II UK 72/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 72/09

POSTANOWIENIE

Dnia 27 maja 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku B. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o odsetki,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 maja 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 14 października 2008 r.,

I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

II. zasądza

od

B.

K. na

rzecz

Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 października 2008 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 29 kwietnia 2008 r. w ten sposób, że zmienił zaskarżone

decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej Zakładem) i zobowiązał

go do zapłaty na rzecz B. K. odsetek ustawowych od niewypłaconych w terminie

świadczeń rentowych pomniejszonych o wypłacony zasiłek dla bezrobotnych, a w

pozostałym zakresie odwołanie oddalił.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, poprzez niewłaściwe

zastosowanie 1) art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji

zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, polegające na przyjęciu przez Sądy obu

instancji, że dochodzone przez wnioskodawcę odsetki ustawowe za zwłokę od

niewypłaconego w terminie świadczenia rentowego należy liczyć od kwot

należnego świadczenia rentowego pomniejszonego o wypłacony zasiłek dla

bezrobotnych, 2) art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w

związku z art. 118 ustawy o emeryturach i rentach, przez przyjęcie przez Sąd

drugiej instancji, że przepis art. 482 §1 k.c. nie ma zastosowania w przypadku

żądania odsetek od skapitalizowanych odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia

rentowego wobec braku odesłania w tym zakresie przez przepisy regulujące

ubezpieczenia społeczne.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

drugiej instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, ewentualnie o uchylenie

tego wyroku i o orzeczenie co do istoty

sprawy z uwzględnieniem wniosków określonych w apelacji od wyroku Sądu

pierwszej instancji.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został - z

powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. - potrzebą wykładni art. 78 ust. 1

ustawy o promocji zatrudnienia oraz art. 85 ust. 1 ustawy systemowej w związku z

art. 484 § 1 k.p.c. W ocenie skarżącego, po pierwsze - przepis art. 78 ust. 1 ustawy

o promocji zatrudnienia nie może przesądzać wprost o tym, że należne odsetki

ustawowe za zwłokę w wypłacie świadczenia rentowego mają być liczone od kwot

przyznanego świadczenia po pomniejszeniu o wypłacone (w większości też z

opóźnieniem) kwoty zasiłku dla bezrobotnych, a po drugie - rozbieżności Sądów

obu instancji w zakresie możliwości uwzględnienia żądania zapłaty odsetek od

skapitalizowanych odsetek za zwłokę nie tylko w wypłacie świadczenia, a także w

przyznaniu prawa do odsetek za zwłokę na podstawie art. 482 § 1 k.c. oraz brak

wyraźnego orzecznictwa sądów w tym zakresie wymagają dodatkowej wykładni,

„gdyż nie może być tak, że skoro ogólnie przepisy prawa regulującego

ubezpieczenia społeczne nie zawierają wyraźnego odesłania w sprawie odsetek

ustawowych za zwłokę, to ubezpieczony nie ma żadnej możliwości dochodzenia

roszczeń w tym zakresie. Byłoby to z wyraźną krzywdą dla niego, pomimo wyraźnej

winy Zakładu”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wskazanie na art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. oznacza, że skarżący odwołuje się

do określonych w nich przesłanek potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów oraz oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Występowanie tej ostatniej

przesłanki nie zostało jednakże w ogóle uzasadnione. Tymczasem z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym – w jego

ocenie – wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka” (prima facie) i w

sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za błędny i jego

wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26

kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane). Jest tak

dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest wykazanie

kwalifikowanej podstawy naruszenia prawa materialnego lub procesowego

widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w

pogłębioną analizę prawną.

Z kolei odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że

budzi poważne wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości

polegają), nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje

rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12,

poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane), przy czym

oczywiste jest, że budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi znajdować w

sprawie zastosowanie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

Wskazanie przez skarżącego na potrzebę wykładni art. 85 ust. 1 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., zwanej dalej ustawą systemową) w związku

z art. 484 § 1 k.p.c. jest nieporozumieniem, gdyż ten ostatni został skreślony z

dniem 1 października 1990 r. i w ogóle nie mógł znajdować i nie znajdował

zastosowania w sprawie. Dotyczy to również odnoszącego się do kar umownych

art. 484 § 1 k.c. Natomiast wykładnia art. 85 ust. 1 ustawy systemowej (znajdująca

w pełni zastosowanie do żądania opartego na art. 482 § 1 k.c.) została dokonana w

przytoczonym przez Sąd drugiej instancji wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27

września 2002 r., II UK 214/02 (OSNP 2004 nr 5, poz. 89). Skarżący nie wskazuje

okoliczności świadczących o potrzebie dokonania ponownej interpretacji tego

przepisu ani też nie przytacza jakichkolwiek rozbieżności w orzecznictwie sądów w

tym zakresie. Natomiast brzmienie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o

promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.)

jest jednoznaczne i nie wymaga dokonywania jego interpretacji przez Sąd

Najwyższy.

Wynika

z

niego,

że

w

okolicznościach

odpowiadających

niekwestionowanemu przez skarżącego stanowi faktycznemu sprawy, kwoty

wypłacone z tytułu pozostawania bez pracy podlegają zaliczeniu na poczet

przyznanego za ten sam okres świadczenia z ubezpieczenia społecznego i

traktowane są jako takie świadczenia wypłacone zaliczkowo. Skoro tak, to w

oczywisty sposób nie mogą być traktowane jako świadczenia wypłacone przez

Zakład nieterminowo w rozumieniu art. 85 ust. 1 ustawy systemowej.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.