II UKN 105/99 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 20 maja 1999 r.

II UKN 105/99

Nie można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że sąd

pominął środek dowodowy wskazany przez stronę, uznając go za nieistotny dla

rozstrzygnięcia sprawy albo, gdy strona nie zgłosiła go, nie przypisując mu

należytego znaczenia. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem

korygowaniu wszelkich nieprawidłowych orzeczeń, lecz tylko wzruszeniu

orzeczeń wydanych w warunkach określonych w art. 401 i 403 KPC.

Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Jan Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 1999 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wacława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o wznowienie postępowania w sprawie o rentę inwalidzką, na

skutek kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z

dnia 30 grudnia 1997 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d d a l i ć kasację.

Uzasadnienie

Wacław K. złożył dnia 1 grudnia 1997 r. skargę o wznowienie postępowania w

sprawie o rentę inwalidy wojennego, zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu z dnia 7 listopada 1996 r. [...]. Żądał uchylenia tego wyroku oraz wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia

12 czerwca 1996 r. [...] oddalającego jego odwołanie od decyzji organu rentowego

odmawiającej przyznania prawa do tej renty. Jako podstawę wznowienia podał wykrycie okoliczności faktycznych i środków dowodowych (art. 403 § 2 KPC), jakim jest

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1997 r. [...], „naprowadzający” go na

inny dowód istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, mianowicie akta Wojskowej Komendy

Uzupełnień w W. wraz ze znajdującą się w nich dokumentacją lekarską, z której wynika, że dnia 2 października 1957 r. został uznany za niezdolnego do służby wojskowej z powodu inwalidztwa. Zdaniem skarżącego przyczyną, która spowodowała, że

„nie zawnioskował wyraźnie przeprowadzenia dowodu” z wymienionych akt, było to,

że w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim i przed Sądem Apelacyjnym występował bez pomocy adwokata i nie zdawał sobie sprawy ze znaczenia, jakie ma ten

dowód dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 30 grudnia 1997 r. odrzucił skargę. Uznał, że skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia

przewidzianej w art. 403 § 2 KPC, ponieważ okoliczności faktyczne podane przez

wnioskodawcę nie mogłyby mieć wpływu na wynik sprawy, poza tym wnioskodawca

mógł z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W kasacji od powyższego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 i art.

403 § 2 KPC. Naruszenie powyższych przepisów polega na tym, że w postępowaniu

przed Sądami obu instancji wnioskodawca działał bez pełnomocnika procesowego, a

mimo to nie został pouczony o obowiązku przedstawienia wszystkich dowodów koniecznych dla poparcia żądania, co doprowadziło do pominięcia dowodu z akt Wojskowej Komendy Uzupełnień w W. zawierających stwierdzenie niezdolności do służby

wojskowej z powodu inwalidztwa. W związku z tym, w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1997 r. [...], dowód ten należy uznać jako „później wykryty”,

a zatem spełniający warunek określony w art. 403 § 2 KPC. Jednak Sąd Apelacyjny

okoliczności tej nie uwzględnił, wskutek czego wydając zaskarżone postanowienie

naruszył także wymieniony przepis. W konkluzji kasacji skarżący żądał uchylenia

zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żądanie wznowienia postępowania oparte na podstawie przewidzianej w art.

403 § 2 KPC jest dopuszczalne wtedy, gdy po zakończeniu postępowania, którego

dotyczy skarga, ujawniły się okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, z których

strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, a które mogłyby mieć

wpływ na wynik sprawy. Nie można zatem żądać wznowienia postępowania na tej

podstawie, że sąd pominął środek dowodowy wskazany przez stronę, uznając go na

przykład za nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy lub niewiarygodny, albo gdy sama

strona, nie przypisując mu należytego znaczenia, nie zgłosiła go. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem korygowaniu wszelkich nieprawidłowych orzeczeń, lecz tylko wzruszeniu orzeczeń zapadłych w wyniku nieważności postępowania

w rozumieniu art. 401 KPC lub orzeczeń wydanych na podstawie dokumentu przerobionego lub podrobionego albo gdy w późniejszym czasie został wykryty prawomocny wyrok dotyczący tego samego stosunku prawnego lub takie okoliczności faktyczne bądź środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, lecz strona

nie mogła z nich skorzystać, gdyż były jej nie znane (art. 403 KPC).

Wbrew stanowisku wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że złożona

przez niego skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i dlatego odrzucił ją stosownie do art. 410 § 1 KPC na posiedzeniu niejawnym. O spełnieniu wymagań stawianych skardze o wznowienie, w zakresie dotyczącym jej podstawy,

przewidzianych w art. 409 i art. 410 KPC, nie decyduje bowiem samo wskazanie

przepisu i sformułowanie tej podstawy w sposób odpowiadający przepisom Kodeksu

postępowania cywilnego, lecz ponadto wynik sprawdzenia przez sąd, czy twierdzenia

skargi mogą stanowić jej ustawową podstawę.

W rozpoznawanej sprawie, po dokonaniu czynności sprawdzających, Sąd

Apelacyjny prawidłowo uznał, że dowód w postaci orzeczenia lekarskiego z dnia 2

października 1957 r., znajdujący się w aktach Wojskowej Komendy Uzupełnień w W.,

nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia w rozumieniu art. 403 § 2 KPC,

gdyż w poprzednim postępowaniu strona o nim wiedziała i mogła z niego skorzystać.

Jest to również okoliczność niesporna, ponieważ wnioskodawca powoływał się na

nią zarówno w postępowaniu przed Sądami obu instancji w przedmiotowej sprawie,

jak i w sprawie o rentę inwalidzką wojenną z 1989 r. Nie jest więc trafny zarzut kasacji, że Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania z naruszeniem

art. 403 § 2 KPC.

Nie może również odnieść skutku zarzut dotyczący naruszenia art. 5 KPC. Z

przepisu tego wynika obowiązek sądu udzielania stronom występującym w sprawie

bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek i pouczeń dotyczących

czynności procesowych i ich następstw. Jednak uchybienie wymienionemu przepisowi, polegające np. na udzieleniu przez sąd niewłaściwych wskazówek i pouczeń,

wtedy mogłoby uzasadniać żądanie wznowienia postępowania, gdyby spowodowało

pozbawienie strony możności działania, czyli gdyby łączyło się z podstawą wznowienia przewidzianą w art. 401 pkt 2 KPC. Samodzielnie zaś powołanie art. 5 KPC w

postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania jest niewystarczające.

Z tych względów i stosownie do art. 3938 § 2 zdanie 1 i art. 39312 KPC Sąd

Najwyższy oddalił kasację jako nie zawierającą usprawiedliwionych podstaw.