II UKN 170/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 10 stycznia 2001 r.

II UKN 170/00

Przewodniczący SSN T. Romer (sprawozdawca)

Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Maria Tyszel

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2001 r. sprawy z

wniosku T. S. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi Regionalnemu w R. o rentę inwalidzką rolniczą na skutek

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22

grudnia 1999 r., sygn. akt III AUa (…) oddala kasację.

Uzasadnienie

T. S. wniosła do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

R. odwołanie od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Rolników - Oddziału Regionalnego w R. z dnia 20 kwietnia 1998 r., którą

odmówiono jej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (t.j. Dz.U. z 1998 r.

Nr 7, poz. 25 ze zm.) dalszych uprawnień do renty rolniczej ze względu

na stwierdzony przez komisję lekarską brak niezdolności do pracy w

gospodarstwie rolnym. W decyzji zawiadomiono wnioskodawczynię, że

na podstawie art. 22 ust. 3 wspomnianej ustawy, świadczenie będzie

wypłacane jeszcze przez okres roku od dnia odzyskania zdolności do

pracy w gospodarstwie rolnym, albowiem zaprzestała prowadzenia

działalności rolniczej.

Sąd Okręgowy rozpoznając odwołanie dopuścił dowód z opinii biegłych

lekarzy sądowych laryngologa, chirurga, dwóch neurologów i psychiatry.

Wobec zgodnego stanowiska biegłych co do tego, że rozpoznane,

aczkolwiek liczne, schorzenia, nie powodują długotrwałej niezdolności do

pracy w gospodarstwie rolnym, Sąd pierwszej instancji oddalił odwołanie

T. S.

Sąd Apelacyjny w (…), po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni, w

której kwestionowała ona stanowisko biegłych, a w konsekwencji

domagała się zmiany wyroku Sądu Okręgowego jako wadliwego, oddalił

apelację.

W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji podkreślił, że przeanalizował

ustalenia Sądu Okręgowego, a szczególnie treść opinii biegłych.

Dysponowali oni dokumentacją lekarską, którą poddali wnikliwej analizie.

Znajdowała się tam ocena stanu zdrowia wnioskodawczyni z Centrum

Rehabilitacji Rolników w H., gdzie przebywała ona od 11 września 1998

r. do 4 października tego roku. Sąd Apelacyjny podkreślił, iż nie bez

znaczenia dla oceny zdolności do pracy T. S. w gospodarstwie rolnym,

była zgodność opinii biegłych ze stanowiskiem Komisji Lekarskiej KRUS.

Zaznaczył również, że przyznana wnioskodawczyni w 1995 r. renta

rolnicza

nie

była

rentą

stałą,

lecz

miała

charakter

okresowy.

Przysługiwała tylko przez czas długotrwałej niezdolności do pracy w

gospodarstwie rolnym. Sąd odwołał się do art. 22 ust. 1 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z treścią którego, renta

rolnicza okresowa przysługuje do czasu odzyskania przez osobę

uprawnioną zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Taka sytuacja

wystąpiła, według Sądu drugiej instancji, w rozpatrywanej sprawie.

W kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o uchylenie powyższego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

W kasacji zarzucono wyrokowi Sądu Apelacyjnego naruszenie przepisów

postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym

szczególnie naruszenie art. 382 w związku z art. 233 § 1 KPC.

Naruszenie tych przepisów, według wnoszącego kasację, sprowadza się

do

tego,

że

Sąd

drugiej

instancji

oceniając

stan

zdrowia

wnioskodawczyni pod kątem jej zdolności do pracy w gospodarstwie

rolnym oparł się na jednostkowych opiniach biegłych lekarzy sądowych i

wbrew treści art. 285 § 2 KPC, nie przeprowadził dowodu z łącznej opinii

biegłych lekarzy dla określenia czy wnioskodawczyni nie jest nadal

niezdolna długotrwale do pracy w gospodarstwie rolnym.

W kasacji zwrócono uwagę na to, że biegli lekarze w swojej opinii z dnia

5 listopada 1998 r. rozpoznali u wnioskodawczyni te same schorzenia,

które

stwierdził

Ubezpieczenia

u

niej

lekarz

Społecznego.

rzeczoznawca

Doszedł

on

Kasy

jednak

do

Rolniczego

całkowicie

odmiennych wniosków w zakresie oceny zdolności T. S. do pracy w

gospodarstwie rolnym, a mianowicie przyjął, iż jest ona długotrwale,

całkowicie niezdolną do pracy rolniczej.

W kasacji odwołano się też do tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21

maja 1997 r., II UKN 131/97 (bez podania adresu publikacyjnego), w

której Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że postępowanie dowodowe sąd II

instancji przeprowadza wówczas, gdy jest to celowe w okolicznościach

sprawy. Dotyczy to również dowodu z opinii biegłych.

Zdaniem pełnomocnika wnoszącego kasację, w opinii biegłych na której

oparł się Sąd wydając zaskarżony wyrok, i z którą podjęto w kasacji

polemikę, brak jest podstaw do wyciągnięcia jednoznacznych wniosków

co do kwestii zdolności wnioskodawczyni do pracy w gospodarstwie

rolnym.

Rozpatrując kasację Sąd Najwyższy rozważył co następuje:

Zarzuty kasacji dotyczące naruszenia przez Sąd Apelacyjny przy

ferowaniu zaskarżonego wyroku, wymienionych w kasacji przepisów

postępowania i to w dodatku w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na

wynik sprawy (art. 3931 § 2 KPC), nie są uzasadnione.

Sąd drugiej instancji w obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, wyjaśnił szczegółowo dlaczego uznał za trafne

wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego przed Sądem

pierwszej instancji oraz dokonane na podstawie tych wyników ustalenia.

Sąd Apelacyjny, podzielając wnioski Sądu Okręgowego, zwrócił uwagę

na opinię biegłego neurologa, który stwierdził poprawę w stanie zdrowia

wnioskodawczyni w stosunku do roku 1995, a ponadto podkreślił

agrawacyjno-demonstracyjne zachowanie T. S. podczas badania. Tym

samym nie jest prawdziwe twierdzenie kasacji, iż w stosunku do stanu

zdrowia stwierdzonego przez biegłych, w porównaniu z orzeczeniem

wydanym

przed

organem

rentowym,

na

podstawie

którego

wnioskodawczyni pobierała przez pewien czas rentę rolniczą, nie

nastąpiły żadne zmiany oraz, iż Sąd drugiej instancji nie zajął się w ogóle

oceną zmian w stanie zdrowia wnioskodawczyni.

Sąd Najwyższy zauważa, iż Sąd drugiej instancji rozpatrzył wszelkie

wywody apelacji skierowane przeciwko ustaleniom faktycznym zawartym

w wyroku Sądu pierwszej instancji, czemu dał wyraz w szczegółowym

uzasadnieniu swego wyroku.

Co do zarzutu kasacji odnoszącego się do naruszenia art. 382 KPC,

zgodnie z treścią którego sąd drugiej instancji orzeka na podstawie

materiału zebranego w toku postępowania w pierwszej instancji oraz w

postępowaniu apelacyjnym, Sąd Najwyższy zauważa, iż jest regułą, że

sąd drugiej instancji opiera się na materiale zebranym w sądzie niższym i

nie powtarza przeprowadzonych przed tym sądem dowodów. W

orzeczeniu z 23 lutego 1998 r. III CKN 284/97 (nie publikowane), Sąd

Najwyższy stwierdził, że gdy sąd drugiej instancji nie uzupełnia

postępowania dowodowego, ani - po rozważeniu zarzutów apelacyjnych nie znajduje przesłanek do zakwestionowania ustaleń faktycznych

orzeczenia pierwszej instancji, może, tak jak to ma miejsce w niniejszej

sprawie, przyjąć te ustalenia za podstawę faktyczną swego orzeczenia.

Nie można także podzielić zarzutu kasacji co do naruszenia przez Sąd

Apelacyjny art. 285 § 2 KPC. Przepis ten stanowi jedynie o tym, że biegli

mogą złożyć opinię łączną. Wbrew treści tego przepisu, który ma

charakter fakultatywny, kasacja wydaje się nadawać mu charakter

obligatoryjny i wyprowadza wadliwy wniosek sprowadzający się do

postawienia Sądowi drugiej instancji zarzutu naruszenia tego przepisu.

Niezależnie od tego, kasacja wbrew obowiązkowi, jaki na nią nakłada art.

393 KPC, nie wykazała jednocześnie w jaki sposób nie zastosowanie art.

285 KPC mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy.

W orzeczeniu z 6 września 1982 r., II URN 124/82 (nie publikowane) Sąd

Najwyższy wyjaśnił, iż brak jest podstaw do formułowania ogólnej tezy,

że przepisy postępowania wymagają, aby biegli - jeżeli zachodzi

potrzeba zasięgnięcia opinii kilku biegłych - zawsze składali jedną

wspólną opinię. W rozpatrywanej sprawie, opinie wszystkich biegłych

specjalistów były zgodne co do tego, że wnioskodawczyni nie jest

całkowicie

niezdolną

do

pracy

w

gospodarstwie

rolnym,

a

w

konsekwencji utraciła prawo do renty rolniczej. Wobec takich opinii nie

można skutecznie zarzucić Sądowi Apelacyjnemu, iż naruszył w sposób

istotny, mogący mieć wpływ na wynik sprawy przepisy postępowania,

skoro nie przeprowadził z urzędu dowodu z opinii łącznej biegłych

lekarzy.

Kierując się przytoczonymi wyżej względami Sąd Najwyższy kasację

oddalił.