołania wnioskodawcy z funkcji prezesa Zarządu Spółdzielni wprost stwierdza

odwołanie Wincentego S. z tej funkcji z przyczyn organizacyjnych [...].

Przyczynę odwołania z funkcji prezesa stanowiły zmiany organizacyjne uzasadnione względami ekonomicznymi, dotyczące zakładu pracy. Zatem odwołanie

wnioskodawcy z funkcji prezesa Zarządu Spółdzielni i związane z tym rozwiązanie

umowy o pracę nie nastąpiło z przyczyn dotyczących pracownika, nie było następstwem

ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (art. 52 KP) czy też negatywnej oceny

pracy pracownika, względnie jego dalszej przydatności. Rozwiązanie umowy o pracę z

wnioskodawcą nastąpiło z powodu zmian organizacyjnych i zmniejszenia stanu

zatrudnienia, tak jak to ustalił Sąd Wojewódzki. Niewątpliwe, i wynika to wprost z

twierdzeń wnioskodawcy znajdujących potwierdzenie w sposobie postępowania

wnioskodawcy (złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę), odwołanie wnioskodawcy

było rezultatem wzajemnych uzgodnień. Fakt ten potwierdza także okoliczność, że

prezesem Zarządu Spółdzielni został jeden z dotychczasowych wiceprezesów i skład

Zarządu nie uległ zmianie, poza odejściem z pracy wnioskodawcy. Zasadnie Sąd

Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny odwołały się do przepisów prawa spółdzielczego

dotyczących pracowników spółdzielni, pełniących funkcje z wyboru i zakresu ich

obowiązków.

Decyzja w przedmiocie odwołania wnioskodawcy z funkcji prezesa nie należała

do wnioskodawcy; to nie wnioskodawca podejmował decyzje wiążące w przedmiocie

zmniejszenia stanu zatrudnienia i zmian organizacyjnych w zakładzie pracy.

Wnioskodawca został odwołany z funkcji prezesa i rozwiązano z nim umowę o pracę z

przyczyn wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Zatem spełnione zostały warunki

określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26

stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z

pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), od których zależy

prawo wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury. Zarzut kasacji byłby zasadny, gdyby

decyzje wiążące dotyczące zmian organizacyjnych i osobowych mógł podejmować sam

wnioskodawca. Teza leżąca u podstaw kasacji, iż kierownik zakładu pracy może nabyć

prawo do wcześniejszej emerytury z powodu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn

dotyczących zakładu pracy tylko w przypadku likwidacji zakładu pracy lub ogłoszenia

upadłości zakładu pracy, jest trafna, ale w odniesieniu do tych zakładów pracy, w których decyzje o zmniejszeniu zatrudnienia i ich realizacja należą do kierownika zakładu

pracy.

Z tych wszystkich przyczyn uznając kasację za niezasadną stosownie do art.

393 KPC orzeczono jak w sentencji.