II UK 75/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 75/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku M. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 października 2009 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 10 września 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

M. K. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 20

czerwca 2007 r., na podstawie której organ rentowy stwierdził, że nie została ona

objęta

obowiązkowymi

ubezpieczeniami

emerytalnymi,

rentowym

oraz

dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz Firmy „S." R. M.

Wyrokiem z 20 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że odwołująca się od 1 stycznia 2007 r.

wykonywała umowę zlecenia na rzecz firmy „Agencja " N. K. Z tego tytułu została

zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego oraz

dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Od 1 lutego 2007 r. podjęła ona także

wykonywanie umowy zlecenia w firmie „S.", która również zgłosiła ją do

obowiązkowego

ubezpieczenia

emerytalnego,

rentowego

i

dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego. W związku z powyższym 1 lutego 2007 r. odwołująca

się posiadała dwa tytuły ubezpieczenia z racji wykonywania umów zlecenia. W tym

stanie faktycznym organ rentowy 20 czerwca 2007 r. wydał zaskarżoną decyzję. W

tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 9 ust. 2

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że osoba

spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i

rentowym z kilku tytułów jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu,

który powstał najwcześniej. W sytuacji odwołującej się najwcześniej istniał tytuł

ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia z Firmie .Agencja” i z tego tytułu ZUS

słusznie objął ją obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Cytowany przepis

przewiduje,

obok

obowiązkowego,

możliwość

dobrowolnego,

na

wniosek

zleceniobiorcy, objęcia ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi, również z

pozostałych tytułów. Jednakże, nawet gdyby powódka złożyła taki wniosek, to i tak

z tych innych tytułów nie mogłaby zostać objęta dobrowolnym ubezpieczeniem

chorobowym. Wynika to z art. 11 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy, który stanowi, że

dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte

obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Skoro zatem z dalszych

tytułów odwołująca się nie mogła zostać objęta obowiązkowym ubezpieczeniem

emerytalnym i rentowym, to nie może również zgłosić się do dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego. To dobrowolne ubezpieczenie chorobowe musi być

powiązane z obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła odwołująca się. Sąd Apelacyjny,

uznając że apelacja ta zasługuje na uwzględnienie, wyrokiem z 10 września 2008

r., zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną, zmienił wyrok Sądu pierwszej

instancji i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20

czerwca 2007 r. w ten sposób, że objął odwołującą się ubezpieczeniami

emerytalnym, rentowym i chorobowym z tytułu umowy zlecenia wykonywanej na

rzecz firmy „S." począwszy od 1 lutego 2007 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd

Apelacyjny stwierdził, że z art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

wynika, że co do zasady osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo

ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów podlega obowiązkowo

ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Nie jest to

jednak zasada bezwzględna, bowiem osoba taka może na swój wniosek zostać

objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich

lub wybranych tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń. Sąd podkreślił, że z tytułu

umowy zlecenia z Firmą „S.” były odprowadzane składki. W tej sytuacji należało

przyjąć, że odwołująca się M. K. została objęta ubezpieczeniem społecznym nie

tylko z tytułu który powstał najwcześniej, czyli na podstawie umowy zlecenia z firmą

„Agencja ", lecz również z tytułu umowy zlecenia podpisanej z Firmą „S."

W skardze kasacyjnej organ rentowy zaskarżył powyższy wyrok w całości,

wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie apelacji oraz zarzucając Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie prawa materialnego przez: 1) błędne zastosowanie art. 9

ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który dotyczy warunków

objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi, także do

ubezpieczenia chorobowego uregulowanego przez art. 11 ust. 1 i 2 ustawy; 2)

pominięcie art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

określającego przesłanki objęcia osoby wykonującej pracę na podstawie umowy

zlecenia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W uzasadnieniu skargi

podkreślono, że skoro odwołująca się w myśl art. 9 ust. 2 i art. 11 ust. 2 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych nie mogła być objęta obowiązkowymi

ubezpieczeniami emerytalnym i chorobowymi z tytułu pracy na podstawie umowy

zlecenia w firmie „S.", to nie mogła również zgłosić się skutecznie do dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problem prawny istotny w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na

pytanie, czy osoba (taka jak odwołująca się) wykonująca pracę na podstawie

umowy zlecenia i objęta z tego względu obowiązkowym ubezpieczeniem

emerytalnym i rentowym (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych), która na swój wniosek została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem

chorobowym (art. 11 ust. 2 tej ustawy), może zostać objęta dobrowolnym

ubezpieczeniem chorobowym w związku z podjęciem pracy na podstawie kolejnej (i

trwającej

jednocześnie

z

pierwszą

umową)

umowy

zlecenia

z

innym

zleceniodawcą. Sąd Apelacyjny, uznając, na podstawie bardzo lakonicznego

wywodu prawnego, że w przedstawionej powyżej sytuacji odwołująca się mogła w

związku z kolejną umową zlecenia podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu

chorobowemu, nie odniósł się w ogóle do art. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych,

który

bezpośrednio

ubezpieczeniu

chorobowemu.

W

reguluje

zakres

ocenie

Sąd

podmiotowy

Najwyższego

podlegania

oznacza

to

nierozpoznanie istoty sprawy. W tej sytuacji rozstrzyganie przez Sąd Najwyższy

wskazanego na wstępie problemu prawnego pozbawiłoby strony prawa do drugiej

instancji. Wobec tego sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez Sąd

Apelacyjny.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815 § 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art.

108 § 2 k.p.c. w związku z 39821 k.p.c.