II UKN 112/01 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 8 lutego 2002 r.

II UKN 112/01

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

(sprawozdawca), Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2002 r. sprawy z

wniosku Leszka F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o

rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, na skutek kasacji

wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2000 r.

[...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 14 grudnia 1999 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

C. wstrzymał wnioskodawcy Leszkowi F. dalszą wypłatę renty z tytułu choroby zawodowej wobec odzyskania zdolności do pracy.

Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 15 października 1999 r. [...]. Po przeprowadzeniu dowodu z dwóch opinii biegłych lekarzy

Sąd uznał, że choroba zawodowa nie powoduje niezdolności do pracy. Wydający

pierwszą opinię biegły z zakresu medycyny przemysłowej stwierdził, że wnioskodawca

jest nadal częściowo niezdolny do pracy a stan jego zdrowia nie uległ poprawie. Drugą

opinię wydali biegli z Instytutu Medycyny Pracy, którzy stwierdzili, że od daty ostatniego badania nastąpiła poprawa stanu zdrowia wnioskodawcy i obecnie stopień zaawansowania chorób narządu ruchu uznanych za chorobę zawodową nie powoduje

niezdolności do pracy. Sąd uznał za wiarygodną tą ostatnią opinię, gdyż zawiera ona

bardzo dokładną ocenę stanu zdrowia wnioskodawcy i została dokonana przez wyspecjalizowaną jednostkę.

W apelacji od tego wyroku wnioskodawca zarzucił, że Sąd bezkrytycznie oparł

się na opinii Zakładu Medycyny Pracy w Ł. pomijając bez podania motywów poprzednią opinię i nie ustosunkował się do potwierdzającej ją dokumentacji lekarskiej. W

związku z rozbieżnymi opiniami biegłych wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii

biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2000 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił apelację. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe

ustalenia Sądu pierwszej instancji oparte na opinii Instytutu Medycyny Pracy. Przemawia za tym fachowość placówki wydającej tę opinię. Wydanie opinii poprzedził dokładny wywiad chorobowy oraz badania ogólnolekarskie, ortopedyczne i radiologiczne

przeprowadzone przez specjalistów z zakresu medycyny przemysłowej oraz chirurgii

urazowej i ortopedii. Opinia zawiera fachowe, logiczne i przekonujące uzasadnienie

wniosków końcowych, które znajdują potwierdzenie w dokumentacji lekarskiej i przeprowadzonych badaniach. Zawarte w opinii rozpoznanie licznych zmian chorobowych

nie oznacza istnienia niezdolności do pracy, skoro nastąpiła poprawa w takim stopniu,

że wnioskodawca odzyskał zdolność do pracy.

Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca opierając kasację na podstawie naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2

KPC.) Naruszony został przepis art. 233 § 1 KPC przez pominięcie bez uzasadnienia

pierwszej opinii biegłego sądowego, przepis art. 286 KPC przez oparcie ustaleń na

pisemnej opinii w sytuacji gdy należało zażądać ustnego wyjaśnienia autorów opinii

względnie wydania opinii uzupełniającej oraz przepis art. 328 § 2 KPC przez brak

wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W związku z tymi zarzutami wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC w sposób wskazany w

kasacji. Sąd Apelacyjny na wstępie swoich rozważań wskazał podstawę prawną ustania prawa do świadczeń - art. 78 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), który ma zastosowanie, jeżeli zostanie stwierdzony brak niezdolności do pracy w rozumieniu art. 23

tej ustawy. W dalszej części uzasadnienia zajął się kwestią ustaleń faktycznych pod

kątem istnienia lub nieistnienia warunków określonych w powołanych przepisach. Naruszenie art. 328 § 2 KPC nastąpiło natomiast w związku z oceną dowodów, jakiej Sąd

powinien dokonać stosownie do zasad określonych w art. 233 § 1 KPC. Ten ostatni

przepis stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów na podstawie wszechstronnego materiału dowodowego. Wyraz tej oceny powinien się znaleźć w motywach

wyroku przy czym przepis art. 328 § 2 KPC wymaga nie tylko wskazania dowodów, na

których sąd się oparł, lecz także podania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazując przyczyny uznania za wiarygodną

opinię Zakładu Medycyny Pracy Sąd Apelacyjny powołał się na fachowość osób ją

sporządzających i dokładność przeprowadzonych badań. Nie wskazał natomiast żadnych powodów, dla których poprzednią opinię, sporządzoną przez biegłego z zakresu

medycyny przemysłowej, uznał za niewiarygodną. Nie została zakwestionowana ani

wiedza fachowa tego biegłego ani dokładność przeprowadzonych przez niego badań

oraz analizy dokumentacji. Nie zostało nawet wskazane czy błędy tej opinii występują

w rozpoznaniu zmian chorobowych czy w końcowych wnioskach. Słuszny jest zatem

zarzut, że ocena materiału dowodowego została dokonana bez wszechstronnego jego

rozważenia, co narusza przepis art. 233 § 1 KPC.

W przypadku wydania w sprawie dwu rozbieżnych w istotnych kwestiach opinii

lekarskich nieprawidłowością jest oparcie ustaleń na jednej z tych opinii bez wyjaśnienia sprzeczności. Sąd Apelacyjny, mimo zgłoszonych w apelacji zarzutów, tego nie

uczynił, czym naruszył przepis art. 286 KPC. Wymagane było wzajemne ustosunkowanie się autorów sprzecznych opinii do twierdzeń przeciwnych. W przypadku, gdy

rozbieżność poglądów na kwestie medyczne nie wynika z błędów lub niedokładności

występujących w jednej z opinii, argumentacja za przyjęciem jednego lub drugiego

stanowiska wymaga wiedzy fachowej. W takiej sytuacji dla rozstrzygnięcia sprawy potrzebne jest zażądanie trzeciej opinii biegłych, ustosunkowującej się do rozbieżnych

stanowisk.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uznając kasację za usprawiedliwioną na podstawie art. 39313 § 1 KPC uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.