II UKN 130/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 23 września 1999 r.

II UKN 130/99

Związek zdarzenia z pracą (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r.

o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jednolity

tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) zostaje zerwany wówczas, gdy pracownik bez prawnego usprawiedliwienia nie wykonuje pracy. Nie dotyczy to

jednak krótkotrwałych przerw pozostających w związku z wykonywanymi normalnie czynnościami.

Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 września 1999 r. sprawy z powództwa Stanisława H. przeciwko Zakładowi Budżetowemu Gospodarki Komunalnej

i Mieszkaniowej w O. o ustalenie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 22

października 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 17 marca 1998 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Lubaniu

oddalił powództwo Stanisława H. przeciwko Zakładowi Budżetowemu Gospodarki

Komunalnej i Mieszkaniowej w O. o uznanie zdarzenia z dnia 11 marca 1996 r. za

wypadek przy pracy, ustalając, że w dniu tym powód nie świadczył pracy, stąd też

doznane przez niego złamanie nogi około godziny 700 na ulicy M. w O., nie pozostawało w związku z pracą. Powód nie wykazał także, że wykonywał czynności w interesie pracodawcy, co wyklucza uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy – art. 6

ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po ponownym rozpoznaniu sprawy, bowiem

pierwszy wyrok Sądu Rejonowego w tej sprawie (z dnia 19 marca 1999 r. [...]) został

uchylony przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu (wyrok z dnia 16 października 1997 r. [...].

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 22 października

1998 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok, uznając zdarzenie za wypadek przy pracy. W

ocenie Sądu Wojewódzkiego w dniu 11 marca 1996 r. powód przystąpił do wykonywania swoich czynności o godzinie 500 rano – był zamiataczem ulic – odśnieżając

ulicę i przystanki autobusowe, Doznany w takich okolicznościach uraz jako związany

z wykonywaniem pracy, jest wypadkiem przy pracy.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją pozwany i zarzucając naruszenie prawa

materialnego – art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. – przez błędną wykładnię,

oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 382, 328 § 2, 233 § 1 KPC - wniósł o

jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego Sąd Wojewódzki nie prowadził postępowania dowodowego, a swojej odmiennej oceny zebranego przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego, nie uzasadnił w sposób należyty, w szczególności nie ustosunkował się

do zeznań wszystkich świadków.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja nie zawiera uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim nie jest trafny

podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 382 KPC. Przepis ten wskazuje, że sąd

drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Nie oznacza to, że sąd drugiej instancji jest zobligowany do uzupełniania postępowania dowodowego, nie uniemożliwia

on również czynienia przez sąd apelacyjny (rozpoznający apelację) odmiennych niż

sąd pierwszej instancji ustaleń, także bez uzupełniania postępowania dowodowego.

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999 r. (III CZP 59/98 OSNC

1999 z. 7-8, poz. 124) Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji może zmienić

ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji

bez przeprowadzania postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, poza szczególnymi okolicznościami.

Odnosząc to do okoliczności sprawy, należy zauważyć, że Sąd Wojewódzki

nie dopatrzył się sprzeczności w zeznaniach powoda oraz świadka Stefana K. w

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy fragmentach, w tym dotyczących rozpoczęcia

pracy i okoliczności, w jakich doszło do przerwania pracy przez powoda wobec potrzeby powrotu po klucze do targowiska. Trafnie też Sąd Wojewódzki stwierdził, że

odstąpienie od odśnieżania i udanie się po klucze do targowiska nie oznacza zerwania więzi z pracą. Skoro powód był zobowiązany do otwarcia targowiska o godzinie

700, to udając się po zapomniane klucze od targowiska działał w ramach wykonywanych czynności, nie zerwał więc związku z pracą. Nie można też skutecznie stawiać

zarzutu naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 328 § 2 KPC w związku z art. 391

KPC. Sporządzając uzasadnienie swego rozstrzygnięcia Sąd drugiej instancji wskazał jego podstawę faktyczną i prawną, a okoliczność, że szczegółowo nie odniósł się

do zeznań słuchanych w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji świadków,

którzy samego zdarzenia nie widzieli, mimo iż może świadczyć o pewnym naruszeniu zasad sporządzania uzasadnień, nie może być uznana za uchybienie mogące

mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ustaleniu, iż powód nie zerwał związku z pracą, nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca

1975 r. – poprzez jego błędną wykładnię. W sprawie nie budzi wątpliwości ani nagłość zdarzenia, ani jego zewnętrzna przyczyna, trafnie także Sąd Wojewódzki przyjął,

że w dniu zdarzenia (11 marca 1996 r. około godziny 500) powód wraz ze świadkiem

S.K. przystąpił do pracy przy odśnieżaniu ulicy i przystanków. Udając się do domu po

zapomniane klucze od bramy targowiska, powód nie zerwał związku z wykonywaną

pracą. Związek z pracą zostaje zerwany wówczas, gdy pracownik bez prawnego

usprawiedliwienia nie wykonuje pracy, nie dotyczy to jednak krótkotrwałych przerw

pozostających w związku z wykonywanymi normalnie czynnościami. Jedynie w

sytuacji gdy wypadek nastąpi w czasie, kiedy poszkodowany w okresie przeznaczonym na pracę, zachowuje się w sposób nie tylko nie wynikający z zakresu czynności,

ale wręcz z nimi sprzeczny, można mówić o zerwaniu związku z pracą. Przerwa w

pracy spowodowana udaniem się po zapomniane klucze, jako usprawiedliwiona doraźnymi potrzebami, nie może być traktowana jako zerwanie związku z pracą, powodujące uchylenie ochrony przewidzianej w art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej.

W sytuacji więc gdy podniesione w kasacji zarzuty okazały się nieuzasadnione

należało orzec jak w sentencji po myśli art. 39312 KPC.